Izvor: BKTV News, 13.Maj.2017, 07:08 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pet činjenica za današnji dan, 13. maj
Redakcija BKTVNews za vas je izdvojila najzanimljivije činjenice i događaje koji obeležavaju današnji dan.
1. Rođen srpski pisac Laza Lazarević
Na današnji dan 1851. godine rođen je srpski pisac Laza Lazarević, jedan od najboljih srpskih realista. Prava je završio u Beogradu a medicinu u Berlinu. Napisao je samo devet pripovedaka, a jedna od njih - "Švabica"- fragmentarno je sačuvana. Mada obeležene patrijarhalnim pogledima na život, njegove pripovetke - >> Pročitaj celu vest na sajtu BKTV News << sažete, s veoma snažnom unutrašnjom dramatikom - imaju klasičnu vrednost. Prevodio je ruske pisce Nikolaja Gogolja i Alekseja Pisemskog, ruskog književnog teoretičara Nikolaja Černiševskog, kao i francuskog pisca Ežena Srkriba (Eugene Scribe). Kao lekar, učestvovao je u organizaciji saniteta u Srbiji i objavio 54 rada u stručnim medicinskim časopisima, od kojih neki imaju izuzetan značaj. Ostala dela: "Prvi put s ocem na jutrenje", "Sve će to narod pozlatiti"...
2. Josif Rajačić izabran za patrijarha
Godine 1848. Skupština predstavnika 175 crkvenih opština vojvođanskih eparhija, zajedno s delegatima iz Srbije, izabrala je u Sremskim Karlovcima mitropolita Josifa Rajačića za partijarha, a pukovnika Stevana Šupljikca za vojvodu. Skupština je istakla i pravo Srba u Austriji i Ugarskoj na autonomni politički i kulturni razvoj, a 15. maja proglasila je Srpsku Vojvodinu, koja je obuhvatala Srem, Vojnu Krajinu u Sremu, Baranju i Bačku s bečejskim i šajkaškim okruzima i Banat s Vojnom Krajinom i kikindskim okrugom. Proklamovan je savez Srpske Vojvodine sa Slavonijom, Hrvatskom i Dalmacijom. Austrijska i mađarska vlada proglasile su odluke Majske skupštine nezakonitim, ali je austrijski ustav od 4. marta 1849. potvrdio osnivanje Srpske Vojvodine i Tamiškog Banata, u koje su uključeni Bodroška, Torontalska, Tamiška i Krašovska županija i Rumski i Iločki okrug Sremske županije. Vojvodina je dobila status posebne upravne teritorije, a austrijski car dobio je titulu velikog vojvode. Austrija je 27. decembra 1860. ukinula Srpsku Vojvodinu i priključila je Ugarskoj. 3. Rođen Dimitrije Tucović
Na današnji 1881. godine rođen je srpski socijalista Dimitrije Tucović, vođa socijalističkog pokreta u Srbiji, pacifista, tj. vatreni protivnik rata, mada se kao rodoljub borio u oslobodilačkim ratovima Srbije od 1912. do pogibije 1914. Predvodio je u aprilu 1903. demonstracije u Beogradu protiv režima kralja Aleksandra Obrenovića i potom je morao da emigrira u Beč. Po povratku u otadžbinu, posle Majskog prevrata 1903, uređivao je "Narodne novine". Sekretar Srpske Socijaldemokratske partije postao je 1908, a teorijski časopis "Borba"pokrenuo je 1910.
4. Čuveni govor Vinstona Čerčila
Godine 1940. Vinston Čerčil, britanski premijer, održao je čuveni govor u kojem je rekao da nema šta drugo da ponudi do "krv, suze i znoj". On je održao ovaj govor 13. maja, tri dana po početku nemačke ofanzive na zapadu, rešen da se bori do konačne pobede. Vinston je odmah potom održao jedan kratak govor u Donjem domu Parlamenta, kojim je poslao poruku prkosa Berlinu kome će nekoliko godina kasnije zbilja i doći glave. Odbacivši bilo kakvu mogućnost kompromisa sa nacistima, rekao je: “Ići ćemo do kraja. Borićemo se u Francuskoj, borićemo se na morima i okeanima, borićemo se sa rastućim samopouzdanjem i snagom u vazduhu, branićemo ovo naše ostrvo, po svaku cenu. Borićemo se na plažama, borićemo se na desantnim zonama, borićemo se na poljima i na ulicama, borićemo se u brdima; nikada se nećemo predati."
5. Rođen Stivi Vonder
Američki tekstopisac, multi-instrumentalista i muzički producent Stivi Vonder rođen je na današnji dan 1950. godine. Slep od rođenja, Vonder je potpisao ugovor sa Motaun rekordsom sa jedanaest godina. Snimio je više od trideset pesama koje su se našle među "U.S. top ten" hitova i nagrađen je sa dvadeset dve Gremi nagrade, najviše od svih muških solo izvođača. Pored muzike, Stivi Vonder je bio angažovan i u političkim aktivnostima, kao na primer, 1980. godine kada je vodio kampanju da se rođendan Martina Lutera Kinga proglasi za državni praznik u Sjedinjenim Američkim Državama ili, u skorije vreme (2009. godine), kada je imenovan za Glasinika mira Ujedinjenih nacija. Na listi 100 najboljih umetnika svih vremena koju je muzički časopis Bilbord objavio povodom proslave 50. rođendana američke rang liste singlova, Stivi Vonder zauzeo je 5. mesto.
