Izvor: Politika, 18.Avg.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
U čast Markesovog rođendana
JEZIK JEDINSTVA
Kad je na Prvom međunarodnom kongresu španskog jezika, održanom 1997. u Sakatekasu, u Meksiku, španski kralj Huan Karlos izrazio svoje zadovoljstvo boravkom na Novom kontinentu, dodajući da je jedva čekao da dođe, predstavnik jedne starosedelačke zajednice mu je otprilike odgovorio: "Eh, druže kralju, a ja čekam na tvoj dolazak preko petstotina godina!"
Drugi kongres je održan u Valjadolidu, staroj prestonici španskog kraljevstva, gde se i danas govori najčistiji >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << španski. S tim što bi to pre bio kastiljanski jezik, s obzirom na to da se izvan Kastilje, u kojoj se nalazi i Valjadolid, govori katalonski, baskijski, galicijski, pa i kanarski. U tom smislu, moglo bi se reći da u Španiji španski govore samo Andalužani, jer oni jedino taj jezik i imaju, iako ga govore još ponajmanje pravilno.
Treći kongres je održan u Rosariju, Argentini, ali na njega, uprkos najavama, ipak nije došao Gabrijel Garsija Markes.
Međutim, nakon čitanja romana Sto godina samoće, mnogi čitaoci su i sami imali utisak da lebde kao jedan od njegovih likova, Lepotica Remedios. Takav je utisak imao i Belisario Betankur, nekadašnji predsednik Kolumbije, koji je i kao istaknuti književnik ove godine bio na čelu jednog od odbora Četvrtog međunarodnog kongresa španskog jezika, održanog krajem marta u zemlji u kojoj se pre osamdeset godina rodio autor planetarnog romana o kiši žutih leptira nad lokalnim stanovništvom neke karipske zabiti. Međunarodni kongresi španskog jezika održavaju se svake treće godine u nekoj drugoj zemlji španskog govora.
Bogatstvo u raznolikosti
Ideja svih kongresa jeste bogatstvo u raznolikosti.
To je ideja koju je kao ministar obrazovanja pokrenuo Meksikanac Ernesto Sedilja, da bi ona bila najzad ostvarena kad je on postao predsednik države. (Onda se – te 1997. godine – meksički seljak i obratio onako prisno Njegovom veličanstvu španskom kralju, čiji su podanici u vekovnoj prošlosti sejali, milom ili silom, veru sa druge strane Okeanskog mora, u daljem tekstu Bara. Ali, pored smrti, tada je posejan i jezik. Jezik ujedinjenja, uza sve razlike.)
Španski danas govori gotovo pola milijarde ljudi. To je drugi jezik komunikacije u svetu. Do 2050. biće, prema predviđanjima nepristrasnih jezičara, jednako rasprostranjen kao i engleski. U Sjedinjenim Američkim Državama on će se dotle većinski govoriti bar u trećini saveznih država. Za sada dvadeset i jedna država ga u svetu postavlja kao svoj zvanični jezik. Po demografskoj težini, on već sada zauzima četvrto mesto. Španija je inače peta zemlja po izvozu knjiga, pri čemu ekonomska vrednost jezika tamo iznosi 15 odsto internog bruto proizvoda. U Španiji izdavačka delatnost nije stvar harakiri zanosa; još manje je stvar svaštarenja gde se, umesto krompirima koje više ne možemo da izvezemo ni u zemlje okruženja, sada gađamo preštampanim bestselerima, najčešće nikako prevedenim. Izdavačka delatnost je u Španiji ozbiljna privredna grana. Stvar zanosa ostaje samo pisanje, i mimo zakona tržišta. Na sve to, Španija svake godine podstiče, putem subvencija namenjenih prevodiocima iz celog sveta, širenje književnosti na španskom, premda shodno iznetom, zapravo i ne bi morala. Biće da ta administracija, srećom po sve nas, strane plaćenike i druge prevodioce, ipak ima i neku kulturnu politiku, čak i nezavisno od jezika s obe strane Bare, a i šire (Filipini).
Nadstranački biciklisti
Tek, ove godine je Gabitu Markesu bio rođendan, i to osamdeseti. (Gabito je svaki Gabrijel u Arakataki, gde je tačno rođen Kolumbijac Garsija Markes, u vezi s kojim je već opšte mesto reći da ga prijatelji zovu Gabo.)
Ove godine Gabito nije više zagovarao "penzionisanje gramatike", kao što je inače učinio na Prvom međunarodnom kongresu španskog jezika. On je to tada u Sakatekasu učinio imajući na umu jednostavnost, gramatičku jednostavnost, ali i mnoštvo sinonima za noseće pojmove iz života, upravo među žiteljima izmišljenog Makonda, tj. među stvarnim poznavaocima senke reči. I senka reči ima bar gomilu naziva, u tišini.
Ove godine Markes je u Kartaheni, Kolumbiji, ipak rekao kako je zapravo ona, tišina, ugrožena. Ne i reč. Slika novih tehnologija je samo podupire.
Njega samog je u ranom detinjstvu, dok je vozio bicikl, spasla reč "Pazi!"
Ove godine nadstranački biciklisti slave četrdeset godina od objavljivanja romana o ledu u tropskim krajevima, zahvaljujući dobrom starom Melkijadesu: ta i on je super lik! Slave – ne samo oni – i četvrt veka od dodele Nobelove nagrade, koju je Gabito dobio i zbog letećeg ćilima nad stvarnošću. I još slave, taj njegov rođendan, šestog marta.
Povodom kojeg se sve i u Makondu sklopilo, uključujući tu i kongres o jeziku jedinstva, dakle, sred razlika.
[objavljeno: ]
