Izvor: B92, 03.Maj.2010, 14:25 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Da li starite pre vremena?
Kao što ženama otkucava biloški sat, tako ni muškarci nisu imuni. Francuski lekari su otkrili da kvalitet sperme počinje da se kvari sa 35 godina, pa se do 45. godine svaka treća trudnoća završi pobačajem. Kada vaše telo zaista počinje da stari?
Angela Epstajn definiše u kojim godinama koji delovi tela počinju da gube bitku sa vremenom.
Mozak
Počinje da stari u 20.godini.
Kako starimo, broj neurona – nervnih ćelija se >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << smanjuje. Startujemo sa 100 biliona, ali u 20. broj tih ćelija počinje da se smanjuje.
U 40. možemo da izgubimo i 10.000 po danu, što utiče na našu memoriju, koordinaciju i moždane funkcije.
„Iako su neuroni jako bitni, propadanje međuprostora između moždanih ćelija ima zapravo najveći uticaj.”, kaže dr Vojtek Rakovic, neurolog na Imperial Koledzu u Londonu.
Ove male pukotine između kraja jednog moždanog nerva i drugog se zovu sinapse. Njihov posao je da obezbede protok informacija iz jedne ćelije u drugu, a kako starimo taj protok je sve manji.
Stomak
Počinje da stari u 55. godini
Zdrav stomak uspostavlja dobru ravnotežu između štetnih i „prijateljskih” bakterija.
„Nivo pozitivnih bakterija u stomaku značajno počinje da opada u 55. godini, naročito u debelom crevu.", kaže Tom Mekdonald, profesor imunologije na mediciskoj školi Barts u Londonu.
Kao rezultat toga, mnogi pate od lošeg varenja, a povećava se i rizik od bolesti creva.
Kako starimo povećavaju nam se šanse da imamo problema sa opstipacijom, a i protok digestivnih sokova iz želuca, kao i jetre, pankreasa i debelog creva se usporava.
Grudi
Počinju da stare u 35. godini
Sredinom tridesetih , ženske grudi počinju da gube tkivo i masti, što dovodi do smanjenja njihove veličine i punoće.
Iako rizik od raka dojke raste sa godinama, to se ne odnosi na fizičke promene u dojci.
„Verovatnije je da naše ćelije postaju oštećenije sa godinama. Kao rezultat toga, geni koji kontrolišu rast ćelije mogu da mutiraju, što može i da izazove rak.", kaže Geret Evans, specijalista za rak dojke u bolnici Sveta Meri u Mančesteru.
Bešika
Počinje da stari u 65. godini
Najverovatnije je da će bešika početi da gubi kontrolu u 65. godini.
Bešika počinje da se grči iznenada, čak i kada nije puna. Žene su ranjivije na probleme sa bešikom nakon menopauze, jer opadanje nivoa estrogena čini da tkivo u uretri, cevi kroz koji prolazi urin, postaje tanje i slabije, što utiče na podršku bešike.
Kapacitet bešike se smanjuje sa godinama, pa je kod starijih osoba on upola manji nego što je kod mlađih. Pa, što su dve šolje kod tridesetogodišnjaka, to je jedna šolja kod sedamdesetogodišnjaka.
Ovo uzrokuje češćim obilaskom u toalet, posebno zato što siromašni tonus mišića znači da bešika ne moža da bude potpuno prazna. Ovo može da dovede i do infekcija urinarnog trakta.
Pluća
Počinju da stare u 20. godini
Kapacitet pluća lagano počinje da se smanjuje u dvadesetim godinama. Do 40. godine, neki ljudi već iskuse stanje kad "ostanu bez daha". To se delimično dešava zbog toga što se mišići i grudni koš koji kontrolišu disanje ukrute.
Pluća počinju otežano da rade, a jedan deo vazduha koji ostane u plućima nakon izdisaja izaziva gubljenje daha.
Prosečan čovek koji ima trideset godina, može da udahne litar vazduha u jednom dahu, a do sedamdesete se količina smanjuje na pola litre.
Glas
Počinje da stari u 65. godini
Naš glas postaje promukao i tiši sa godinama. Meka tkiva u grkljanu slabe, pa tako utiču na glasnost i kvalitet glasa.
Ženski glas može da postane promukao i niži, dok kod muškaraca on može postati čak i piskaviji, tanji i viši.
Oči
Počinju da stare u 40. godini
Naočare su potreba za mnoge koji su prešli četrdesetu godinu. Obično je problem dalekovidost, koja utiče na sposobnost da se vide stvari izbliza.
„Kako starimo, naša sposobnost da se fokusiramo se pogoršava, jer očni mišići postaju slabiji.", kaže Endrju Loteri, profesor oftamologije na Univerzitetu u Sautemptonu.
Srce
Početak starenja u 40. godini
Sa godinama srce pumpa krv manje efikasno. To je zato što krvni sudovi postaju manje elastični, a arterije mogu da otvrdnu ili da se blokiraju zbog formiranja masnih naslaga na koronarnim arterijama, usled unošenja previše zasićenih masti.
Dotok krvi u srce se smanjuje, što dovodi do bolne angine.
Kod muškaraca preko 45. godine i žena preko 55. godine postoji veći rizik od srčanog udara.
Nedavno istraživanje koje je sprovela jedna farmaceutska kuća iz Londona otkrilo je da prosečna osoba u Velikoj Britaniji ima 5 godina „starije” srce od svoje hronološke starosti, verovatno zbog gojaznosti i nedostatka vežbe.
Jetra
Počinje da stari u 70. godini
Ovo je jedini organ u telu koji izgleda kao da prkosi procesu starenja.
"Njene ćelije imaju izuzetan kapacitet za regeneraciju.”, objašnjava Dejvid Lojd, hirurg Kraljevske bolnice u Lesteru.
On kaže da možete da odstranite i hektar jetre tokom operacije, a da će ona rasti do svoje veličine u roku od tri meseca.
Ako donator ne pije, ne konzumira drogu i ne pati od infekcije, onda je moguće presaditi jetru staru 70 godina u dvadesetogodišnjaka.
Bubrezi
Počinju da stare u 50. godini
U bubrezima broj jedinica za filtriranje (nefrona) kojim se uklanja "otpad” iz krvi, počinje da se smanjuje u srednjim godinama.
Jedna od manifestacija je i njihova nesposobnost da isključe proizvodnju urina tokom noći, izazivajući tako česte odlaske do kupatila.
Bubrezi sedamdeset petogodišnje osobe će filtrirati samo polovinu količine krvi koju filtrira tridesetogodišnjak.
Prostata
Počinje da stari u 50. godini
Sa godinama prostata postaje uvećana, što dovodi do problema kao što je povećana potreba za mokrenjem.
Ovo je poznato kao beningna hiperplazija prostate i ona utiče na polovinu muškaraca iznad 50, ali retko kod onih iznad 40.
To se dešava kada prostata apsorbuje velike količine muškog polnog hormona – testosterona, što povećava rast ćelija prostate.
Normalna prostata je veličine oraha, a različita stanja mogu da dovedu do uvećanja i do veličine mandarine.
Kosti
Starenje počinje u 35. godini
"Tokom zivota stare kosti ragrađuju ćelije koje se zovu osteoklasti, kako bi bile zamenjene novim ćelijama nazvanim osteoblaste u procesu poznatom kao preobražaj kostiju.”, objašnjava Robert Muts, profesor reumatologije na Univerzitetu Entri u Liverpulu.
Dečije kosti rastu veliko brzinom – skeletu treba samo dve godine da se obnovi u potpunosti. Kod odraslih to može da potraje i deset godina.
Sve do sredine naših dvadesetih godina, gustina kostiju se još uvek povećava. Ali u 35. počinje gubitak koštane mase, kao deo prirodnog procesa starenja.
Ovaj proces postaje brži u periodu posle menopauze i može da izazove osteoporozu.
Smanjivanje veličine i gustine kostiju može da dovede do gubitka visine. Kosti na ledjima se mogu zgrčiti nagore ili raspasti između pršljenova.
Od trenutka kada napunimo 80 godina gubimo dva centimetra u visini.
Zubi
Počinje starenje u 40. godini
Kako starimo, mi proizvodimo manje pljuvačke, koja ispira bakterije, tako da zubi i desni postaju osetljiviji i samim tim skloniji propadanju.
Uzmičući desni, pojava kada se tkivo desni gubi oko zuba, je uobičajeno kod osoba koje pređu 40.
Mišići
Počinju da stare u 30. godini
Mišić se stalno gradi i razbija, i taj proces je dobro izbalansiran kod mladih osoba.
„Međutim, do naše tridesete godine, razbijanje mišića je veće u odnosu na njihovu izgradnju.” objašnjava profesor Robert Muts.
Kada napunimio 40 godina, počinjemo da gubimo od 0,5 do 2 posto svojih mišića svake godine. Redovna fizička aktivnost može da pomogne u sprečavanju ovog procesa.
Sluh
Starenje počinje u 55. godini
Više od polovine ljudi starijih od 60 godina gube sluh zbog svoje starosti, otkrio je Kraljevski nacionalni institut za gluve.
Stanje poznato kao "presbycusis" dešava se zbog gubitka "ćelija kose” – malih senzornih ćelija u unutrašnjem uhu koji prikupljaju zvučne vibracije i šalju ih u mozak.
Koža
Počinje da stari u 25. godini
Koža prirodno počinje da stari sredinom dvadesetih godina.
"Kako starimo proizvodnja kolagena – protein koji deluje blagotvorno na kožu, se usporava, a elastin – supstanca koja omogućava koži da se nakon zatezanja vrati na svoje mesto, se smanjuje u toj meri da može da dovede i do pucanja kože.” Objašnjava dr Endru Rajt, konsultat dermatolog sa klinike Bredford.
Usled toga mrtve ćelije kože mogu ostati na licu, a promet novih ćelija kože se može malo smanjiti.
To dovodi do finih bora i tankih brazdi na koži, čak iako se prvi znaci mogu javiti i do 35. godine. Na brzinu starenja kože utiče i pušenje i česta izliženost kože suncu.
Ukus i miris
Počinju da stare u 60. godini.
Na početku svog života imamo oko 10.000 nerava razbacanih na jeziku kojima detektujemo ukuse. U toku života ovaj broj može i da se prepolovi.
Nakon što napunimo 60 godina, osetljivost na ukus i miris se smanjuje, što je delom posledica normalnog procesa starenja.
Ovaj problem mogu da ubrzaju polipi u nazalnom sinusu, a naravno može da se javi i kao posledica godina pušenja.
Plodnost - Starenje počinje u 35. godini
Ženska plodnost počinje da opada u 35. Godini, kako broj i kvalitet jajnih ćelija u jajovodu počne da opada.
Sluzokoža materice može da postane tanja, što smanjuje mogućnost oplodnje jajne ćelije i stvara negativno okruženje za spermu.
Muška plodnost takođe počinje da opada u ovom dobu. Ljudi koji čekaju do svoje 40. godine da osnuju porodicu, povećavaju šanse da njihove partnerke dožive pobačaj, usled siromašnijeg kvaliteta njihovih spermatozoida.
Kosa
Početak starenja u 30.godini
Gubljenje kose kod muškaraca obično počinje u tridesetoj godini. Kosa je sačinjena od malih kesica koje se nalaze ispod same površine kože, poznate kao "folices”-eng, ne znam prevod.
Kosa normalno raste iz svakog folikula za oko tri godine, onda opada i nova kosa počinje opet da raste.
Međutim, promene u nivoima testosterona u ranim tridesetima utiču na ovaj ciklus, zbog čega se broj folikula smanjuje.
Svaka nova kosa je tanja od prethodne, a ostaje i znatno manje folikula kose, pa istanjeni pramenovi ne uspevaju da probiju površinu kože.
Kod većine ljudi se sede pojave do 35. godine. Kada smo mladi naša kosa je obojena pigmentima koji su proizvod ćelija u folikulu dlake poznat kao melanocit.
Kako starimo, melanociti postaju manje aktiivni. Oni tad prozvode manje pigmenta, boja bledi, a seda kosa počinje da raste umesto boje koju ste imali.
