Izvor: Blic, 08.Mar.2004, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rak dojke - Samopregled spasava život
Rak dojke - Samopregled spasava život
Karcinom dojke spada u najčešće maligno oboljenje žena i jedno je od najučestalijih malignih oboljenja uopšte. Približno svaki četvrti karcinom kod žena jeste rak dojke. Bolest se najčešće javlja u Severnoj Americi i u industrijski razvijenim zemljama Evrope, a najnižu stopu obolevanja imaju zemlje Afrike i Dalekog istoka.
Prema sadašnjoj učestalosti pojavljivanja, izračunato je da će svaka osma Amerikanka u toku >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << života oboleti od karcinoma dojke, a svaka četvrta umreti od te bolesti. Poslednjih decenija u većini zemalja sveta broj obolelih je u stalnom porastu i sve češće od nje obolevaju žene mlađe životne dobi.
Godišnje u svetu od raka dojke umre oko 58.000 žena, a broj novootkrivenih bolesnica je 135.000.
Kod nas u Srbiji svake godine otkrije se oko 3.000 novih bolesnica, a broj umrlih od raka dojke kreće se između 1.200 i 1.300 godišnje.
- Razlozi zbog kojih je karcinom dojke najčešće maligno oboljenje žena nisu poznati, kao što nije poznata ni etiologija bolesti, pa je logično da su u takvoj situaciji epidemiološka istraživanja usmerena na proučavanje faktora rizika. Faktori rizika su brojni, mogu biti spoljašnji i unutrašnji: genetski, hormonski, dijetetski ili ekonomski ili geografski - navodi hirurg dr Momčilo Inić, direktor hirurške službe Instituta za onkologiju i radiologiju Kliničkog centra Srbije.
Najčešći faktori rizika su: porodično nasleđe po ženskoj liniji, nerađanje, rana prva menstruacija, neka benigna oboljenja dojke, kasna prva trudnoća, kasna menopauza, hormonska terapija, izloženost zračenju i način ishrane.
- Kolika je specifična uloga svakog pojedinačnog faktora nije poznato, ali se zna da prisustvo više faktora rizika kod iste osobe povećava rizik od obolevanja. Bolest se retko javlja pre 25. godine života, nakon čega učestalost postepeno raste, a između 40. i 60. godine života dostiže vrhunac. Znači, porast obolevanja poklapa se sa životnom dobi koja se označava kao reproduktivni period kod žena. Verovatno se i promene u hormonskoj konstelaciji, koje su česte u ovoj dobi, mogu dovesti u vezu sa ovom bolešću. Mnogi događaji u tom periodu: trudnoća, porođaj, dojenje ili pobačaj, na primer, skopčani su sa hormonskim promenama, pa se smatra da ove promene nisu bez značaja u kancerogenezi. U prilog ovoj pretpostavci su i činjenice da se bolest retko javlja pre puberteta ili da, iako se javlja i kod muškaraca, 100 puta je ređa nego kod žena - navodi dr Inić.
Znatne su razlike u učestalosti raka dojke prema geografskom položaju država i regiona: Severna Amerika, Kanada i Velika Britanija spadaju u zemlje sa najvećim brojem obolelih, kao i druge industrijski razvijene zemlje severne Evrope. Bolest je retka u Africi, kao i u zemljama Dalekog istoka, pre svega u Japanu, gde je izuzetno retka.
Krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina prošlog veka rađene su studije na velikim grupama žena da bi se utvrdila učestalost ovog karcinoma kod žena bele, žute i crne rase. Na 100.000 žena bele rase od raka dojke obole prosečno 81,3 žene; kod žena žute rase raka dojke javlja se u rasponu od 44 do 54,2, u zavisnosti od zemlje, dok kod crnkinja karcinom dojke predstavlja retku bolest.
- Bolest se češće javlja kod žena sa pozitivnom porodičnom anamnezom, kojima su majke, tetke ili bake obolevale od ove bolesti. Kao drugi nepovoljan faktor za pojavu ove bolesti navode se rana prva menstruacija i kasna pojava menopauze, odnosno dug menstruacioni period. Jonizujuće zračenje, pogotovo kod ekspozicije visokim dozama radijacije, u terapijske svrhe ili kao incident, takođe je važan faktor rizika. Upotreba hormona, bilo u kontraceptivne svrhe ili u cilju lečenja, dovodi se u vezu sa povećanom učestalošću raka dojke. Od drugih faktora koji se navode u literaturi značajni su sterilitet, gojaznost, neki oblici displazne bolesti, odnosno uvećanja dojke, ali i stres - objašnjava dr Inić.
S obzirom na nepoznatu etiologiju, kao i na probleme vezane za dijagnostiku i lečenje ove bolesti, kao i na brojne komplikacije koje izaziva, rak dojke spada u celom svetu u grupu bolesti od posebnog interesa kako za zdravstvene radnike, tako i za društvo u celini.
- Težište aktivnosti medicinara, istraživača i lekara usmereno je sve više na prevenciju ove opake bolesti - raka dojke - zaključuje dr Momčilo Inić. Samopregled gledanjem
Rukama snažno pritisnete bokove da biste zategli mišiće grudnog koša. Obratite pažnju da li se na nekom mestu koža smežurava, nabira, ili se neka od bradavica uvlači.
U položaju s rukama na temenu posebno obratite pažnju na bradavice i proverite da li su one izrazito uvučene ili su normalno ispupčene. Samopregled pipanjem
Počev od ključne kosti pa niže pritiskajte celu površinu dojki nežno ali čvrsto i malim kružnim pokretima ispitajte da li postoji bilo kakva mala neobična izraslina ili čvor. Ponovite postupak u još manjem krugu.
Kod ispitivanja dela dojki prema pazuhu koristite prste u kružnim pokretima da biste osetili bilo kakvu izraslinu i obavezno pipajte do samog vrha pazuha. Ponovite postupak u još manjem krugu.
