Izvor: B92, 31.Maj.2010, 16:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Milankovićev rođendan na Google
Povodom godišnjice rođena, 28. maja, Internet pretraživač Google je na svojim srpskim i hrvatskim lokalnim stranicama obeležio Milankovićev rođendan. Logo je dizajniran tako da se Google logo transformiše u Milankovićevo objašnjenje klimatskih promena na osnovu Zemljinog kretanja oko Sunca.
Piše: Nikola Božić
Milutin Milanković (1879 - 1958), srpski naučnik svetskog glasa, po obrazovanju građevinski inženjer, profesor nebeske mehanike na Beogradskom univerzitetu, >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << matematičar, geofizičar, klimatolog i astronom. Radeći skoro 30 godina na problemu uticaja astronomskih faktora na klimu u geološkoj prošlosti Zemlje, Milanković je objasnio periodizacije nastanka, razvoja i povlačenja glacijalnih faza u proteklih 600 000 godina.
Dokazao je da su precesija i promene nagiba Zemljine ose rotacije i promene ekscentričnosti Zemljine putanje oko Sunca dominantni dugoperiodični faktori koji utiču na promenu klime. Klimatske varijacije sa periodima koji odgovaraju uticajima astronomskih faktora nazivaju se danas Milankovićevim ciklusima. Njegovo kapitalno delo "Kanon osunčavanja Zemlje i njegova primena na problem ledenih doba” predstavlja jedno od najznačajnijih dostignuća srpske nauke uopšte.
Milanković je rođen u Dalju, blizu Osijeka (tada Austro-Ugarska, danas Hrvatska). U rodnom selu je privatno završio osnovno školovanje, a realnu gimnaziju u Osijeku. U Beču je 1902. godine diplomirao građevinu na Tehničkoj visokoj školi, da bi već 1904. godine stekao i doktorat tehničkih nauka. Gradio je brane, mostove, vijadukte, akvadukte i druge građevine, rešio je nekoliko važnih teorijskih problema u tehnici gradnje armiranim betonom, registrovao nekoliko patenata i postigao zavidan ugled u struci. Prelomna godina u njegovom životu bila je 1909. kada biva izabran za profesora na katedri za primenjenu matematiku na Beogradskom univerzitetu, prelazi u Beograd i posvećuje se nastavnom i naučnom radu.
Na molbu Srpske pravoslavne crkve, Milanković je predložio reformu julijanskog kalendara uvodeći interkalaciono pravilo preciznije od onoga na kome se zasniva gregorijanski kalendar, i zahvaljujući kome bi ovaj novi kalendar trebalo popraviti za jedan dan tek posle 28800 godina. Iako je prihvaćen na Svepravoslavnom kongresu 30. maja 1923. godine u Carigradu, ovaj kalendar nije ni do danas primenjen od strane svih pravoslavnih crkava, uključujući i Srpsku.
Napisao je više univerzitetskih udžbenika, od kojih je najpoznatiji Nebeska mehanika, gde je po prvi put vektorski račun konsekventno i celovito primenjen u izlaganju ove materije. Pored naučnog rada, uvek je pokazivao veliko interesovanje i za istoriju nauke i njenu popularizaciju. Pisac je više dela o istoriji astronomije, mehanike, hemije, kao i dve vrlo poznate knjige za širu čitalačku publiku: Kroz vasionu i vekove i Kroz carstvo nauka. Objavio je i obimnu trotomnu autobiografiju: Uspomene, doživljaji i saznanja.
Godine 1920. izabran je za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, a za redovnog člana 1924. Za dopisnog člana Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti izabran je 1925., a bio je član i drugih naučnih društava i akademija, kako u zemlji, tako i u inostranstvu. Školske 1926/27 i 1927/28 godine obavljao je funkciju dekana Filozofskog fakulteta, a od 1948. do 1951. godine direktora Astronomske opservatorije u Beogradu.
Evropsko geofizičko društvo uvelo je 1993. godine nagradu za dostignuća u oblasti klimatologije i meteorologije, koja nosi Milankovićevo ime, dok ga je NASA svrstala u petnaest najznačajnih naučnika sveta.
U Međunarodnoj godini astronomije u našoj zemlji obeležavan je i jubilej 130 godina od rođenja Milutina Milankovića.
Povodom godišnjice rođena, 28. maja, Internet pretraživač Google je na svojim srpskim i hrvatskim lokalnim stranicama obeležio Milankovićev rođendan. Logo je dizajniran tako da se Google logo transformiše u Milankovićevo objašnjenje klimatskih promena na osnovu Zemljinog kretanja oko Sunca.
