Izvor: Politika, 09.Dec.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Turiste mami raskoš
Od našeg stalnog dopisnika
Ljubljana – Gradski oci su za "puls veselog decembra" ove godine iz budžeta Ljubljane izdvojili četiri odsto sredstava više nego lane kada je za zabavu na gradskim trgovima potrošeno 480.000 evra. Ovogodišnji izdatak iz blagajne od pola miliona evra otići će, objašnjava ljubljanski dogradonačelnik Jani Moderndorfer, "na praznično osvetljenje i priredbe" koje su počele u ponedeljak, 3. decembra, tradicionalnim paljenjem ukrasnih sijalica >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pod parolom "Ljudi, upalimo svetlo" na ogromnoj novogodišnjoj smreki postavljenoj na Prešernovom trgu i zdanjima u užem centru grada. Praznično osvetljenje čini sedam kilometara ukrasnih sijaličica kojima je obavijena smreka, odnosno 26 kilometara svetlećih traka kojima su oivičene zgrade i drveće, a svetleće sve do 2. januara 2008.
Opštinari su izračunali da na stanovnika Ljubljane "otpada" 1,78 evra za decembarske javne užitke. U praznični paket ulaze i taze postavljeni štandovi (51), koji u formaciji kućica u nizu uz obalu Ljubljanice, na Cankarevoj padini, preko zakupaca turistima nude svakojake drangulije, od ručno urađene bižuterije i vunenih rukavica preko pečenih badema do kuvanog vina i medovine. Ljubljančanima se ne čini preteranom para koju će grad ove godine dati za decembarsko slavlje, ako se zna da tu ulaze brojne povorke "čarobnih bića", koje naprosto mame turiste da odreše kesu.
Decembarske "maškarade" počinju 6. decembra "miklavževanjem", a zahvaljujući novoizgrađenim autoputevima sve masovnije ih posećuju komšije iz pograničnih italijanskih i austrijskih varošica. To je dan kada Miklavž (sveti Nikola) u određeni sat predveče krene ulicama da deli deci bombone kao utehu, jer su ih isprepadali nestašni vragovi iz Miklavževe pratnje. Zanatlije zarađuju prodajom čokoladnih đavola s kozjim rogovima uz svetla slatka peciva s likom sveca Nikole. Sredinom decembra sledi povorka deda Božičnjaka (Božić Bate) odevenog u crvenu odoru, koji se provoza istom rutom kao Miklavž. Božić Bati prave društvo vile i razna natprirodna bića uoči proslave katoličkog Božića (25. decembra), a koji dan kasnije kroz špalir dece, roditelja i turista na isti put kreće Deda Mraz uz obavezno podsećanje da je to relikt "komunističkih vremena". Zato je Deda Mraz obučen skromno, u beli kožuh s belom šubarom na glavi. Kulise i oprema su svake godine iste, pa tu opština nema naročito novih ulaganja, a profit je solidan.
Tu nije kraj "prednovogodišnjih uličnih hepeninga", jer je 26. decembra državni praznik Dan samostalnosti, kojim se obeležava dan kada je izveden plebiscit o otcepljenju Slovenije od SFRJ 1990. godine. Svi nabrojani praznici uvrežili su se tek u poslednjoj dekadi, jer proslave "na otvorenom" u glavnom gradu Slovenije nisu bile popularne niti posebno praktikovane u vreme kada su uveliko postale tradicija na primer u Beogradu, prestonici nekadašnje zajedničke države. U ime novodobnih proslava kojima je pravo državljanstva dala osamostaljena Slovenija, u centru Ljubljane, na kružnom trgu kod čuvenog Plečnikovog tromostovja, sada se podižu tri ogromna montažna kioska za "ugostiteljsku ponudu". Među autohtonim jelima (kranjska kobasica, kiseo kupus) preovlađuje prebranac i specijaliteti od mlevenog mesa koji su posle kratkotrajne zbrke, pošto su jezički čistunci pre 15 godina pokušali da uvedu pravilo kojim bi ćevapčići postali "lulčki" (kako se u Sloveniji naziva penis dečačića, odmila), dobili pravo da ostanu "čevapčiči i pleskavice".
Zametak novogodišnje žurke s početka devedesetih godina prošlog veka, kod Prešernovog trga, i masovniji izlazak na ulice umesto proslave u komfornoj atmosferi, prihvaćen je tek otkako su se brojne agencije dosetile da klijentima ponude "nezaboravnu, ludu novogodišnju noć na trgu" u Beogradu. Masovno veselje "na otvorenom" Ljubljančani su ubrzo prigrlili, a za njima i drugi gradovi širom Slovenije, od Maribora do Portoroža.
Na novac se tu mnogo ne gleda, a saznajemo da se "ulaganja isplate". Zabavni program u organizaciji ljubljanske opštine i ove godine počeće oko 21 sat, a umesto jedne, biće tri scene – rokerska, smeštena na Kongresnom trgu, malo manje rokerska između Frančiščanske crkve i Prešernovog spomenika, i "za malo starije" na Gradskom trgu (ispred gradske kuće), koja je rezervisana za džez, sving, diksilend. Scene su udaljene jedna od druge ni pet minuta hoda, a različitošću pretenduju da zadovolje sve ukuse. Povezuju ih ne samo ogromni video-bimovi nego i raskošan vatromet koji u ponoć s Ljubljanske tvrđave iznad starog gradskog jezgra označava početak nove godine.
"Silvestrovanje", kako u Sloveniji nazivaju "najluđu noć", predstavlja vrhunac decembarskih svetkovina. U muzičkom programu učestvuju pretežno domaći izvođači "popevki", poput starosedelaca grupe "Pepel in kri", koja je pre neku deceniju predstavljala Jugoslaviju na Pesmi Evrovizije. Program traje do dva ujutro, a mlađa populacija slavi sa lokalnim idolima nove generacije (Neisha, Kocka, D-Fakt, Mambo Kings). Domaći izvođači su jeftiniji od stranih, saznajemo, ali o konkretnim sumama se ne govori (sve ulazi u onih pola miliona evra); što se tiče finansijske konstrukcije za ovogodišnju priredbu 31. decembra detalji su obavijeni velom tajne, jer se još vode pregovori o honorarima za najtraženije strane zvezde – pevače iz Hrvatske, koji će nastupiti "pre i posle" novogodišnje noći uprkos negodovanju domaćih pevača, jer im konkurencija "s juga" otima publiku, a što je još važnije, honorare.
-----------------------------------------------------------
Žanjemo rekorde
Barbara Vajda, direktorka Zavoda za turizam Ljubljana, kaže da očekuje veliku posetu stranih turista tokom decembra:
– To je mesec kada žanjemo rekorde. Za deset meseci ove godine beležimo za 13,7 odsto više noćenja nego lane, tačnije 535.660 noćenja i 252.528 posetilaca. Zato je važno da decembarski program na ulicama Ljubljane bude nesvakidašnji, poseban. Nije nevažno i da su sve priredbe na otvorenom besplatne.
U anketi koju su slovenački elektronski mediji sproveli na ulicama Ljubljane, većina upitanih je izjavila da samo za poklone povodom predstojećih praznika namerava da potroši 500 evra.
-----------------------------------------------------------
Cena, sitnica
Kristina Novak, portparol opštine Ljubljana, otkriva za "Politiku" da je za "osnovni program prazničnog osvetljenja ove godine namenjeno 146.000 evra iz gradskog budžeta (isto kao lane), za dodatni program prazničnog osvetljenja oko 185.000 evra (39.000 evra više nego 2006), dok je za ovogodišnje decembarske priredbe planirano 169.000 evra (lane 188.000 evra), pošto će deo programa potpomoći donatori". Petra Stušek, portparol Zavoda za turizam Ljubljana, dodaje da ne raspolaže konkretnim podacima o visini honorara pevača koji nastupaju u programu, jer se "ne radi o javnim sredstvima", jer su "honorari stvar tripartitnog ugovora između organizatora, donatora i onih koji nastupaju". Saznajemo da je i ove godine Ljubljana osigurala učešće "standardne ekipe iz Hrvatske": Oliver Dragojević nastupa na Prešernovom trgu 27. decembra, Giboni 2. januara, a u novogodišnjoj noći Petar Grašo i Danijela, lični prijatelji gradonačelnika Zorana Jankovića.
-----------------------------------------------------------
Safari u novogodišnji Beograd
Ponuda brojnih turističkih agencija u Ljubljani otkriva da je Beograd, uz Prag, trenutno najzanimljivija destinacija u ponudi za doček 2008. Razlog za to je, pored egzotike koju gosti očekuju s obzirom na to da slovenački mediji Srbiju prikazuju kao taman vilajet istrgnut od tekovina civilizovanog ostatka sveta, i cena jer je "silvestrovanje" sa noćenjem u boljim beogradskim hotelima gotovo duplo jeftinije nego u Brnu, Kranjskoj Gori ili Sarajevu. Na stranu što oni, koji su proteklih sezona Novu godinu dočekivali u Beogradu, uveravaju sledbenike da štimung jeste balkanski, ali baš zato ni izdaleka tako sterilan, kao kod kuće.
[objavljeno: ]
