Izvor: Večernje novosti, 04.Mar.2013, 23:17   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Visoki Dečani: Mirom i duhom brane manastir

OTVORENA manastirska kapija kao da ne odaje strepnju monaha od Albanaca koji poslednjih meseci opsedaju Visoke Dečane, nezadovoljni sudskom odlukom kojom se potvrđuje vlasništvo manastiru nad oko 23 hektara imanja.Na kontrolnom punktu italijanski vojnici Kfora uzimaju dokumenta, a otac Petar, jedan od dečanskih monaha, dočekuje posetioce i sprovodi ih u unutrašnjost manastira, čini se, blistavijeg nego ikada ranije.- Nedavno su završeni konzervacija i čišćenje fasade, kamenih zidova, simsova, >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << vrata i prozora, skulptura. Radove su u okviru Uneskovog programa obnove obavili italijanski stručnjaci. Restauratori iz Beograda uradili su konzervaciju i čišćenje fresaka i ikona na južnom zidu crkve - objašnjava otac Petar. Žali što malo vernika može da vidi Dečane kako blistaju, jer su poslednjih mesec dana, od protesta Albanaca u centru varošice, posete još ređe. Dolaze uglavnom predstavnici međunarodne zajednice, stranci, ali i Albanci....- Najčešće dolaze albanski gastarbajteri koji su emancipovaniji, ali i mladi parovi... Bolesnici ovde traže isceljenje nad moštima svetog kralja Stefana Dečanskog, roditelji dovode decu da im se očita molitva - priča otac Petar. Zato mu je, kaže, mržnja koju Albanci iz okruženja ispoljavaju prema njima i svetinji, neshvatljiva. Vrata manastira su, kaže on, za sve dobronamerne ljude širom otvorena.I zaista, gostoprimstvo na koje posetioci nailaze teško može ukazati na okolnosti i okruženje u kojima Dečani opstaju. Konaci, manastirska kuhinja, ekonomija unutar manastirskog zida... sve funkcioniše besprekorno. Ali, brinu. Nije lako slušati i gledati albansko svojatanja Dečana, a pritom imati dokumentaciju o manastirskom posedu i stanovništvu, bogatiju nego što je Albanci na svom jeziku imaju u čitavoj srednjovekovnoj istoriji.SOK I VINO U EKONOMSKOM delu manastira monasi čuvaju 30 krava, 200 koza i ovaca i više od pedeset košnica pčela... Iz sopstvenog voćnjaka napravili su 1.500 litara jabukovog soka kojim služe posetioce. U Dečanskoj vinici u Velikoj Hoči proizvedeno je oko 40.000 litara čuvenog dečanskog vina, koje se može kupiti u manastirskoj prodavnici, kao i manastirski kačkavalj, sir, kajmak i posebno traženi kestenov med....- Posedujemo osnivačku povelju iz srednjeg veka sa 13.000 toponima i imena ljudi, odnosno predstavnika domaćinstava sa dečanskog poseda, koji se tada prostirao od Peći do reke Valbone na severu Albanije i od severa Crne Gore do Drima. Sela na dečanskom posedu bila su dužna da daju deo prihoda manastiru i zato je napravljen popis 1330. godine, kada je i izdata povelja - pričaju monasi i objašnjavaju da postoje još dve verzije povelje koje je izdao car Dušan. Iz povelja se vidi da je na području Metohije, tada, živelo 90 odsto slovenskog stanovništva. Svega tri naselja bila su nastanjena Albancima. Dva na severu Albanije i jedno u Zeti. I po turskom popisu iz petnaestog veka, na ovom području živeo je, objašnjavaju, mali broj Albanaca, koji su u 19. veku postali brojniji, a početkom 20. veka je i otpočelo proterivanje Srba sa ovog područja.Posetiocima predočavaju ove činjenice, jer Srba u Dečanima više nema. Manastir čuvaju italijanski pripadnici Kfora, ali i zaštitni zid čija izgradnja još uvek nije zaršena.Radovi na zadnjem delu zida obustavljeni su zbog spora oko zemljišta, ali se uveliko radi na uređenju Prizrenskog konaka, koji je više puta rušen i obnavljan. Po završetku radova na konaku, nastaviće sa radom radionica za duborez.Monasi znaju da se Dečani samo normalnim životom brane. Zato rade i žive, kažu, kao da su u Šumadiji.

Nastavak na Večernje novosti...