Izvor: Politika, 12.Jan.2009, 01:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Crkva preživela razaranja i bombardovanja
Spomenik kulture posvećen svetom velikomučeniku Georgiju sagrađen 1878. godine nalazi se u Bežaniji
Graditeljsko nasleđe sa kojim se Novi Beograd ponosi je Crkva svetog velikomučenika Georgija u Vojvođanskoj ulici broj 70 koja je sazidana 1878. godine. Jedno od najstarijih sačuvanih zdanja u novom delu prestonice preživelo je turska razaranja, Prvi svetski rat, nacističko i savezničko bombardovanje i komunistička urbanistička rešenja. Ovaj bežanijski hram proglašen >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je u februaru 2000. godine za spomenik kulture.
U popisu Zemunske nahije iz 1546. godine selo Bežanija je imalo 40 domova, a dve decenije kasnije je prema popisu iz 1566–1567. godine, bilo 12 domaćinstava više. Istoričari ne beleže da li je ovo selo imalo crkvu do početka 18. veka. Do 1733. godine nije bilo crkve, kada su je meštani napravili od čerpića, odnosno nepečene cigle i bez zvona.
– Crkva je bila posvećena svetom velikomučeniku Georgiju, ali se u njoj nije služilo. Tek ju je 1753. godine osveštao episkop Partenije. Zbog slabog materijala crkva je popravljana i doziđivana, tako da su oltar i muška crkva bili od čerpića, a ženska od cigala. Kasnije je crkva dobila zvonaru i zvona – kaže protojerej stavrofor Miljko Korićanin, starešina hrama svetog velikomučenika Georgija.
Jedina crkva u Bežaniji podignuta je 1826. godine i o njenoj izgradnji starao se Johan Hengster, jedan od najuglednijih zemunskih majstora. Ona je postojala godinu dana do kada su Srbi iz sela Bežanija davali u zakup svoj pašnjak zvani „Kamendin” dželebijama za ispašu stoke. Od tih prihoda je podignuta nova crkva koja i danas postoji. U to vreme su u ovom kraju osim Nemaca živeli i Srbi koji su u doba velike seobe pod Arsenijem TrećimČarnojevićem izbegli sa Kosova i Metohije.
Spomenik kulture posvećen svetom velikomučeniku Georgiju napravljen je kao jednobrodna građevina s jednom polukružnom apsidom na istočnoj strani i visokim trospratnim zvonikom na zapadnom delu crkve. U arhitektonskoj koncepciji nije sproveden ni jedan stil do kraja, pa crkva predstavlja mešavinu raznih stilskih komponenata, neoklasicizam sa elementima baroka i romantizma, što je bilo u duhu tada dominantnog načina građenja u Evropi.
Stručnjaci procenjuju da su na osnovu tehnike slikanja neke ikone nastale oko 1830. godine, upravo u vreme kada je crkva bila podignuta. Unutrašnjost crvke je podeljena na četiri kompartimenta pomoću lukova i polupilastera, zbog čega su i podeljene spoljne fasade. Zbog starosti ovo zdanje je bilo obnovljeno 1938. godine kada su nastali ikonostas i zidna dekoracija, čiji je autor slikar Andrej Bicenko. Zvonik se nalazi na zapadnoj strani, a krst je delo limara Nemca Filipa Valtera. Prvobitni ikonostas stare bežanijske crkve i njegov najznačajniji deo, kao što su carske dveri, prestone ikone i druge značajne relikvije prenete su posle popravke crkve 1938. godine u selo Kupinovo, ali se nekoliko značajnih ikona i sada nalazi u ovoj crkvi u Novom Beogradu.
– Priča se da je Filip, završivši posao i nazdravivši s krova zvonika, bacio čašu na zemlju, koja se nije razbila. U početku je crkva imala tri zvona, ali su ona upotrebljena u ratne svrhe od Austrougara tokom Prvog svetskog rata. Posle ratnih strahota crkvena opština je nabavila dva nova zvona, dok je veliko zvono kupljeno prilozima parohijana – naglasio je stavrofor Miljko Korićanin.
Tokom ratova crkva nije značajnije oštećena, osim svodova koje su oštetila topovska đulad u Prvom svetskom ratu. To je razlog zašto je ovo zdanje uglavnom sačuvalo prvobitan izgled. Vreme je, ipak, učinilo svoje i pre nekoliko godina je počela obnova hrama, kada su rekonstruisani zvonik i krov, obnovljena fasada, zamenjeni prozori i presečen temelj da bi bila zaustavljena vlaga. Pored crkve je izgrađen parohijski dom i kapela za paljenje sveća, a temeljno je rekonstruisana i zaštićena ograda porte i planski je zasađeno drveće i sezonsko cveće.
– Po blagoslovu Njegove svetosti patrijarha Pavla, početkom 2002. godine započeta je izgrada novih fresaka po tehnologiji srpskih srednjovekovnih zografa na svežem malteru. To će omogućiti da freske budu sačuvane i sveže dok postoji zgrada crkve. Radovi su završeni četiri godine kasnije – zaključio je stavrofor Miljko Korićanin.
Dejan Spalović
[objavljeno: 12/01/2009]
