Izvor: B92, 28.Jun.2010, 18:50 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Opasnost vreba iz trave
Dolaskom toplijeg vremena, veliki broj ljudi nastoji što više vremena da provedu na otvorenom, naročito u prirodi. Iako boravak u prirodi donosi obilje blagodeti i užitaka, u njoj vrebaju i neke opasnosti. Jedna od njih su krpelji jer oni svojim ugrizom na ljude mogu preneti i uzročnika lajmske bolesti - spirohetu borrelia burgdorferi.
Bakterija se prenosi jedino ubodom zaraženog krpelja, koji je bezbolan i najčešće se ne oseti. Posle uboda, krpelj ostaje čvrsto pripijen >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << svojom rilicom za kožu više dana, dok se ne nasisa krvi. Za to vreme, može da dođe do zaraženosti ubodene osobe ukoliko su se u krpelju nalazile borelije.
Reč je o bakterijskoj sistemskoj zarazi koja napada ceo organizam, a posebno kožu, nervni sistem, zglobove i srce. Lajmska bolest je otkrivena 1975. godine u gradu Lajmu, država Konektikat, SAD, a danas se otkriva na svim područjima gde se nalaze krpelji zaraženi uzročnikom ove bolesti. U našoj zemlji prvi put je prepoznata na području Beograda 1987. godine.
- Nisu svi krpelji zaraženi uzročnikom lajmske bolesti (u Beogradu oko 30 odsto). Posle uboda, krpelj ostaje čvrsto pripijen svojom rilicom (usni aparat) za kožu više dana, dok se ne nasisa krvi. Za to vreme, može da dode do zaraženosti ubodene osobe ukoliko su se u krpelju nalazile borelije - objašnjava dr Nevenka Pavlović iz Savetovališta za lajmsku bolest Gradskog zavoda za javno zdravlje - Beograd.
Prema njenim rečima, kada krpelj zaražen borelijom burgdorferi ubode čoveka, prvi znaci bolesti javljaju se posle jednog dana do mesec dana. Na mestu uboda krpelja javlja se makula (bubuljica) i prstenasto crvenilo (erythema migrans), koje se širi. To je siguran znak početne faze bolesti (I stadijum). Istovremeno se može javiti i povišena telesna temperatura, glavobolja, bolovi u mišićima i zglobovima.
Lokalne limfne žlezde mogu takođe da budu uvećane i bolne. Ako se u početnoj fazi bolesti ne pristupi lečenju, posle šest do osam nedelja i više, može doći do zapaljenja moždanih opni ili nerava, zglobova, srčanog mišića i drugih organa (II stadijum). Ukoliko se ne počne sa lečenjem lajmske bolesti u II stadijumu, posle deset meseci ili više godina, može da dođe do trajnog oštećenja zdravlja, invalidnosti i smanjenja radne sposobnosti (III stadijum).
Krpelj se nalazi u prirodi, na zelenim površinama dvorišta, parkova, livada i šuma. Krpelj je parazit koji se hrani sisanjem krvi čoveka i životinje i na taj način prenosi uzročnika lajmske bolesti. Krpelj je u toku godine aktivan od ranog proleća do kasne jeseni, naročito u junu.
Košenje trave i uređenje terena, prva je linija zaštite. Krpelj se može uočiti ličnim pregledom kože i odeće u toku i posle boravka na zelenim površinama.
- Ako je došlo do uboda, odstranjivanje krpelja iz kože treba da se uradi bez čupanja, gnječenja i kidanja. Pre vađenja krpelja ne treba stavljati nikakva hemijska sredstva (etar, alkohol, benzin, ulja i drugo). Posle odstranjivanja mesto uboda treba dezinfikovati. Mesto uboda krpelja mora da se posmatra do mesec dana. Pojava crvenila (erythema migrans) dokaz je zaraze uzročnikom lajmske bolesti i mora da se leči - kaže dr Pavlović.
Od kada je lajmska bolest prepoznata u Lajmu 1975. godine, ona se istražuje i registruje u mnogim zemljama Amerike, Evrope, Azije i Australije, a prema najnovijim podacima i u severnoj Africi. U našoj zemlji lajmska bolest je otkrivena aprila 1987. godine na području Beograda. Iste godine je u Gradskom zavodu otvoreno Savetovalište za lajmsku bolest i formiran Centralni registar za osobe sa ubodom krpelja i obolele.
Obratiti pažnju
Obavezno pregledati telo i odeću nakon boravka u prirodi
Svi krpelji nisu zaraženi uzročnikom lajmske bolesti
Zaražena osoba ne prenosi infekciju na zdravu
Lajmska bolest se leči ukoliko se otkrije na vreme
Crvenilo
Početak rane faze lajmske bolesti karakteriše pojava crvenila na koži - erythema migrans na mestu uboda krpelja, uz moguću pojavu opštih simptoma i znakova infekcije.
Dijagnoza se postavlja na osnovu epidemioloških podataka o ubodu krpelja i/ili boravka u endemskom području (zelene površine sa zaraženim krpeljima), kliničke slike i mikrobiološkog nalaza. Laboratorijska dijagnostika - serološki testovi ( IFA, ELISA, Western blot) za dokazivanje antitela na boreliju burgdorferi u krvi, likvoru i sinovijalnoj tečnosti samo su pomoćna dijagnostička metoda.
Izvor: J. Tomašević, Danas.rs
