Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 19.Sep.2017, 08:39   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Predavanje o Ivi Andriću

Tribina "Ivo Andrić u diplomatiji" održana je u ponedeljak 18. septembra u Klubu "Tribina mladih" Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač bio je Ognjen Karanović, istoričar.

Na početku tribine, Karanović je opisao Ivu Andrića (1892 – 1975) kao književnika u diplomatiji i diplomatu u književnosti,rekavši da bismo, možda, u navedenoj mislimogli da potražimo jednostavan odgovor napitanje o istinskom karakternom i profesionalnom profilu velikana srpske, jugoslovenske >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << i svetske književnosti.

Za razliku od književnog opusa "srpskog Dostojevskog i Tolstoja", jedinog nobelovca prostora bivše Jugoslavije, koji je dobro poznat i opserviran u oblasti naše i svetske književne kritike, nedovoljno pažnje posvećeno je činjenici da je on između dva svetska rata bio u službi u konzulatima i poslanstvima Kraljevine Jugoslavije u Rimu, Bukureštu, Gracu, Parizu, Madridu, Briselu, Ženevi i Berlinu.

Andrićev profesionalni opus i njegova služba otadžbini i narodu u poslovima diplomatske profesije, umnogome su ostali u senci umetničke lepote literarnog izraza i grandioznog dela kojeg pronalazimo u stihovima i rečenicama njegove poezije i proze. Zapravo, snaga teleološke potrebe poznavanja piščevog književnog dela u potpunosti je istovetna i jednaka značaju učinka Andrićevog diplomatskog poziva.

Karanović je podsetio da je prilikom uručenja Nobelove nagrade 1961. godine u Stokholmu, naš pisac rekao: „...jer pripovedač i njegovo delo ne služe ničem, ako na jedan ili drugi način ne služe čoveku i čovečnosti...".

Diplomatska karijera Ive Andrića tokom 1939. godine bila je na vrhuncu kada je 1.aprila te godine postavljen za opunomoćenog ministra i izvanrednog poslanika Kraljevine Jugoslavije u Berlinu. Andrić stiže u taj grad 12. aprila, a 19. aprila predaje akreditive kancelaru rajha Adolfu Hitleru.

Međutim, u jesen, pošto su Nemci okupirali Poljsku i mnoge naučnike i umetnike odveli u logore, Andrić interveniše kod nemačkih vlasti da oni budu spaseni iz zarobljeništva. Zbog neslaganja sa politikom vlade, u rano proleće 1941.godine, Andrić je vlastima u Beogradu podneo ostavku na mesto ambasadora, al injegov predlog nije prihvaćen i 25. marta u Beču je kao zvanični predstavnik Jugoslavije prisustvovao potpisivanju Trojnog pakta.

Dan posle bombardovanja Beograda, 7.aprila, Andrić sa osobljem ambasade napušta Berlin i naredna dva meseca provodi na Bodenskom jezeru. Odbio je da se skloni u Švajcarsku i sa osobljem i članovima njihovih porodica, 1. juna 1941. je specijalnim vozom doputovao u Beograd, čime se završila njegova diplomatska karijera. Novembra 1941. godine je penzionisan na sopstveni zahtev, ali je odbio da prima penziju.

Rat je proveo u Beogradu, u izolaciji. Odbio je da potpiše Apel srpskom narodu kojim se osuđuje otpor okupatoru. Iz moralnih razloga, odbio je poziv kulturnih radnika da se njegove pripovetke uključe u „Antologiju savremene srpske pripovetke" za vreme dok „narod pati i strada".

Povukao se u tišinu svoje iznajmljene sobe u Prizrenskoj ulici u Beogradu. Najpre je napisao roman „Travnička hronika", a krajem 1944. godine okončao je i roman „Na Drini ćuprija". Oba romana objavio je u Beogradu, nekoliko meseci pošto je završen Drugi svetski rat.

Posle svih ovih navedenih činjenica, Karanović je zaključio da je u službi otadžbini i čovečanstvu, kao „diplomatski pripovedač", Andrić ostavio neizmeran trag, koji je još uvek nedovoljno istražen i poznat akademskoj i široj javnosti u našojzemlji.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...