Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 04.Nov.2016, 09:21   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Seoba Srba kroz istoriju i umetnost

Danas u 19 časova, u Muzeju Vojvodine, održaće se predavanje na temu "Seoba Srba kroz istoriju i umetnost".

Predavači su Srđan Božović, viši kustos istoričar i Dimitrije Jovanov, kustos istoričar umetnosti.

Predavanje je organizovano povodom izlaganja slike Seoba Srba Paje Jovanovića iz Narodnog muzeja u Pančevu.

Paja Jovanović zauzima viskoko mesto u srpskom akademskom realizmu. Jedan je od najtraženijih umetnika, u određenim društvenim slojevima >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << u Evropi jedini srpskim slikar starijeg vremena čiji se radovi čuvaj u velikim evropskim muzejima i zbirkama. Bio je svedok velikih istorijksih i društvenih promena, značajnih umetničkih previranja, a ipak odolevao svojim delom i ostao privržen akademskom realizmu.

Rodio se 16. juna 1859. godine u Vršcu. Školovao se u Bečkoj akademiji likovnih umetnosti, gde je pored redovnih tečajeva završio i više specijalinih. Već kao student pokazao je veliko interesovanje za istorijsko i žanr slikarstvo, za teme iz narodnog života u srpskim i balakansikim krajevima. Godine 1882. učešćem i osvajanjem nagrade na godišnjoj izložbi Akademije, slikom "Ranjeni Crnogorac", započinje njegov blistavi prodor na evropsku umetničku scenu.

Jedan događaj je od izuzetnog značaja za umetnika: poziv poglavara sprske crkve Georgijа Brankovićа, motivisan političkim razlozima, 1895. da Paja Jovanović naslika kompoziciju "Seoba Srba". Slika je trebalo da predstavlja naše slikarstvo na Milenijumskoj izložbi 1896. u Budimpešti, priređenoj u čast hiljadugodišnjice Ugarskog carstva. Namera je bila da se kroz sliku ukaže na jedan važan događaj u srpskoj prošlosti – na veliku seobu 1690. kada je sprski narod, na poziv Ugarske, predvođen srpskim patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem, pošao sa vojskom na tlo današnje Vojovodine sve do Pešte.

Paja Jovanovnić je vrlo odgovorno i studiozno pristupio radu i sa istoričarem Ilarionom Ruvarcem obišao sve fruškogorske manastire, s namerom da prikupi što verodostojnije podatke. Usled izvesnih prepravki, koje je trebalo obaviti, rad na slici se odužio pa je na izložbu poslata žanr-kompoziciji "Vršački triptih", takođe velikog formata, a slikar je na zahtev patrijarha radio drugu varijantu ove slike.

Seoba Srba naišla je na izuzetan prijem u srpskom narodu. Zagrebački trgovac Petar Nikolić otkupio je pravo izrade olegrafije, umnožio je 1000 primeraka, te je ona dospela u mnoge srpske domove. Danas znamo da postoje tri slike pod imenom Seoba Srba. Najpoznatija je ona koja se čuva u Narodnom muzeju u Pančevu.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...