Izvor: Politika, 11.Apr.2015, 15:03 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Plašt kneza Lazara i Pohvala monahinje Jefimije u Starom dvoru
Srednjovekovne dragocenosti iz riznice Muzeja Srpske pravoslavne crkve biće izložene od 16. do 19. aprila
U toku „Dana Beograda”, od 16. do 19. aprila, uz mnogobrojne kulturne sadržaje, Beograđani će moći da vide i dva jedinstvena predmeta iz srpske srednjovekovne istorije. Tih dana, u Starom dvoru, biće izloženi odora odnosno plašt kneza Lazara Hrebeljanovića i čuvena Pohvala Jelene Mrnjavčević, odnosno monahinje Jefimije, u čast ovog vladara. Oba artefakta >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << potiču iz zbirke Muzeja Srpske pravoslavne crkve. Vladimir Radovanović, upravnik ove riznice, kaže da je reč o malobrojnim autentičnim predmetima koji su sačuvani iz epohe Hrebeljanovića.
– Ovo su dva jedinstvena predmeta od tekstila. Plašt potiče iz druge polovine 14. veka i u njemu je knez Lazar sahranjen posle Kosovske bitke. Jefimijina Pohvala nastala je posle njegove pogibije na Kosovu, u periodu vladavine despota Stefana Lazarevića, a načinjena je kao pokrov za njegov sanduk odnosno kivot. Izrađena je na crvenoj svili, pozlaćenom žicom i jedan je od tri rada koje je monahinja Jefimija ostavila iza sebe. Pohvala je značajna i iz istoriografskih razloga, jer sa nje možemo „pročitati” da je u vreme nastanka Pohvale despot Stefan bio u bici kod Angore – objašnjava Radovanović.
Tekst Pohvale, dodaje on, ima i pesnički karakter pa se smatra ujedno najstarijim očuvanim srednjovekovnim književnim delom kod Srba i prvim čiji je autor ženskog roda.
Za plašt se po načinu tkanja pretpostavlja da je nastao u italijanskom gradu Luka, čuvenom širom Evrope po izradi odore za vladare u srednjem veku.
– Ovaj predmet na sebi, osim propetih lavova odnosno grifona, ima sačuvano dugme na kojem je šlem s volujskim rogovima – grb kneza Lazara. Zanimljivo je da deo odore nedostaje, jer su monasi davali niti plašta kao relikvije vernicima koji su dolazili da se poklone moštima, a ovi bi ih potom čuvali u svojim domovima kao najveće svetinje – ističe Radovanović.
Oba predmeta dospela su u fond Muzeja SPC za vreme Drugog svetskog rata.
– Posle Kosovske bitke, knez Lazar je sahranjen, umotan u plašt i s Pohvalom na sanduku, u manastiru Ravanica. Kad su tamošnji monasi krenuli u izbeglištvo, preneli su mošti i kivot u Vrdnik, koji se od tada naziva Sremska Ravanica. Za vreme Drugog svetskog rata, ova bogomolja se nalazila na tlu Nezavisne države Hrvatske, pa je poharana. Glavna zasluga za spasavanje moštiju svetog kneza Lazara, plašta i Pohvale monahinje Jefimije pripada profesoru Radoslavu Grujiću, tadašnjem upravniku Muzeja SPC, koji je ove relikvije u toku rata doneo u Beograd – zaključuje Radovanović.
----------------------------------
Nikita Mihalkov od 17. aprila i zvanično počasni građanin
Glavna svečanost u toku „Dana Beograda”, uz tradicionalne dodele Nagrade grada Beograda, biće uručenje zvanja počasnog građanina naše prestonice ruskom reditelju Nikiti Mihalkovu, 17. aprila u Skupštini grada, kaže Vladan Vukosavljević, gradski sekretar za kulturu.
Izložba čiji su eksponati plašt kneza Lazara i Jefimijina Pohvala, trajaće sva četiri „Dana Beograda”, od 10 do 19 sati, u centralnom holu Starog dvora.
– Nadam se da će što više sugrađana doći da pogleda ova dva izuzetno značajna artefakta naše istorije. Plašt kneza Lazara predstavlja sveti gral naše istoriografije, a posetioci će moći da, uz originalnu Jefimijinu Pohvalu na crkvenoslovenskom jeziku, vide i njen prevod na savremeni srpski jezik – ističe Vukosavljević.
D. Bukvić
objavljeno: 11.04.2015.
