Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 13.Feb.2018, 12:30 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Crkva u Srbobranu opstojava 210 godina
Srpska pravoslavna crkva u centru Srbobrana stoji više od 210 godina. Više puta je bombardovana i značajno oštećena, ali upravo su ove tragedije i njena stalna obnova učinile da za Srbobrance postane najvažniji spomenik duhovnog i društvenog života.
Crkva Svetog Bogojavljenja u Srbobranu spada među najlepše i najveće pravoslavne hramove u Vojvodini. Dugačka 40, a visoka gotovo 70 metara, građena je više od dvadeset godina. Osvećena je 1807. godine i taj događaj >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << ima simbolično značenje za istoriju Srbobrana. Detalje iz istorijata srpske pravoslavne crkve u Srbobranu za Radio-televiziju Vojvodina ispričao je protojerej Jovan Kezan.
"Episkop bački je zatražio jedno muško dete da se donese u hram i da se odmah krsti radi napretka Srbobrana i vernika u Srbobranu. Izabrali su dete Avrama Dunđerskog, i episkop je dao da se dete zove, kao i on, Gedeon. Taj Gedeon je, kao što svi dobro znamo, čuveni Geca, Gedeon Dunđerski koji je skromno imanje svoga oca umnožio na više, više, više puta i postao preko svoje porodice kasnije, veliki donator srpskoga naroda," istakao je otac Kezan.
"Taj mirni period, nažalost, potrajao je samo do 1848. kada se stanovništvo ovde priključilo mađarskoj buni. Došlo je do toga da je hram razoren, ovaj ovde ispred koje se nalazimo. Sve dragocenosti i arhive bile su pokradene zajedno sa srbobranskima zvonima. A kakva su bila zvona govori kaže da je bila pesma "Zvone zvona Srbobranska, orila se sva Bačka." Međutim, zvona su odnesena i pretopljena u oružje, najverovatnije", dodao je on.
Popravka crkve trajala je do sedamdesetih godina 19. veka. U tom periodu urađen je ikonostas od 36 ikona neprocenjive umetničke vrednosti čiji je autor Novak Radonić, jedan od najvećih srpskih slikara 19. veka.
"Ikonostas je prelep, urađen je i ukrašen sa duborezom Nikole Devića, opet iz toga vremena najpoznatijeg duboresca, a pozlatu je radio Adolf Nađ iz Novoga Sada. Ikonostas je prvi stavljen pod zaštitu spomenika kulture, 1950. godine još, čak pre samoga hrama", rekao je protojerej Jovan Kezan, starešina Srpske pravoslavne crkve u Zmajevu.
Crkva je pretrpela značajna oštećenja i u prvom i drugom svetskom ratu, a jedna od najvećih tragedija koje se i danas sećaju Srbobranci desila se 1987. godine na dan kad se proslavljalo dve stotine godina od početka gradnje crkve. Tada su u požaru koji je trajao više od 12 sati izgorela oba crkvena tornja, seća se Pavle Papulin, profesor u penziji, jedan od svedoka tragedije.
"Bio sam svedok toga kako se taj dim sve više i više pojavljivao, kako je dim sve gušći i gušći bio, kad su prve vatrogasne ekipe stigle, kad je bilo jasno da crkva počinje da gori.... Kada se prvo srušio taj levi toranj, pa onda kada je vatra zahvatila i desni toranj, južni, to je isto bilo strašno. Uvek se kroz masu kao neki kolektivni jauk ili uzdah čuo kad god bi vatra osvojila nov prostor na tornjevima", priseća se Papulin.
Srećom, u požaru nisu izgoreli ikonostas i druge dragocenosti, a sačuvani su i zidovi hrama. Iako je spolja sanirana, crkva ima trajna oštećenja koja je zadobila tokom burne istorije duge dva veka. Srbobranskom hramu sada predstoji temeljna rekonstrukcija, a meštani se nadaju da će nakon toga uslediti i dugo očekivana restauracija ikonostasa i uređenje unutrašnjosti hrama.
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
