Izvor: Politika, 04.Maj.2012, 23:16 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Razglednice iz bivše Jugoslavije
U Srpskoj književnoj zadruzi predstavljena poema Ričarda Berengartena „Do viđenja, Danice”
Velika gostinska soba u Srpskoj književnoj zadruzi bila je mala da primi sve koji su želeli da pozdrave Ričarda Berengartena (1943), na predstavljanju njegove knjige „Do viđenja, Danice” (Zbogom, balkanska lepotice). O knjizi, koja je dvojezična, na srpskom i engleskom (izdavači: SKZ i „Jefimija” iz Kragujevca, štampanje pomogao grad >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Kragujevac), govorili su prevodilac Vera V. Radojević, Slobodan Rakitić, Milica Jeftimijević-Lilić i Slađana Ilić, a odlomke iz dela kazivao je Srba Milin. Knjigu je ilustrovala Arijana Mišić-Bernz.
Ričard Berengarten, poznatiji pod imenom Ričard Bernz, rođen je u Londonu, u porodici muzičara. Studirao je engleski jezik na Kembridžu i lingvistiku na University College London. Godine 1975. osnovao je festival poezije u Kembridžu, koji je održavan do 1985. Živeo je u Italiji, Srbiji, Hrvatskoj i SAD, a jedno vreme radio je u Češkoj, Litvaniji, Poljskoj i Rusiji. Prvi put je došao u Srbiju, kao predavač pri Britanskom savetu, početkom osamdesetih godina, prošlog veka. U Jugoslaviji je živeo od 1987. do 1991. godine, prvo u Splitu, potom u Beogradu, gde je predavao u Centru za učenje stranih jezika, a zatim i na Filološkom fakultetu. O raspadu Jugoslavije napisao je „Balkansku trilogiju”, koju sačinjavaju knjige: „U vreme suše”, (2006), „Plavi leptir” (2006) i „Pod balkanskim svetlom” (2008). Na osnovu „Plavog leptira”, na Velikom školskom času u Šumaricama (2007), izveden je memorijalni oratorijum. Poema „Do viđenja, Danice” iz knjige je „Pod balkanskim svetlom”. Na srpski su prevedene i njegove zbirke pesama: „Crna svetlost” i „Menadžer”. Nedavno je, u Kembridžu, objavljena njegova knjiga „Kritički saputnik Ričarda Berengartena”, sa 34 eseja svetski poznatih kritičara, među kojima su i naši pesnici i esejisti: Slobodan Rakitić, Aleksandar Petrov, Svetozar Ignjačević i Andrija Matić.
Ričard Berengarten prevodio je poeziju, prozu i esejistiku sa italijanskog, grčkog, hrvatskog, makedonskog i srpskog jezika. Prevodio je knjige Aleksandra Petrova, Duške Vrhovec, Ivana Gađanskog, Slobodana Pavićevića... Za časopise i antologije prevodio je poeziju Oskara Daviča, Desanke Maksimović, Vite Markovića, Ivana V. Lalića, Jelene Lengold...
Poezija Ričarda Berengartena sjedinjuje englesku, evropsku, slovensku, jevrejsku, mediteransku, kinesku, japansku i američku tradiciju. U poemu „Do viđenja, Danice”, ugrađeni su toponimi iz ovih naših krajeva: Voždovac, Zlatibor, Mrčajevci, Smederevo, Zadar, Trogir, Brač, Hvar, Sarajevo, Kalemegdan, Bežanija, Ušće, Skadarlija, Mostar, Novi Pazar, Skoplje, Avala, Zemun, Mileševa, Dečani, Sopoćani, Morača, Studenica, Vranje, Požarevac, Pirot...
Berengartenova pesnička vizura u „Danici”, primećuje Slobodan Rakitić, dvostruka je: opšta i pojedinačna. Sama Danica, po kojoj je poema dobila ime, jeste i mitska i savremena, žena i svežena, konkretni ali i sveuniverzalni simbol, i „jutarnja” i „večernja” zvezda, vremena i svevremena, san i stvarnost. Pa ipak, kako kaže Valter Skot, Danica „neumoljivo i neuništivo pripada jednom jedinstvenom mestu i jedinstvenom vremenu”, na prostoru jedne nestale države, koju personifikuje. Istorijska vertikala poeme pruža se od dolaska Slovena na balkanske prostore, iza Karpata i Urala, do danas. Danica je, očigledno, personifikacija jedne nestale i razorene zemlje, države Južnih Slovena, za čije su stvaranje Srbi dali ogromne žrtve, od čega se nisu oporavili nikada.
Poema „Do viđenja, Danice”, smatra Milica Jeftimijević Lilić, jeste krik za ljubavlju, potraga za večno ženskim, za drugom polovinom koja tek muškarca čini celinom. To je tužbalica nad ženom primoranom da doskoči ćudima istorije, civilizacije, usuda geografije, filozofije i, nadasve, potrebom da bude svoja, ličnost dostojna poštovanja, ali, pre toga, mora preživeti sve te uslovljenosti.
„Do viđenja, Danice”, naglašava Slađana Ilić, može se posmatrati, čitati i tumačiti i kao niz fotografija, ili razglednica iz bivše Jugoslavije, koje nisu hronološki ili tematski poređane. To je zato što se pesnik, koji je vezan za podneblje o kojem peva, simbolično oprašta od zemlje koju voli, a koja više ne postoji.
Uz napomenu da srpski razume, ali slabo govori, Berengarten je pohvalio tumače, koji su na pravi način razumeli njegovu poemu, a posebno prevodioca – Veru V. Radojević – jer poema „Do viđenja, Danice”, kako je rekao, lepše zvuči na srpskom, nego na engleskom. Inače, poema je napisana u jednoj rečenici, bez interpunkcije, a na kraju je znak pitanja. Poema je namenjena srpskim čitaocima, ali je dobro primaju i u svetu, kao i njegovu poemu „Plavi leptir”, koja govori o streljanju u Kragujevcu, 1941. godine.
Ričard Berengarten je bio i gost Kragujevca, čiji je počasni građanin.
Zoran Radisavljević
objavljeno: 05.05.2012
