Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 16.Jun.2021, 00:27

Vremeplov: Rođen slikar Paja Jovanović

Vremeplov: Rođen slikar Paja Jovanović

Na današnji dan 1859. godine rođen je srpski slikar Paja Jovanović, predstavnik akademskog realizma, član Srpske kraljevske akademije, srpski slikar koji je stekao evropsku reputaciju. Najveći deo života proveo je u Beču u kojem je i umro 1957. Bio je izvanredan poznavalac slikarskog zanata i inspirisao se srpskom nacionalnom istorijom. Naslikao je velike ikonostase u Sabornoj crkvi u Novom Sadu i u crkvi u Dolovu i portretisao više vladara i crkvenih dostojanstvenika. Radio je i folklorne >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << i istorijske kompozicije, uključujući "Seobu Srba", "Proglašenje Dušanovog zakonika", "Takovski ustanak", "Mačevanje", "Kićenje neveste".

Danas je sreda, 16. jun, 167. dan 2021. Do kraja godine ima 198 dana.

1671 - U Moskvi je javno pogubljen vođa ustanka donskih kozaka i seljaka Stepan "Stenjka" Timofejevič Razin, predvodnik bune od 1667. protiv ruskih spahija i carističke administracije koja je slobodne kozake pretvarala u zavisne kmetove. Pobunjenici su zauzeli Caricin (sadašnji Volgograd), Astrahan, Saratov i druge gradove između Dona i Urala i u Povoložju, ali se ustanak razvijao stihijno i na kraju je u krvi ugušen.

1779 - Španija je objavila rat Britaniji i počela opsadu Gibraltara.

1826 - Turski sultan Mehmed IIj e posle pobune janičara, ugušene u krvi, ukinuo instituciju janičara i uveo nizam (redovna vojska). Janičari su ustanovljeni 1330. odlukom sultana Orhana, i to tako sto su oduzimana i prevođena u islam deca hrišćanskih podanika, da bi se onda sistematskom obukom od njih ustrojile posebno efikasne vojne jedinice. Murat II je dozvolio da u janičare budu primani i Turci, a 1638. ukinuto je oduzimanje hrišćanske dece. Kako je Turska vremenom propadala sve češće se događalo da Janičari izazivaju nerede i vremenom su postali opasni za tursku vlast pa ih je sultan Mehmed II 1826. potpuno ukinuo.

1852.- U Novom Sadu je štampan prvi broj lista "Serbski dnevnik", s književnim dodatkom "Sedmica", koji je potom izlazio 12 godina. U listu, koji je pokrenuo i izdavao Danilo Medaković, sarađivali su mnogi veliki srpski književnici. Kada je 1859. Medaković prešao u tadašnju Kneževinu Srbiju, urednik lista postao je Jovan Đorđević (književnik, klasicista, autor teksta srpske himne "Bože pravde").

1858 - Rođen je švedski kralj Gustav V, koji je tokom vladavine od 1907. do smrti 1950. osigurao neutralni status Švedske u oba svetska rata.

1876 - U Cetinju je, posle pregovora vođenih od oktobra 1875. do februara 1876. potpisan ugovor o savezu Srbije i Crne Gore protiv Osmanskog carstva. Bila je to priprema za ratove protiv Turske 1876. i 1878.

1890 - Rođen je engleski filmski glumac Artur Stenli Džeferson, poznat kao Sten Lorel, jedan od dvojice glumaca iz poznatog komediografskog tandema (sa Oliverom Hardijem). Filmski producenti i danas ubiraju profit od njihovih filmova, a njih dvojica završila su u sirotištima. Filmovi: "Muzička kutija", "Naši odnosi", "Na divljem zapadu", "Dva dobra drugara", "Fra đavolo", "Mi iz Oksforda", "Veliki posao", "Naša žena", "Udri brigu na veselje".

1917 - Sazvan je Prvi sveruski kongres Sovjeta.

1917 - Rođen je Irving Pen, američki fotograf. Bio je znamenit je po fotografijama na kojima dominira stroga jednostavnost. Radio je portrete slavnih, modne fotografije, kao i različite umetničke fotografije s motivima od klasične mrtve prirode do egzotičnih krajeva planete. Karijeru je započeo 40-ih kao modni fotograf časopisa "Vog". Veliku slavu doneli su mu portreti Majlsa Dejvisa, Spensera Trejsija, Džordžije O'Kif i Pabla Pikasa. Jedna fotografija za koju je pozirala njegova supruga manekenka Lisa Fonsagrivs, prodata je 2004. za čak 57.000 dolara.

1920 - U Londonu je održana prva sednica Društva naroda, preteče Ujedinjenih nacija, osnovanog radi očuvanja mira i kolektivne bezbednosti posle Prvog svetskog rata.

1930 - Umro je srpski političar i filolog Ljubomir Stojanović, sekretar Srpske kraljevske akademije, koji je 1921. s Jašom Prodanovićem osnovao Republikansku stranku i bio njen prvi predsednik. Prethodno je kao pripadnik Samostalne demokratske stranke više puta bio ministar prosvete i jednom Predsednik vlade. Dela: monografija "Život i rad Vuka Stefanovića Karadžića", stari srpski pisani spomenici "Miroslavljevo jevanđelje", "Stari srpski natpisi i zapisi" (šest knjiga), stari letopisi, dela Vuka Karadžića, uključujući "Vukovu prepisku", udžbenici gramatike, studije o starim srpskim štamparijama, o srpskim hramovima u 15. i 16. veku, o arhiepiskopu Danilu.

1942 - Na Konferenciji na Tjentištu 38 delegata Crne Gore, Boke i Sandžaka donelo je u Drugom svetskom ratu rezoluciju u kojoj je kao jedini cilj označeno isterivanje okupatora i istaknuto da je narodnooslobodilački pokret u Crnoj Gori, Boki i Sandžaku sastavni deo borbe naroda Jugoslavije.

1944 - Na Visu je, u Drugom svetskom ratu, postignut sporazum jugoslovenske kraljevske izbegličke vlade - koja je bila pod snažnim pritiskom zvaničnog Londona - i Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije, koji su potpisali dr Ivan Šubašić (Predsednik vlade i hrvatski ban) i Josip Broz Tito. Tim dokumentom predviđeno je da novu vladu formiraju "demokrate", nekompromitovane saradnjom s okupatorom i izjavama protiv narodnooslobodilačkog pokreta. Dogovoreno je i da izbeglička vlada prizna tekovine narodnooslobodilačke borbe, a da o obliku vladavine bude odlučeno posle oslobođenja Jugoslavije.

1946 -Umro je kompozitor, muzikolog, pedagog i muzički kritičar Miloje Milojević, profesor Muzičke akademije u Beogradu, jedan od začetnika muzikologije u Srbiji. Doktorat muzičkih nauka stekao je 1925. u Pragu, i bio je prvi Srbin s tim zvanjem. Osnovao je beogradski orkestar "Collegium musicum" kojim je i dirigovao. Stvarao je pod uticajem romantizma, impresionizma i ekspresionizma i inspirisao se narodnim motivima. Dela: klavirske kompozicije "Četiri komada", "Melodije i ritmovi sa Balkana", horovi "Muha i komarac", "Pir iluzija", ciklus solo pesama "Pred veličanstvom prirode", muzikološki spisi "Osnovi muzičke umetnosti", "Studije i članci".

1958 - Obešen je mađarski državnik Imre Nađ, Predsednik vlade Mađarske od 1953. do oktobra 1956, kad je u Mađarskoj izbila antikomunistička pobuna. Pošto su sovjetske trupe skršile pobunu - za koju je Moskva krivila Nađa - osuđen je na smrt kao izdajnik.

1960 - Predsednik SAD Dvajt Ajzenhauer morao je da odloži posetu Japanu zbog antiameričkih nereda u toj zemlji.

1961 - Ruski baletski igrač Rudolf Nurejev zatražio je azil u Francuskoj dok je u Parizu gostovao sa ansamblom baleta "Kirov".

1963 - Ruskinja Valentina Terješkova postala je prva žena kosmonaut, poletevši u orbitu oko Zemlje kosmičkim brodom "Vastok 6". Ona je kao šesti sovjetski kosmonaut obletela Zemlju 48 puta i spustila se 19. juna.

1976 - U Sovetu, najvećem crnačkom naselju u Južnoj Africi, izbili su krvavi rasni neredi u kojima je tokom nekoliko meseci poginulo najmanje 600 crnaca i tri belca. Soveto je predgrađe Johanesburga, formirano kao naselje za "obojene" industrijske radnike u Johanesburgu, pošto u vreme aparthejda oni nisu smeli da stanuju u samom gradu.

1977 - Predsednik SAD Džimi Karter i panamski vođa Omar Torihos potpisali su ugovor kojim je predviđeno da Panamski kanal bude predat 2000. u vlasništvo Paname.

1977 - Umro je nemački raketni inženjer Verner fon Braun, konstruktor nacističkih raketnih projektila "Fau- 1" i "Fau-2", kojima je u Drugom svetskom ratu bombardovana Britanija. Posle rata emigrirao je u SAD, gde je rukovodio proizvodnjom raketnih projektila "Redstoun" i "Jupiter C", kojim je 1958. lansiran prvi američki veštački satelit "Eksplorer-1".

1979 - Pod optužbom za korupciju, pogubljen je general Igracijus Kutu Ačempong, vojni upravljač Gane od 1972. do 1979.

1992 - SAD i Rusija postigle su dogovor o smanjivanju arsenala dalekometnih nuklearnih raketa do 2003. za dve trećine.

1995 - Savet bezbednosti UN izglasao je rezoluciju o slanju u Bosnu i Hercegovinu 12.500 pripadnika tzv. Snaga za brzo reagovanje, koje su se u avgustu i septembru 1995. sa avijacijom NATO borile protiv Srba u Bosni, što je odlučujuće doprinelo preokretu u građanskom ratu.

2001 - Posle 11 godina komplikovanih radova, okončani su radovi na krivom tornju u Pizi, čime je spasena jedna od najvećih italijanskih turističkih atrakcija.

2006 - Šefovi država EU na samitu u Briselu usvojili su Deklaraciju o Zapadnom Balkanu, u kojoj se navodi da je "mirna i prosperitetna Srbija, u potpunosti integrisana u evropsku porodicu nacija, od ključnog značaja za stabilnost regiona".

2012 - Lider opozicije u Mjanmaru Aung San Su Chi, u Oslu je, i formalno, primila Nobelovu nagradu za mir, koja joj je dodeljena 21 godinu ranije dok se nalazila u kuchnom pritvoru u kojem je provela visse od 17 godina.

2017 - Umro je Helmut Kol, bivši kancelar Nemačke, arhitekta ujedinjenja te zemlje. Kao dugogodišnji čelnik Hrišćanskih demokrata, na mestu predsednika vlade nalazio se od 1982. do 1998. godine. Smatra se najzaslužnijim za nemačko prihvatanje zajedničke evropske valute.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...






Napomena: Ova vest je automatizovano (softverski) preuzeta sa sajta Radio Televizija Vojvodine. Nije preneta ručno, niti proverena od strane uredništva portala "Vesti.rs", već je preneta automatski, računajući na savesnost i dobru nameru sajta Radio Televizija Vojvodine. Ukoliko vest (članak) sadrži netačne navode, vređa nekog, ili krši nečija autorska prava - molimo Vas da nas o tome ODMAH obavestite obavestite kako bismo uklonili sporni sadržaj.