Izvor: Politika, 10.Jan.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vekovno sedište srpskih vladika
Vršac – Drevno sedište vršačkih i banatskih vladika zablistalo je punim sjajem i kupa se u svetlosti baštenskih svetiljki, kandelabra i reflektora. Lepoti ambijenta doprinose i dve nove fontane. Osim crkvenog novca, znatne priloge za uređenje Vladičanskog dvora priložile su ovdašnje firme i opština. Još 1756. gradnju velelepnog objekta započeo je vladika Jovan (Georgijević, 1749–1768), a radovi su okončani sedam godina kasnije. Njegov portret krasi salon dvora. Neprocenjivo >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << blago je u velikim sobama Vladičanskog dvora. Pored Neškovićevog ikonostasa i izuzetno vrednih ikona, ovde se čuva i jedinstvena zbirka portreta vršačkih episkopa, pa mnoštvo crkvenih predmeta, ikona i retkih rukopisnih i štampanih knjiga...
Vršačkim i banatskim episkopima i ovoj arhitektonskoj lepotici u centru Vršca, u Dvorskoj ulici, posvećuje se sve veća pažnja. S blagoslovom episkopa banatskog g. Nikanora, priređuju se prigodne izložbe umetničkih predmeta, bogoslužbenog tekstila, pisama, episkopskog krunidbenog nakita, kao i predstavljanje knjiga. Vrščani Dušan Belča, Zoran Turkan i Mile Kališki zaslužni su za raznovrsne načine upoznavanja javnosti sa vršačkim i banatskim vladičanstvom.
– U Vršcu se vreme i pamti i računa po stolovanju vladika, a grad im je zahvalan za izlivanje velike milosti i truda. Svaki episkop je ostavio dubok trag u istoriji ove drevne varoši i eparhije – kaže za naš list Zoran Turkan, autor tek objavljene knjige "Vladičanski dvor Eparhije banatske".
Književnik Dušan Belča nam, pak, veli da "Vršac čine dve tvrđave: jedna je sazdana od kamena (na Vršačkom bregu), a druga od vere i ljubavi. Ova je večna, jer su je gradili duhovnici, vršački i banatski episkopi". Šestorica vršačkih vladika počivaju u kripti Sabornog hrama svetog Nikolaja, preko puta dvora.
Episkopija vršačka osnovana je 1481. godine, u obližnjem manastiru Mesić (podignut početkom 13. veka), u doba despotovine Jovana Brankovića, ktitora mnogih manastira u Banatu. Zabeleženo je da se prvi episkop zvao Partenije, a u Banat je stigao sa Svete gore atonske, iz Hilandara.
Zbog najezde Turaka, u 17. i početkom 18. veka, episkopija je premeštena u Karansebeš, (danas) grad u Rumuniji. Kroz Eparhiju banatsku prominulo je 46 episkopa i administratora, ostavivši za sobom duboke tragove u večnosti.
Jedan od slavnih episkopa jeste i sveti sveštenomučenik, vladika Teodor Vršački. Vrščani slave svog davnašnjeg episkopa, koji je 1594. godine poginuo posle Srpskog ustanka protiv Turaka, jer je bio izdat. Njega je Srpska pravoslavna crkva kanonizovala 1994, a odbornici Skupštine opštine su, 2000. godine, 29. maj proglasili za gradsku slavu. Podignuta je crkva (ktitor Rodoljub Drašković) na Vršačkom bregu, koja nosi ime vladike Teodora. Veruje se da je time sa grada napokon – skinuto prokletstvo.
[objavljeno: ]
