Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 03.Feb.2015, 10:36   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Stojan Aralica – dosledni kolorista

U Spomen-zbirci Pavla Beljanskog će, u četvrtak 5. februara 2015. godine u 19 časova, biti održano filmsko veče posvećeno Stojanu Aralici.

Povodom obeležavanja 35 godina od smrti umetnika, biće prikazana polučasovna dokumentarna emisija iz serijala Slikari i vajari, koju je prema scenariju istoričara umetnosti Nikole Kusovca, režirao Gojko Škarić, u produkciji Radio Televizije Beograd, 1986. godine.

Emisija dotiče sve bitne segmente života i slikarstva >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << Stojana Aralice od rodne Like, preko studija u Minhenu (1909–1914), kratkotrajne praške etape, pariskog usavršavanja, života u Zagrebu i konačnog prelaska u Beograd, gde – osim boravka u Stokholmu – ostaje do kraja života.

Kao i u životnim razdobljima, i u njegovom slikarskom opusu razlikuju se četiri jasno odvojena perioda: minhenski, pariski, zagrebački i beogradski. Tokom školovanja u Minhenu tematski preovladavaju portret i akt, po formi bliski akademizmu i kasnim odjecima secesije. Kratkotrajnu prevlast forme nad bojom, posle dolaska u Pariz, smenjuje period umetničkog sazrevanja. Neophodno prečišćavanje slikarskog izraza završilo se u sledećem, zagrebačkom periodu, kada se Aralica ponovo uključuje u aktuelne umetničke tokove u zemlji. Postupak blizak fovistima posebno se ističe na primorskim pejzažima – Dubrovnik, Orebić, Korčula. Najzad, beogradski period, može se smatrati stvaralačkim zenitom Stojana Aralice. Slikanjem liričnih raspoloženja u širokim, slojevitim namazima, na seriji pejzaža iz Rovinja, Beograda i sve češće Like, izdvojio se iz okvira intimističke slike, da bi je razvio do monumentalne celine opšteg značenja.

Araličino slikarstvo je bilo u stalnom kontaktu sa aktuelnim zbivanjima u evropskoj umetnosti ali, u užem smislu ono, ipak, pripada podneblju naših slikara kolorista, čije stvaralaštvo crpi snagu i inspiraciju s vlastitog, domaćeg tla. Nizom značajnih dela koja je naslikao u godinama posle oslobođenja (1944) doprineo je i daljem razvoju savremene umetnosti druge polovine dvadesetog veka.

Emisija o Stojanu Aralici dopunjena je dokumentarnim snimcima umetnika i reminiscencijama na najznačajnije trenutke njegovog stvaralaštva. Naraciju prati i izbor Araličinih najznačajnijih dela, među kojima su i slike iz Spomen-zbirke Pavla Beljanskog: Voćnjak (1929), Plava kapija (1930), Enterijer (1933), Žena sa slamnim šeširom (1934).

Potvrda prijateljstva Pavla Beljanskog i Stojana Aralice koje se razvilo krajem treće decenije XX veka, upravo je činjenica da su Araličine slike bile među prvima koje je Beljanski uvrstio u svoju antologijsku kolekciju moderne umetnosti.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...