Izvor: Blic, 18.Apr.2009, 02:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vaskrs - pobeda života nad smrću
Vaskrs je najveći hrišćanski praznik koji se naziva praznikom nad praznicima i slavljem nad slavljima jer svojim značajem prevazilazi sve otale svetkovine, objašnjava rektor najstarije srpske obrazovne institucije Bogoslovije iz Sremskih Karlovaca protojerej stavrofor prof. Dušan Petrović.
Crkva i njeni vernici doživljavaju centralni događaj Hristove pobede nad smrću, pošto je vaskrsenje događaj na osnovu kojeg je ustanovljena hrišćanska vera. Zato je Vaskrs >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << dan večne radosti, jer je tada Isus Hristos pokazao svoju božansku moć savladavši smrt snagom svog božanstva i podarivši ljudima večni život.
Do pre četiri veka hrišćanski vernici su istog dana praznovali Vaskrs. Kako se to promenilo?
- Hrišćani na Istoku i na Zapadu slavili su istog dana Vaskrs do 1582. godine, kada je reformom uveden gregorijanski kalendar koji je razbio to jedinstvo. Međutim, često dolazi do poklapanja i ukrštanja julijanskog i gregorijanskog i jevrejskog lunarnog kalendara, kao 2004. i 2007. godine, pa su pravoslavni i katolici Vaskrs slavili istog dana. Sledeće podudaranje Vaskrsa će biti 2011, a potom 2014. godine, pa će do sredine 21. veka pravoslavci i katolici slaviti 14 puta Vaskrs istog dana.
I pre gregorijanskog kalendara bilo je nesporazuma s izračunavanjem tačnog datuma Vaskrsa?!
- Nesporazumi koji su postojali u ranom hrišćanstvu rešeni su na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325. godine. Zaslugom svetog cara Konstantina doneta je saborska odluka o praznovanju najvećeg hrišćanskog praznika koja se može svesti u četiri tačke: Vaskrs se uvek slavi posle prolećne ravnodnevice, posle jevrejskog Pesaha i posle punog Meseca, a posebni uslov je da se Vaskrs uvek slavi u nedelju. U skladu s tom odlukom monah Dionisije Mali, kao dobar poznavalac matematike i astronomije, sačinio je takozvani Veliki indiktion. On je shvatio da je za tačno izračunavanje datuma važno pariti Mesečeve mene. Utvrdio je da svakih 19 godina Mesečeve mene padaju u isti dan i isti čas. Izračunao je, takođe, da Sunčev krug traje 28 godina, posle čega počinje u isti dan. Kad je pomnožio broj godina Mesečevog kruga (19) s brojem godina Sunčevog kruga (28), došao je do broja 532, tako je dobijen Veliki indiktion, ciklus koji se ponavlja svake 532 godine. Sada se nalazimo u 15. indiktionu koji je počeo 1941. godine. Stoga, Vaskrs može da padne od 22. marta do 25. aprila po julijanskom, ili između 4. aprila i 8. maja po novom kalendaru.
Zašto se Vaskrs može slaviti samo posle jevrejske Pashe?
- Jevrejski praznik Pesah, odnosno 14. nisan, pao je u subotu uoči Hiristovog vaskrsenja, tako da i praznik ustanovljen u spomen na ovaj događaj ne može biti slavljen pre Pesaha, ni u isti dan. Rimokatolici su odstupili od izračunavanja datuma Vaskrsa utvrđenog na Prvom vaseljenskom saboru, jer je papa Grgur XII reformom kalendara fiksirao prolećnu ravnodnevnicu na 21. mart, kada je padala u vreme Nikejskog sabora. O tome je izdao papsku bulu inger gravissimas, s ciljem da vrati ravnodnevicu na mesto od kojeg je odstupila 10 dana. Međutim, kako su Sunce i Mesec u stalnom pokretu, nemoguće je nekom metodom fiksirati ravnodnevicu pošto se taj datum za jedan dan pomera svakih 128 godina, a mene Meseca za jedan dan svakih 310 godina.
Ko se drži julijanskog kalendara
Vernici Srpske i Ruske pravoslavne crkve, Jerusalemske patrijaršije i Monaške zajednice na Svetoj gori slave Vaskrsenje Gospoda Isusa Hrista po Velikom indiktionu koji je utvrđen na Nikejskom saboru, odnosno služe se kulijanskim kalendarom. Pored nas ovim kalendarom se služi i deo Grčke pravoslavne crkve - takozvani starokalendarci, i mnoge zajednice u okviru istočnih crkava, kao na primer grkokatolici - objašnjava protojerej stavrofor Petrović.
