Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 18.Jul.2008, 03:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vremeplov: Počeo građanski rat u Španiji

Na današnji dan 1936. godine pobunom trupa generala Franciska Franka, u Melilji u Španskom Maroku, protiv vlade "Narodnog fronta" Manuela Asanje, pobednika na izborima u februaru 1936, počeo je građanski rat u Španiji u kojem je poginulo oko milion ljudi

1374. - Umro je italijanski pisac Frančesko Petrarka, najznačajniji prethodnik renesanse. U francuskom gradu Avinjon, gde je dugo živeo, sreo je lepu Lauru kojoj je posvetio zbornik od 366 soneta, kancona >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << i madrigala, poznat kao "Kanconijer". U tom intimnom dnevniku pesnički je oblikovao svoja najtananija osećanja. Snažno je uticao na italijansku i svetsku književnost, uključujući srpske pesnike u Dubrovniku u 15. i 16. veku. .

1536. - Odlukom Parlamenta u Engleskoj je poništena vlast pape.

1635. - Rođen je engleski fizičar Robert Huk, sekretar Kraljevskog društva u Londonu, koji je usavršio barometar, teleskop i mikroskop i prvi otkrio ćelijsku strukturu biljaka. Dokazao je okretanje Zemlje i gravitaciju nebeskih tela i autor je zakona o istezanju elastičnih tela ("Hukov zakon").

1721. - Umro je francuski slikar Žan Antoan Vato, tipičan predstavnik rokokoa, čije je slikarstvo odmerenog kolorita i osetljivog crteža uglavnom bilo posvećeno temama iz života aristokratije.

1811. - Rođen je engleski pisac Vilijam Mejkpis Tekeri, oštar kritičar društvenih odnosa u tadašnjoj Engleskoj. Njegova dela su najčešće oblikovana kao biografije ponekad i porodične istorije. Dela: romani "Vašar taštine", "Henri Ezmond", "Istorija Pendenisa", "Njukamovi", "Virdžinijanci", satira "Knjiga o snobovima", književne kritike "Engleski humoristi XVIII veka", istorijsko delo "Četiri Džordža".

1817. - Umrla je engleska književnica Džejn Ostin, koja je u romanima realistički slikala svakodnevni život provincijske Engleske. Zapleti njenih romana protkani su humorom i blagom ironijom. Dijalog je neobično vešto vođen. Dela: romani "Razum i osećajnost", "Gordost i predrasuda", "Mensfild park", "Ema", "Nortagentska opatija", "Nagovaranje".

1868. - Postavljen je kamen temeljac zgrade Narodnog pozorišta u Beogradu, čemu je presudno doprinelo gostovanje u prestonici Srbije glumaca iz Novog Sada 1867. Oduševljen predstavom "Gospođe i husari", knez Srbije Mihailo Obrenović je obećao da će o svom trošku podići zgradu i osnovati stalno pozoriste. Narodno pozorište je svečano otvoreno u oktobru 1869. prigodnim komadom "Posmrtna slava kneza Mihaila", iz pera tadašnjeg upravnika srpskog nacionalnog teatra Jovana Đorđevića. Đorđević je

inače i autor teksta srpske himne - "Bože pravde".

1870. - Vatikanski koncil proglasio je dogmu "O papskoj nepogrešivosti". Uprkos raširenoj predstavi, dogma se ne odnosi na njegovu ličnu nepogrešivost, već samo na oblast njegovih tumačenja verskih pitanja.

1872. - Umro je meksički državnik Benito Pablo Huares, nazvan "Vašington Meksika", koji je kao predsednik od 1858. do 1865. i od 1867. do 1872. odvojio crkvu od države i sproveo niz mera značajnih za socijalni i ekonomski razvitak zemlje. Od 1858. u trogodišnjem građanskom ratu predvodio je borbu protiv reakcionarnih krugova koji su oborili zakonitu vladu, a u vreme francuske intervencije od 1861. do 1867. borbu za nezavisnost zemlje, okončanu porazom intervencionista i streljanjem njihovog eksponenta cara Maksimilijana Habzburškog.

1877. - Rođen je srpski vizantolog Dragutin Anastasijević, vrstan znalac grčkog jezika i paleografije, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. Proučavao je vizantijsku kulturu i književnost, srpsko-vizantijske odnose, uz predano izučavanje istorijskih izvora, najviše na Svetoj Gori.

1883. - Rođen je ruski revolucionar jevrejskog porekla Lav Borisovič Rozenfeld (Kamenjev), jedan od prvaka Sovjetske Rusije posle Oktobarske revolucije 1917.

1887. - Rođen je vođa norveških nacista Vidkun Kvisling, predsednik okupacione vlade Norveške u Drugom svetskom ratu od 1942. do 1945. Njegovo ime je postalo sinonim za izdajstvo. Osnovao je 1933. nacističku stranku i tokom agresije nacističke Nemačke na Norvešku u aprilu i maju 1940. aktivno je pomagao okupatore. Osuđen je na smrt i streljan u oktobru 1945.

1909. - Rođen je ruski političar Andrej Andrejevič Gromiko, 28 godina sovjetski ministar inostranih poslova. U Drugom svetskom ratu bio je sovjetski ambasador u SAD, zatim u Ujedinjenim nacijama, gde je bio poznat kao "mister njet". Sovjetsku diplomatiju predvodio je od 1957. do 1985. Na članstvo u Politbirou vladajuće Komunističke partije podneo je ostavku 30. septembra 1988, a sutradan i na položaj predsednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta Sovjetskog Saveza na kojem je bio od 1985.

1918. - Rođen je južnoafrički pravnik i državnik Nelson Rolihlahija Mandela, predsednik Južne Afrike i vođa Afričkog nacionalnog kongresa i borbe protiv aparthejda. Rasistički režim Južne Afrike ga je 1962. osudio na pet godina, a 1964. na doživotnu robiju. Iz zatvora je, posle ogromnog pritiska svetskog javnog mnjenja kao i javnosti Južne Afrike, pušten 1990, a šef države postao je 1994.

1921. - Rođen je prvi američki astronaut Džon Glen, koji je u kosmičkom brodu "Merkjuri-Atlas 6" 20. februara 1962. triput obleteo oko Zemlje.

1933. - Rođen je ruski pisac Jevgenij Aleksandrovič Jevtušenko, predvodnik pesničke generacije u poststaljinističkoj eri. U početku je na tradicijama Baljmonta, Majakovskog i Jesenjina, pisao angažovanu poeziju. Kasnije se okrenuo čistijoj lirici. Dela: zbirke pesama i poema "Drum Entuzijasta", "Luk i lira", "Jabuka", "Nežnost", "Motorni čamac za vezu", "Hidrocenrala u Bratsku", "Padaju beli snegovi", "Pesnik je u Rusiji više nego pesnik", "Očinji sluh", roman "Jagodnjak", priče "Četvrta Meščanska", "Kokošiji bog", "Ardabiola".

1936. - Pobunom trupa generala Franciska Franka, u Melilji u Španskom Maroku, protiv vlade "Narodnog fronta" Manuela Asanje, pobednika na izborima u februaru 1936, počeo je građanski rat u Španiji u kojem je poginulo oko milion ljudi. Bila je to reakcija tradicionalnih struktura Španije, desnice, aristokratije i crkve na prokomunističke i izrazito anticrkvene poteze Asanjine vlade. Uz pomoć nacističke Nemačke i fašističke Italije monarhisti su vremenom potukli pristalice vlade "Narodnog fronta". U pomoć Republici su priskočili i dobrovoljci (komunisti i anarhisti velikom većinom) iz celog sveta i formirane su internacionalne brigade u kojima je bilo i građana tadašnje Kraljevine Jugoslavije (oko 1.500 ljudi). Franko je pobedio u proleće 1939. Režim koji je on ustrojio, izrazito reakcionaran, trajao je sve do 1975. ali je kralj Huan Karlos koga je on pripremao za preuzimanje vlasti i vaspitavao, ubrzo uveo demokratski poredak.

1942. - Posle 38 dana ogorčenih borbi Nemačke i Hrvatske jedinice su zauzele planinu Kozara u severozapadnoj Bosni, na kojoj je 3.500 boraca Drugog krajiškog partizanskog odreda branilo zbeg

sa oko 80.000 srpskih civila pred ofanzivom 40.000 nemačkih, ustaških i domobranskih vojnika. Spaljena su sva srpska sela, pobijen veliki deo stanovništva, uključujući 540 ranjenika, a oko 60.000 civila oterano je u koncentracione logore, mahom u Jasenovac.

1951. - Američki bokser afričkog porekla Džersi Džo Volkot je u 37. godini osvojio titulu svetskog prvaka u teškoj kategoriji, postavši najstariji bokser kojem je to uspelo.

1971. - Šest emirata u Persijskom zalivu - Abu Dabi, Dubai, Šardža, Adžman, Um el Kajvajn i Fudžajra - sklopilo je sporazum o osnivanju zajednice: Ujedinjenih Arapskih Emirata. Sporazum je stupio na snagu u decembru 1971, a u februaru 1972. zajednici se priključio i Ras el Kajma.

1972. - Egipat je zatražio da Sovjetski Savez povuče svih 20.000 vojnih savetnika, optuživši Moskvu da nije poslala obećano oružje, što je označilo početak zaoštravanja odnosa dveju zemalja i približavanja Kaira Vašingtonu.

1991. - Predsedništvo SFRJ objavilo je odluku o povlačenju JNA iz secesionističke republike Slovenije.

1992. - Ratni brodovi NATO i Zapadnoevropske unije uplovili su u Jadran radi kontrole sankcija UN protiv SR Jugoslavije, u prvoj takvoj operaciji u Evropi od Drugog svetskog rata.

2003. - Britanska policija pronašla je leš dr Dejvida Kelija, jednog od ključnih svedoka manipulacija o navodnom oružju za masovno uništenje u Iraku. Navedeno je da je izvršio samoubistvo.

2007. - Najmanje 200 osoba izgubilo je život u avionskoj nesreći u Brazilu. Avion tipa Erbas A320, brazilske kompanije TAM, sa 176 putnika i članova posade, zapalio se prilikom sletanja na aerodrom Kongonjas u Sao Paolu. Pilot aviona je po sletanju prekasno počeo da koči, pa je avion produžio kretanje, napustio pistu, probio zid oko aerodroma i prešavši preko veoma prometnog autoputa udario u benzinsku pumpu i obližnji kargo terminal. Osim putnika u avionu, život je izgubio i veći broj osoba na zemlji.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...