Izvor: Politika, 09.Feb.2009, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Duševna bolest nije sramota
Institut za mentalno zdravlje već godinama osmišljava razne programe čiji je cilj – destigmatizacija psihijatrijskih pacijenata
„I ja idem u ’Lazu’”, slogan je koji je ispisan na maloj žutoj zastavici na kojoj se smeši „smajlić” i koji ponosno stoji na stolu dr Dragoslava Ranđelovića, direktora Instituta za neuropsihijatrijske bolesti „Dr Laza Lazarević”, jedine zdravstvene ustanove u Beogradu koja 24 časa dnevno zbrinjava >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << sve hitne psihijatrijske slučajeve. Iako statistika Svetske zdravstvene organizacije govori da svaka četvrta osoba na planeti tokom života ima neki mentalni poremećaj, a brojna epidemiološka istraživanja potvrđuju da je većina somatskih bolesti povezana sa duševnim zdravljem, odnos okoline prema osobama koje se nalaze „s one strane obale razuma” uglavnom je obeležen nerazumevanjem i strahom.
„Strah od smrti i strah od ludila su dva straha koja su arhetipski ugrađena u ljudsku dušu. O veličini tih strahova veoma ilustrativno govori činjenica da su lanci sa ruku i nogu psihijatrijskih pacijenata skinuti pre samo jednog veka, a psihofarmaci stigli na tržište medikamenata tek polovinom 20. veka. S druge strane, svetski epidemiološki podaci govore da je 70 miliona ljudi u svetu zavisno od alkoholizma, 24 miliona osoba boluje od šizofrenije, 50 miliona ljudi pati zbog epilepsije, a svake godine između deset i dvadeset miliona ljudi pokuša samoubistvo. Nacionalni zdravstveni grafikoni svedoče da rasprostranjenost anksioznih poremećaja u našoj populaciji iznosi 24 odsto, svaka deseta osoba u našoj zemlji pati od paničnog poremećaja, a osam godina nakon bombardovanja čak 18 odsto osoba u opštoj populaciji ima simptome posttraumatskog stresnog poremećaja. „Institut „Laza Lazarević” skoro svakog dana zbrinjava deset osoba sa psihijatrijskim tegobama i trudimo se da doprinesemo svetskom trendu destigmatizacije osoba sa burama i olujama u predelu duše”, priča dr Dragoslav Ranđelović.
Naš sagovornik podseća da je ova zdravstvena ustanova sredinom šezdesetih godina prošlog veka počela da organizuje psihijatrijske sportske igre i razne radionice u kojima su pacijenti obučavani da se bave praktičnim zanatima, a od 2006. godine počeli su sa primenom socijalno-rehabilitacionih aktivnosti u samoj bolnici.
„U okviru keramičkih radionica naše medicinske sestre sa pacijentima oblikuju glinu, gips i druge materijale i te umetničke predmete mi periodično iznosimo na izložbu. Slike, grnčariju i razne odlivke od gipsa naših pacijenata izlagali smo u auli Filološkog fakulteta i u prostorijama Jevrejske zajednice u Beogradu, a trećina iznosa od prodatih radova data je autorima radova. Naši pacijenti su režirali i glumili u pozorišnim predstavama „Julija i Alfa Romeo” i „Radovan Treći”, a slogan „Laza – duševna oaza”, koji smo odštampali na pozlaćene značke srcolikog oblika i koje delimo prijateljima instituta smislila je jedna naša pacijentkinja – učesnica dramske sekcije”, sa ponosom priča prvi čovek Instituta „Laza Lazarević”.
Institut za mentalno zdravlje već godinama osmišljava razne programe čiji je zajednički imenitelj – destigmatizacija psihijatrijskih pacijenata, a u dvorištu instituta nalaze se skulpture od terakote koje su učesnici Belefa poklonili ovoj zdravstvenoj ustanovi u okviru široke umetničke akcije pod nazivom „Teratorija – umetnost darivanja”.
Cilj ove akcije jeste da umetnost postane deo infrastrukture javnog prostora, objašnjava dr Ljubica Vidić, psihijatar i pi-ar Instituta za mentalno zdravlje, koja podseća da se od 2004. godine svake treće srede u mesecu u prostorijama ove zdravstvene ustanove održava „Kulturni krug sredom” u okviru kojeg se organizuju susreti pacijenata i javnih ličnosti. U okviru ove manifestacije, pacijentima Instituta za mentalno zdravlje koncerte su držali članovi grupe „Ortodoks Kelts”, „Zabranjeno pušenje”, akademski hor „Kolegijum muzikum” sa dirigentima Darinkom Matić-Marović i Draganom Jovanović, Trio „Azuro”, AKUD Univerziteta u Beogradu „Branko Krsmanović” i akademski hor „Obilić”. Novinar Jovan Memedović je sa pacijentima podelio svoje „lovačke priče”, rediteljka Alisa Stojanović pričala je kako se pravi predstava, Igor Blažević, poznatiji kao Inspektor Blaža, vodio je novogodišnji program za pacijente i decu zaposlenih u Institutu za mentalno zdravlje, kustos muzeja „Nikola Tesla” Zorica Civrić je povodom 150 godina od rođenja velikog srpskog naučnika pričala o njegovom životu i radu, a u goste su dolazili i šahovski velemajstor Svetozar Gligorić, direktor Beogradskog zoo-vrta Vuk Bojović, pevačica Zorana Pavić i mnoge druge ličnosti iz kulturnog i javnog života glavnog grada.
Katarina Đorđević
[objavljeno: 10/02/2009]
