Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 26.Jun.2008, 03:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vremeplov: Potpisana Povelja o osnivanju UN

Na današnji dan 1945. godine u San Francisku su predstavnici 50 zemalja, uključujući Jugoslaviju, potpisali Povelju o osnivanju UN, koja je stupila na snagu 24. oktobra 1945.

1541. - U obračunu španskih osvajača oko vlasti, u Limi je ubijen njihov vođa Fransisko Pisaro. On je 1532. sa samo 200 vojnika, na prevaru, zauzeo prestonicu Inka Kahamarku i zarobio cara Atahualpu, posle čega je Peru postao španska kolonija, a 1535. je osnovao Limu, kasnije prestonicu Perua.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << />
1690. - Posle poraza Austrijanaca u ratu s Turcima, u kom je kao saveznik Beča predvodio Srbe, patrijarh srpski Arsenije III Čarnojević je na Kalemegdanu u Beogradu održao sabor srpskih episkopa i sveštenstva sa obe strane Save i Dunava. Patrijarh je tih dana, posredstvom episkopa Isaija Đakovića, pregovarao sa austrijskim carem Leopoldom I o prelasku preko Save i Dunava i Srbi su krenuli na sever dva dana pre nego što su Turci ponovo zauzeli Beograd. Naselili su se na širokom prostoru Ugarske (oko 50 varoši), najviše na teritoriji današnje srpske Vojvodine, ali i mnogo severnije poput Sent Andreje ili Budima koji je dugo bio važno središte Srba. Velika seoba veoma je povećala brojnost Srba na tim teritorijama, ali i ranije su Srbi na prostoru današnje Vojvodine bili brojni. Svi fruškogorski i južnobanatski manastiri vekovima su stariji od Čarnojevićeve seobe, što svedoči o brojnosti tamošnjeg srpskog življa.

1836. - Umro je francuski oficir Klod Žozef Ruže de Lil koji je 1792. napisao reči i melodiju francuske himne. Pesmu komponovanu kao marš prema narudžbini gradonačelnika Strazbura oduševljeno su pevali vojnici Francuske revolucije na maršu iz Marselja u Pariz, pa je nazvana "Marseljeza".

1843. - Hongkong je proglašen britanskom kraljevskom kolonijom, s Henrijem Potindžerom kao prvim guvernerom. Britanski kolonijalni naziv bio je "Viktorija".

1856. - Umro je nemački filozof Maks Štirner, prvi teoretičar anarhizma. Bio je mladohegelijanac, izraziti

individualista. Dela: "Jedini i njegova svojina", "Istorija reakcije".

1858. - Mirom u Tjenćinu između Kine i Velike Britanije završen je Britansko-kineski rat, a posle poraza Kina je bila prinuđena da otvori svoje luke, dozvoli strancima kretanje po celoj zemlji i legalizuje uvoz opijuma, čime je postala potpuno ekonomski zavisna. Britanski sukob s Kinom je počeo Prvim opijumskim ratom 1840. u kojem je Kina takođe poražena, pa je mirom u Nankingu pristala da Britaniji plati veliku odštetu, ustupi joj Hongkong i evropskoj trgovini otvori pet luka sa režimom eksteritorijalnosti. Da bi ostvarili pravo trgovine po celoj Kini, Britanci su 1856. poveli Drugi opijumski rat, u kojem su im se pridružili Francuzi.

1869. - Rođen je srpski geolog i paleontolog ruskog porekla Vladimir Dimitrijevič Laskarev, specijalista svetskog glasa za kenozojske periode, posebno za neogen i kvartar, profesor univerziteta u Odesi i Beogradu, član Srpske Kraljevske akademije.

1876. - Sa Beogradske tvrđave je skinuta turska zastava, koja se 350 godina vijorila nad gradom. Turci su ranije bili primorani da ključeve Beograda predaju srpskom knezu Mihailu Obrenoviću, ali je na Beogradskoj tvrđavi pored srpske ostala turska zastava.

1881. - Sa dozvolom srpskog kneza Milana Obrenovića - razočaranog politikom Rusije - potpisana je Tajna konvencija između Srbije i Austro-Ugarske. Posle izjava austrijskih zvaničnika da se Austro-Ugarska ne protivi širenju Srbije na jug, ministar finansija Čedomilj Mijatović je, bez znanja Predsednika Ministarskog saveta (Vlade) Milana Piroćanca, zaključio Tajnu konvenciju. Bio je to mudar državnički potez Kralja Milana (tada kneza) koji je Srbiji omogućio više decenija stabilnosti i sveopšteg napretka.

1892. - Rođena je američka književnica Perl Sajdenstriker, poznata po muževljevom prezimenu Bak, dobitnica Nobelove nagrade za književnost 1938, koja je napisala seriju romana vezanih za život Kine. Takođe je pisala knjige za decu i eseje.

1898. - Rođen je nemački konstruktor aviona i industrijalac Vilhelm Meseršmit, glavni konstruktor aviona nacističke Nemačke u Drugom svetskom ratu.

1905. - Umro je srpski pisac Janko Veselinović, prevashodno slikar mačvanskog sela, koje je opisivao sa mnogo ljubavi, idealizujući njegov patrijarhalni život. Odlično je poznavao srpski jezik i vešto ga koristio u romanima, pripovetkama i pozorišnim komadima. Dela: romani "Hajduk Stanko", "Junak naših

dana", "Borci", zbirke pripovedaka "Slike iz seoskog života", "Od srca srcu", "Rajske duše", "Zeleni vajati", "Male priče", "Seljanka".

1906. - U francuskom gradu Le Man je održana prva automobilska Gran pri trka.

1917. - Posle smrtne presude vojnog suda, u Prvom svetskom ratu su na Solunskom polju streljani generalštabni pukovnik srpske vojske Dragutin Dimitrijević Apis i majori Ljubo Vulović i Rade Malobabić, osuđeni kao organizatori atentata na regenta Aleksandra Karađorđevića. Apis je uhapšen na Solunskom frontu u decembru 1916. kao pripadnik tajne organizacije "Ujedinjenje ili smrt", poznate i kao "Crna ruka".

1941. - Finska se pridružila nacističkoj Nemačkoj u Drugom svetskom ratu i objavila rat Sovjetskom Savezu u kojem je učestvovala tri godine. Prisiljena je na primirje 1944. a konačan mirovni ugovor potpisala je 1947. u Parizu.

1945. - U San Francisku su predstavnici 50 zemalja, uključujući Jugoslaviju, potpisali Povelju o osnivanju UN, koja je stupila na snagu 24. oktobra 1945.

1960. - Bivša francuska kolonija Madagaskar je stekla nezavisnost kao Malgaška Republika, što je bio naziv te afričke države u Indijskom okeanu do 1975.

1970. - Aleksandar Dubček, šef Komunističke partije Čehoslovačke i vođa reformističkog pokreta nazvanog "praško proleće" do intervencije snaga Varšavskog pakta u avgustu 1968, isključen je iz vladajuće partije.

1977. - Afrička država Džibuti je stekla nezavisnost, posle 117 godina francuske vladavine.

1991. - U Kuvajtu je ukinuto vanredno stanje a smrtna kazna za 29 ljudi, osuđenih zbog navodne saradnje s Iračanima, zamenjena je doživotnom robijom.

1995. - Na automobil egipatskog predsednika Hosnija Mubaraka u Adis Abebi vatru je otvorilo šest islamskih terorista, ali atentat nije uspeo.

1999. - Američka organizacija za zaštitu ljudskih prava "Hjumen rajts voč" optužila je terorističku "Oslobodilačku vojsku Kosova" za sistematsku politiku ubistava, silovanja i drugih nedela protiv Srba i Roma na Kosovu i Metohiji kako bih ih proterali iz te srpske pokrajine.

2000. - Međunarodni tim naučnika objavio je epohalno otkriće - mapu ljudskih gena, ocenivši taj događaj kao "istorijsku tačku u stohiljadugodišnjem postojanju čovečanstva".

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...