Izvor: Danas, 21.Okt.2015, 13:59 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Navijači "heroji demokratije"
Priče o učešću navijača u "prvim borbenim redovima" vrlo brzo su dostigle mitski status.
Samo dva meseca nakon promene vlasti, u decembru 2000. godine, vodeći opozicioni medij Radio B92, na svečanosti u kulturnom centru Rex u Beogradu, dodelio je navijačima Crvene zvezde nagradu za doprinos "revoluciji" proglasivši ih "herojima demokratije", uz sledeće obrazloženje: "Momci koji su se deset godina suprotstavljali režimu, tukli se sa milicijom dok su ostali spavali u svojim >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << kućama. To su Delije".
Na ovaj način praktično je revalorizovan i dodatno osnažen politički kapital koji su navijači imali u periodu raspada Jugoslavije. Ovoga puta oni u percepciji javnosti nisu bili patriotski heroji, već junaci demokratske revolucije. U suštini, međutim, malo šta se promenilo u prirodi i karakteru navijačkog pokreta tokom te decenije. Milošević, naime, u navijačkoj imaginaciji nije bio problematičan zbog toga što je ratove vodio, već što ih je izgubio. Prihvatajući ovu potkulturnu grupu, demokratska javnost isticala je u prvi plan njihov doprinos rušenju mrskog režima, instrumentalizujući fudbalske navijače praktično na isti način kao što je to Miloševićeva vlast radila početkom devedesetih godina. Dajući im politički kredibilitet, nova vlast je praktično samo produžila "tapiju na patriotizam" koja će se, ponovo verifikovana, istoj toj vlasti vratiti kao bumerang u godinama koje će uslediti, prevashodno kroz sukobe u vezi sa tzv. evrointegracijama.
Kako god bilo, događaji od 5. oktobra 2000. godine uslovili su da fudbalski stadion i u narednoj deceniji bude jedna od centralnih društvenih arena u Srbiji, a navijači više nego relevantan faktor na političkoj sceni zemlje.
Ambivalencija vlasti u Srbiji tokom devedesetih godina u pogledu tzv. "nacionalnog pitanja" ogledala se u još jednoj važnoj stvari. Naime, i pored neupitne nacionalističke politike koju je vodio, Miloševićev režim ni jednog trenutka nije jasno izrazio svoje stanovište o nacionalnom identitetu. U suštini, "Miloševićev režim snažno se oslanjao na retoriku kontinuiteta sa socijalizmom i jugoslovenskim idealima tolerancije i multikulturalnosti, na taj način poigravajući se i upravljajući i projugoslovenskim i nacionalističkim sentimentima građana Srbije".
Zanimljivo je primetiti da su Milošević i drugi predstavnici vlasti u veoma retkim prilikama lično i decidno iznosili stavove o tzv. "nacionalnom interesu", već se to uglavnom prepuštalo lojalnim medijima, zbog čega je stav režima prema ovim pitanjima uvek ostajao zamagljen i podložan promenama i manipulaciji, ponekad ogromnih razmera, kao što je već gore pomenuta promena stava prema Srbima u Hrvatskoj i BiH.
Nakon raspada Jugoslavije, formirana je država istog imena, ali krnjeg sastava, u aprilu 1992. godine. Tada se, između ostalih, postavilo i pitanje nacionalnih simbola nove tvorevine. Zadržavajući ime Jugoslavija, državna zajednica koja se sastojala od Srbije i Crne Gore se na neki način odmah legitimisala kao simbolički naslednik nekadašnje države, suprotno težnjama ostalih republika SFRJ, koje su odmah pristupile izgradnji etničkih nacija kao primarnom zadatku. Simboli SRJ tako su ostali stara plavobelo-crvena zastava, sa koje je samo skinuta petokraka i himna bivše države "Hej Sloveni". Veoma je interesantno naglasiti da su građani Srbije 1992. godine imali priliku da se na referendumu izjasne o izgledu simbola Republike Srbije. Referendum nije uspeo zbog nedovoljnog broja birača koji su izašli na glasanje, ali je raspoloženje građana koji su uzeli učešće na referendumu u većini bilo da himna bude "Marš na Drinu", a da se na zastavi zadrži petokraka!
Ovaj anahronizam, ali i prividan disparitet sa Miloševićevom nacionalističkom politikom, takođe su ukazivali na "neiskrenost" režima kada je u pitanju "nacionalni interes". Međutim, u godinama dok su trajale sankcije, otpor ovakvoj simboličkoj agendi nije bio previše vidljiv, s obzirom da su i prilike, bar one zvanične, u kojima su bili isticani nacionalni simboli bile veoma retke.
Nastavlja se
