Izvor: KovinEkspres.rs, 30.Mar.2015, 15:27   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Kovinologija: Biblioteka kao žiža prosvećivanja kroz vekove

Uz praznik Biblioteke o stvarima koje možda niste imali prilike da negde pročitate ili saznate.

Čitaonice u Kovinu oduvek su bile žiže prosvećivanja, a ljudi uključeni u njihov rad, nosioci kulturnog života varoši. Ne treba zaboraviti da je u Kovinu radila Čitaonica i Biblioteka SPC, Biblioteka rumunskog pevačkog društva i Biblioteka rimokatoličke crkve .

Tako se pominje da su godine 1874. sveštenici Srpske i Rumunske pravoslavne crkve, Petar Miljković, >> Pročitaj celu vest na sajtu KovinEkspres.rs << Ljubomir Kupusarević i Mitrofan Simu, tražili od Opštinske uprave da se „Sanovnik“ , čuvene Pariske proročnice Marije Lenorman, zapleni i zabrani.

Knjiga koja se prodaje u Kovinu, a prošvercovana je iz Beograda gde je štampana i prevedena na srpski jezik, kako je ostalo zapisano, “truje mlade” i odvaja od vere.

Sveštenici su tražili i od Uprave Čitaonice da se ova knjiga, koja je stigla i ovde, izbaci iz fonda i uništi. Opštinska uprava, koja je prihvatila zahtev sveštenika, proverila je i ustanovila da u Biblioteci rimokatoličke crkve ova knjiga ne postoji ni na jednom jeziku.

U Kovinskoj čitaonici od 1927. do 1940. godine u vremenu od 24. marta do kraja meseca marta, održavali su se “Dani knjiga i prosvećivanja”. Prema podacima Kupusarevića, u pomen na obnovu Kovinskog manastira od strane Despota Stefana-Lazarevića i Đurđa Brankovića, od godine 1927. počelo je organizovanje “Dana knjige i prosvečivanja”, u toku poslednje nedelje marta.

Isidora Kupusarevića, upravnika Građanske škole i autora prve Monografije o Kovinu, je zapisao jednu od verzija o prvom izučavanju pismenosti u Kovinu koje se pominje se pre 1433. godine kada je završena izgradnja Smedereva.

U tim spisima koje pominje Kupusarević, pominje se Jelena Branković, kći Srpskog despota koja je bila obrazovana i izučavala knjigu u Manastiru na levoj obali Dunava, preko od Kulića, koga je obnovila supruga, njena imenjakinja, supruga Bele III, Jelena.

Pomenuta Jelena Branković, vršila je prepisku sa sultanom Sulejmanom u ime njenog supruga, gospodara Moldavije. Izučavanje knjige pominje se i kod kovinskog sveštenika Panice, kod koga je od 1695. do 1705. izučavao knjigu Viserijon, jeromonah koji je od 1705. do 1733. godine bio sveštenik u Smederevu.

Od 1946. godine Gradska bibljoteka “Vuk Karadžić”-Kovin, do 1966. godine obeležavala 30. mart kao Dan gradske biblioteke Kovin.

Ovaj datum je uzet kao dan kada je 1945. godine završeno objedinjavanje knjižnog fonda Kovina i osnivanja Gradske biblioteke, na inicijativu i pod nadzorom Opštinske Kulturno prosvetne zajednice. Gradska biblioteka Kovin se registruje pod imenom Biblioteka „Vuk Karadžić“.

Kulturni Centar Kovin osniva se 1966. Kada u njegovom sastavu počinju da rade Biblioteka „Vuk Karadžić“ Kovin, Amatersko pozorište Kovin, Dom kulture Bavanište, Mesne zajednice Deliblato, Mramorak, Gaj, Skorenovac, Dubovac i Pločica.

Od 1966. godine, kada dolazi do objedinjavanja knjižnog fonda u Matičnu biblioteku Kulturnog Centra Kovin, Gradska biblioteka prerasta u Matičnu biblioteku, a Kulturni Centar Kovin obnavlja rad zatvorenih biblioteka i otvara nove u svakom naseljenom mestu opštine.

Ustanova Kulturni Centar Kovin zadržava 30. mart kao Dan biblioteke. U organizaciji Kulturno prosvetne zajednice, godine 1995, Biblioteka je slavila 50 godina od osnivanja Gradske biblioteke i 180 godina od pomena Prve gradske –svetovne-biblioteke u Kovinu, osnovane na predlog i uz zalaganje Arsenija Predragovića, roditelja školske dece i viđenih Kovinaca, 1814 godine.

Vredni knjižničari Matične biblioteke Kovin, su te 1995. godine postavile izložbu najstarijih knjiga u opštini i održano je književno veče pisaca KOV-a iz Vršca na čelu sa piscem Petru Krduom.

Zanimljivo je pomenuti, Biblioteka je u Kovinu imala čitaonicu od 1945. sve do prelaska u novi Dom kulture. Prave čitaonice su postojale u Mramorku i Bavaništu od 1966. sve do prelaska Matične biblioteke u novi prostor. Nekako neprimetno su ugašene.

Najpre nije se više nabavljala štampa. A kasnije nisu više izdavane ni knjige koje se ne mogu izneti iz Biblioteke. Kako god, zna se da Opština nije imala sluha za rad čitaonica, smatrajući to nepotrebnim troškom.

Ono što je istina Biblioteka živi, programima, prezentacijama knjiga i drugim akcijama okuplja one koji vole knjigu i one koji knjigu treba da zavole zato će se ne retko čuti „Srešćemo se u biblioteci“.

Lućian Bogdanov

Nastavak na KovinEkspres.rs...