Izvor: Glas javnosti, 14.Jan.2010, 07:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Patrijarh na Savindan
BEOGRAD - Srpska pravoslavna crkva će za manje od dve nedelje - na Savindan - dobiti novog patrijarha. Izborni sabor SPC na kome će biti biran novi duhovni otac nacije počeće u Patrijaršijskom dvoru u Beogradu u petak, 22. januara, a novoizabrani poglavar - 45 naslednik na tronu Svetog Save - najverovatnije će biti ustoličen upravo na dan prvog srpskog arhiepiskopa - 27. januara.
U ovom trenutku izvesno je da >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << će novi prvojerarh srpski biti biran onako kako je izabran sada blaženopočivši patrijarh Pavle - tajnim glasanjem i apostolskim žrebom.
Dilema oko vladike Atanasija
Od ukupno 45 arhijereja Srpske pravoslavne crkve (četiri mitropolita, 31 eparhijski episkop, jedan umirovljeni vladika, pet vikarnih (pomoćnih) episkopa i četiri člana autonomne Ohridske arhiepiskopije), tridesetak vladika ispunjavaju uslove i oni mogu biti kandidati za novog srpskog patrijarha. S druge strane, petnaestak episkopa - oni koji ne upravljaju eparhijom pet godina, umirovljeni vladika zahumsko-hercegovački Atanasije (Jevtić), vikarni episkopi i vladike iz Ohridske arhiepiskopije - ne mogu biti birani.
Takođe, nepoznanica je da li pomenuti vladika Atanasije uopšte ima pravo da prisustvuje Izbornom saboru i glasa za patrijarha, kao i da li četiri episkopa Ohridske autonomije imaju pravo da biraju. Pojedini stručnjaci za crkveno pravo tvrde da vladike Ohridske autonomije, osim arhiepiskopa skopskog Jovana, ne mogu učestvovati u glasanju ni na koji način. Za oba ova slučaja konačnu reč daće Izborni sabor na samom početku.
Šta kaže Ustav SPC
Odredbe važećeg Ustava SPC predviđaju da se „patrijarh bira između srpskih aktivnih eparhijskih arhijereja, koji upravljaju eparhijama najmanje pet godina“. U članu 43 Ustava navodi se da se „patrijarh bira na zasedanju Svetog arhijerejskog Sabora, na kome je prisutno najmanje dve trećine članova, pod predsedništvom najstarijeg arhijereja po posvećenju i to žrebom između trojice kandidata izabranih tajnim glasanjem i apsolutnom većinom“.
- Posle početka rada Izbornog sabora i priziva Svetoga duha utvrđuje se lista imena arhijereja, koji imaju pravo da budu birani za kandidata za patrijarha. Posle toga, predsedavajući - najstariji arhijerej po posvećenju (u ovom slučaju to je vladika šabački Lavrentije) - otvara glasanje za prvog kandidata. Ukoliko niko od arhijereja ne dobije apsolutnu većinu (50 odsto + jedan glas) u prvom krugu, glasanje se, posle saopštavanja rezultata, ponavlja dok se prvi kandidat ne izabere. Neophodna većina za svakog kandidata je 23 glasa - objašnjava praktični postupak izbora srpskog patrijarha stručnjak za crkveno pravo protojerej mr Velibor Džomić.
Ukoliko je kandidat izabran u prvom krugu glasanja - njegovo ime se upisuje na papir i stavlja u kovertu. Na isti način se, sa neograničenim brojem ponavljanja, biraju preostala dva kandidata. Kada se dobiju imena tri izabrana kandidata za patrijarha koverte sa njihovim imenima se stavljaju u Sveto jevanđelje na svetom Prestolu u oltaru pridvorske patrijaršijske kapele Svetog Simeona Mirotočivog. Izborni sabor poziva jednog od najstarijih arhimandrita, isključivo igumana manastira, da, posle metanisanja pred Prestolom i Izbornim saborom, sa najvećom pobožnošću i čestitošću izvuče jedan koverat i preda ga predsedavajućem. Predsedavajući Izbornog sabora otvara kovertu, izvlači cedulju sa imenom kandidata i čita ime novoizabranog arhiepiskopa pećkog, mitropolita beogradsko-karlovačkog i patrijarha srpskog. Posle toga, otvaraju se i koverte sa imenima preostala dva kandidata. Posle proglašenja novog patrijarha, arhijereji govore da je dostojan, pevaju mnogoljestvije, čestitaju i uzimaju blagoslov od novoizabranog patrijarha. Ime novog patrijarha se, posle toga, obznanjuje narodu i državnim vlastima, a narednih dana se zakazuje njegovo ustoličenje u Sabornoj crkvi u Beogradu i Pećkoj patrijaršiji kao stavropigijalnom manastiru.
Način izbora
U delu crkvene javnosti razmatrala se mogućnost da novi poglavar srpski bude biran apsolutnom ili relativnom većinom. Međutim, ove opcije otpadaju jer su u ovom trenutku - neustavne! Naime, za promenu najvišeg crkvenog akta potrebno je da Svetom arhijerejskom Saboru predsedava upravo patrijarh srpski.
Kao što je poznato, sada važeći, apostolski način izbora je model koji je Srpska pravoslavna crkva uvela kako bi se odbranila od nasrtaja komunista, odnosno pritisaka i uticaja vlasti na izbor patrijarha. Počivši patrijarh German je, upravo iz tih razloga, 1967. godine prihvatio predlog tadašnjeg episkopa dalmatinskog Stefana (Boce), a Sveti arhijerejski Sabor usvojio da izbor patrijarha obavlja Izborni sabor koji isključivo čine arhijereji - članovi Svetog arhijerejskog Sabora i to žrebom između trojice kandidata.
Kako se očekuje, ovom velikom događaju za crkvu i narod prisustvovaće svi arhijereji iz zemlje i rasejanja. Ukoliko se pak desi da neki vladika iz određenog razloga ne dođe na Sabor, on može „ovlastiti druge eparhijske arhijereje da mesto njega glasaju, s tim da jedan arhijerej može biti opunomoćen samo jednim glasom“, piše u članu 43 Ustava SPC.
Hadži Petar Pašić
Sutra: Ko su kandidati za patrijarha
Pogledaj vesti o: Dvor
