Izvor: Večernje novosti, 12.Jul.2015, 12:55   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Nema svadbe bez miraza

VIŠE od 2.000 posetilaca videlo je za manje od dva meseca rezultate originalnog istraživanja o starim kruševačkim svatovima. Kako su su sudbonosno "da" izgovarali Čarapani u 19. i do sedamdesetih prošlog veka zaintrigirao je stručnjake Narodnog muzeja, Istorijskog arhiva i portala "U vremenu starog Kruševca". Pokazalo se da oko 200 fotografija svadbi, veridbi, crkvenih venčanja, ali i svečanih ručkova i povorki u kočijama jednako privlači i starosedeoce i turiste, a strance naročito >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << interesuju zaboravljeni običaji. Brojni Kruševljani ustupili su porodična svedočanstva iz albuma, a kustosi su "pročešljali" i depoe, gde su otkriveni dragoceni, pre svega mladini "rekviziti" (tokice, bidermajeri, venčanice, velovi, pozivnice). Ovaj naučni projekat uključio je i istraživanje velikih svetskih venčanja i simboliku bele boje. - Tako je nastala izložba "To su bili svatovi" u Kući Simića, koju smo otvorili 18. maja - napominje kustos Zorana Drašković Kovačević. - Osim mnogih saznanja o ritualima, dobili smo i vredne informacije o izgledu mlade i mladoženje u različitim periodima i promene kroz vreme. Tako u tridesetim godinama 20. veka o elegantnim venčanicama i tananim velovima brinu kruševačke šnajderke, beogradske modistkinje, ali i poznati saloni u inostranstvu, dok je briga o frizurama prepuštena čuvenom salonu "Šarbanovski". Vremenom je ritual redukovan, zadržana je uloga devera, ispijanje vina... - U prošlom veku svaka je svadba imala posebne elemente: upoznavanje budućih supružnika, ugovaranje braka, organizovanje veridbi i venčanja - iznosi Zorica Simić, koautorka izložbe. - U prvim decenijama 20. veka bio je izražen patrijarhalan način života. Roditelji su vodili glavnu reč u izboru bračnih partnera za decu i još od njihovog detinjstva razmišljali o "prilici". Miraz je bio obavezan, a posebna pažnja pridavala se rukoradu. * Venčanje Radmile i Milutina Mihajlovića kod crkve Lazarice - Verovatno najpoznatija svadba u kruševačkom kraju je upriličena u kući Minića u selu Majdevo 1911, usnimljena kamerom Luja Pitrolf de Berija, mađarskog fotografa i sineaste, i pionirski je projekat svoje vrste i dragoceno svedočanstvo o životu u Srbiji - kaže Aleksandar Miletić, koautor projekta. - Filmski zapis o venčanju Branislave Minić, bratanice čuvenog sveštenika Mihajla Minića, i inženjera Dimitrija Todorića sačuvan je u austrijskom filmskom arhivu pod imenom "Jedna seoska srpska svadba". POZIV UZ "BUKLIJU" SVATOVI su se nekada pozivali uz obaveznu "bukliju", okićenu venčićem od prirodnog cveća i crvenog konca, na njoj se nalazio i peškir, mladin ručni rad i velika crvena jabuka... Kićeni su i fijaker, čeze i bicikle, kao i reveri sa prepoznatljivim ruzmarinom. U 20. veku mladenci "ulaze" u automobil. MLADA NIJE NA PRODAJU DA je Srbija svojevremeno "diktirala" demokratiju i kroz svadbenu praksu, dokaz je naredba kneza Aleksandra Karađorđevića iz 1846. godine. - U prvoj polovini 19. veka bio je zastupljen običaj da mladoženja otkupljuje mladu novcem i dukatima kada po nju dođe - iznosi Zorica Simić. - Običaj se zadržao sve dok knez nije naredio njegovo ukidanje smatrajući da vređa ljudsko dostojanstvo.
Pogledaj vesti o: Kruševac

Nastavak na Večernje novosti...