Izvor: Politika, 05.Jan.2010, 23:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na komadu ruske zemlje
Brojni ruski emigranti utočište su našli u Beogradu, a duhovnu utehu u crkvi Svete Trojice, koju su podigli 1924. godine na Tašmajdanu – jedinoj ruskoj crkvi u Srbiji
Iznenadna smrt zatekla je čuvenog belogardejskog generala Petra Nikolajeviča Vrangela u Briselu – ali njegova želja bila je da mu večno konačište bude u bratskoj, pravoslavnoj Srbiji, na komadu ruske zemlje, u ruskoj crkvi Svete Trojice u Beogradu.
Vrangel je bio jedan od nekoliko desetina >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << hiljada emigranata koji su posle Oktobarske revolucije došli u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Duhovnu utehu mnogi od njih pronašli su u hramu Svete Trojice koji je sagrađen na mestu Starog tašmajdanskog groblja 1924. godine. Crkvu je sagradila ruska emigracija, a znatna novčana sredstva odvojili su i vlada Srbije, Nikola Pašić, porodica Karađorđević... Sa ostalim emigrantima u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca došao je i Vitalije Tarasjev, koji je 1950. godine postao starešina hrama Svete Trojice. Od tada do danas nastojatelji „ruske crkve” su iz ove porodice. Vitalija je na tom mestu zamenio sin Vasilije, a danas je starešina hrama protojerej Vitalije Tarasjev, Vasilijev sin, koji nosi dedino ime. On je jedini sveštenik u Sveto-trojičkoj crkvi, jedinom ruskom hramu u Srbiji. Njegovu pastvu danas sačinjavaju potomci „bele emigracije”, porodice ruskih diplomata, supružnici iz mešovitih rusko-srpskih brakova, a na liturgijama uvek ima i Srba koji ovde redovno dolaze na bogosluženja...
– Po mojoj evidenciji, nažalost, nema više nikoga ko je rođen u carskoj Rusiji ili da je bar kao sasvim malo dete došao u Srbiju. Krajem novembra prošle godine sahranili smo našeg najstarijeg člana crkvenog odbora inženjera Alekseja Posnjikova – priča otac Vitalije.
Od 1946. godine hram ima status podvorja Ruske pravoslavne crkve u Beogradu, odnosno, kako nam objašnjava njegov starešina, on je predstavništvo Moskovske patrijaršije pri tronu srpskih patrijaraha. Za ruske crkvene velikodostojnike koji dolaze u posetu našoj zemlji, crkva na Tašmajdanu nezaobilazno je mesto. Prvi patrijarh koji je služio svetu arhijerejsku liturgiju u crkvi Svete Trojice bio je Aleksej Prvi. Bilo je to 1957. godine i to je bio prvi put da jedan poglavar Ruske pravoslavne crkve služi u Beogradu. Poslednji put hram, koji se nalazi iza crkve Svetog Marka, posetio je sadašnji patrijarh moskovski i sve Rusije Kiril, koji je tada bio predsednik odeljenja spoljnih veza Ruske pravoslavne crkve, a došao je na osvećenje 25. marta 2007. godine.
– Kada je 1999. godine u bombardovanju gađana zgrada RTS-a, naš hram, čiji se oltar nalazi na 60 metara razdaljine vazdušnom linijom, znatno je oštećen. Stradao je krov, statika hrama, prozori su izbijeni. Mi smo pre toga izneli sve naše svetinje, tako da u tom smislu nismo pretrpeli štete. Početkom 2000. godine započelo je veliko obnavljanje, a hram je osveštan sedam godina kasnije u prisustvu današnjeg ruskog patrijarha – kaže otac Vitalije.
U obnovljenom hramu, ispred ikonostasa koji je izradio knez Mihail Sergejevič Putjatin, između ćivota sa vrednim ikonama koje su darovali vernici, pred Bogorodičnim ikonama sa moštima svetih, i ove godine biće proslavljeno rođenje Hristovo. U ruskoj crkvi običaj je da se za Božić kiti jelka, koja se postavlja ne samo u domove nego i u hram.
– Legenda kaže da je kada se rodio Hristos svaka tvorevina koju je stvorio Gospod imala čime da ga daruje. Jelka, pošto nije imala plodova, nije mogla to da učini, pa se rasplakala i onda je anđeo skinuo jednu zvezdu sa neba i stavio je na vrh jelke. Od tada i mi tradicionalno kitimo jelku za Božić – objašnjava otac Vitalije poreklo ovog običaja u Rusiji.
Praznici u ruskoj crkvi u Beogradu predstavljaju posebno veliku radost za decu: za Božić posle liturgije i pričesta, planiran je program u kojem će mališani biti glavni učesnici, a po završetku, otac Vitalije podeliće im božićne poklone.
– Posle pričesta, obično organizujemo i skromnije sportske aktivnosti u crkvenoj porti. Sećam se sedamdesetih godina na nedeljnoj liturgiji ili za praznike jedva da se pojavi neko dete. Sada se dešava da na običnoj nedeljnoj liturgiji prvih pola sata pričešćujem samo decu – kaže otac Vitalije.
J. Beoković
---------------------------------------------------------
Rusko-srpske svetinje
Kod Vaskresenjskog ulaza u Kremlj bila je Iverska kapela u kojoj su oni koji su tu dolazili nekim poslom mogli da se pomole i zapale sveću. Kapela je srušena 1929. godine. Kada su za to čuli ruski emigranti u Beogradu osnovali su fond i prikupili priloge, pa je Iverska kapela, zahvaljujući udruženim rusko-srpskim naporima ponovo podignuta na Novom groblju. Patrijarh srpski Varnava i mitropolit kijevski i galicki Antonije, duhovni predvodnik Rusa u izbeglištvu, osveštali su je 1931. godine. U ikonostas je ugrađena kopija ikone Iverske Bogorodice, po kojoj je kapela i dobila ime, doneta sa Svete gore, gde se čuva original.
Postoji još nekoliko hramova koji imaju veze sa prisustvom Rusa u Srbiji, a danas kanonski pripadaju Srpskoj pravoslavnoj crkvi. U Beloj Crkvi, gde su postojali ruska ženska gimnazija i čuveni kadetski korpus, nalazi se hram Svetog Jovana Bogoslova, u kojem otac Vitalije služi liturgiju za praznike posvećene svetom Jovanu Bogoslovu ili jubileje u vezi sa kadetskim korpusom. Takođe, u Gornjem Adrovcu, kod Aleksinca, na mestu gde je 1876. godine u srpsko-turskom ratu poginuo ruski pukovnik grof Nikolaj Rajevski, podignuta je Crkva svete Trojice. Otac Vitalije ističe da ta svetinja postoji do današnjeg dana zahvaljujući, na prvom mestu, našem vernom narodu i Srpskoj pravoslavnoj crkvi.
[objavljeno: 06/01/2010]
