Izvor: Politika, 22.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ugarski kraljevi i anđeli umesto revolucionara
Subotica - Talas preimenovanja ulica koji je izbrisao mahom nazive heroja, aktere i događaje vezane za antifašističku borbu, zapljusnuo je pre svega sever Vojvodine. Gradovi poput Zrenjanina, Kikinde, Novog Sada zadržali su imena heroja, a kako javljaju dopisnici "Politike" sporadične promene odnosile su se na ideološke protivnike, pa su tako uglavnom "stradale" ulice Edvarda Kardelja, Borisa Kidriča;a, Josipa Broza...
Međutim, u opštinama severne Vojvodine situacija je nešto >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << drugačija, a u obimu promena u kojima su većinom stradali učesnici antifašističke borbe i istaknuta imena narodne revolucije prednjače Senta, Subotica i Kanjiža. Tako je 20. decembra 2002. godine Skupština opštine Senta donela odluku da se Ulica narodne revolucije preimenuje u Glavnu, dotadašnja Pionirska postala je Ulica narodne bašte, a Generala Petra Drapšina promenjena je u Poštansku ulicu. Godinu i po dana kasnije, februara 2004. godine, Senćani menjaju još 33 naziva ulica i trgova. Venac bratstva i jedinstva postaje Ulica predgradskog venca, Ulica Ive Lole Ribara preimenovana je u Topartsku, nestala je Ulica Pete ofanzive ustupajući mesto Đerđu Sekfiju, a Ulica Ivana Milutinovića postala je opisna - Jesenja.
Interesantno je da je Senta, isto kao što su to uradile i Kanjiža i Subotica, obrisale nazive ulica koje su nosile datum oslobođenja grada od fašizma te je ovde Ulica 8. oktobra postala Zoltana Čuke. Mnogo pažnje i rasprave u javnosti izazvala je i promena naziva Beogradske ulice u Arpadovu. Građani su odbornicima predali i peticiju s preko hiljadu potpisa kojima se traži vraćanje starih naziva ulica, ali skupštinska većina, oličena u Savezu vojvođanskih Mađara i tadašnjim reformistima, za to nije htela ni da čuje.
U Kanjiži je samo na jednom skupštinskom zasedanju promenjeno čak 134 naziva ulica u samom gradu i susednim mestima Horgoš, Orom i Totovo Selo. Kanjiški parlament, takođe s nadmoćnom većinom odbornika iz redova Saveza vojvođanskih Mađara, umesto revolucionara i boraca pokazao je veću naklonost ka svecima. Tako je Partizanska ulica u Kanjiži postala Ulica anđela, a u Horgošu su se partizani "povukli" pre Karasom koji je dobio "njihovu" ulicu. Bez ulice su ostali Sava Kovačević, Ivo Lola Ribar, Moša Pijade, Pap Pal, Petar Drapšin, a Dan oslobođenja grada 1944. godine - 10. oktobar - takođe više nije adresa. Ta ulica odlukom odbornika namenjena je Danku Pišti, legendarnom mađarskom violinisti. Ipak, nakon tri godine, jedna promena naziva nije uspela: ulice Njegoševa i Jugoslovenske narodne armije neće biti preimenovane u jedinstveni Kanjiški put jer opštinska Služba za katastar nepokretnosti nema novca za prenumerisanje parcela.
Subotica je nazive ulica menjala u nekoliko navrata, ali najviše rasprave u javnosti izazvala je promena iz 2003. godine, koja je, međutim, tek početkom ove godine počela da se realizuje. Naime, u svim ovim promenama naziva ulica odgovornost nije samo na lokalnoj samoupravi jer za svaku promenu naziva potrebna je i dozvola Ministarstva za lokalnu upravu. Očigledno, Ministarstvo nije bilo voljno da opštinama zabrani predložene promene, a pošto se nije izjašnjavalo 60 dana o ponuđenim novim nazivima to se tumačilo kao "ćutanje administracije", odnosno kao prećutna saglasnost za promene.
Taj recept primenjen je i u Senti i u Kanjiži, s tim da je Subotica čekala duže, čak do tehničke vlade. Kada je bilo jasno da niko neće zvanično reagovati, ulice su dobili Matija Korvin, ugarski kralj, Zelengora je bilo bolje rešenje od revolucionara Kizura Ištvana, Pionirska je "obrisana" u ime Ulice Orbanfalva, Ulica Anđe Ranković je promenjena u Ulicu Laslo Mađara, lokalnog arhiviste, Ulica 16. divizije pripala je Imreu Nađu, Ulica 7. jula Svetoj Katalini, a 10. oktobar, kao Dan oslobođenja grada, zamenjen je imenom ugarskog barona Rudića.
U Subotici su i iz naziva škola uklanjana imena koja se vezuju za antifašističku borbu. Tako je škola "Ivo Lola Ribar" postala "Grof Sečenji Ištvan", škola "Osma vojvođanska udarna brigada" promenila je ime u "Majšanski put", a u naselju Čantavir škola "Narodni heroji" postala je "Hunjadi Janoš".
Treba još dodati da je Subotica verovatno i jedini grad koji ima spomenik streljanim saradnicima okupatora. Pod obrazloženjem da je tada stradao i deo nedužnih, na mestu gde su streljani po naredbi prekog suda na Senćanskom groblju, 1994. godine, podignut je spomenik "Ptica slomljenih krila". Svake godine 2. novembra na katolički praznik Duhovi ovde se u organizaciji lokalne samouprave održava pomen stradalima.
[objavljeno: ]
