Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 17.Feb.2009, 11:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Tolstojev junak srcem u Srbiji

VIŠEGRAD - Mnogi građani Višegrada, posebno oni starije generacije, čitali su "Anu Karenjinu", ali niko od njih nije ni slutio da je junak Tolstojevog romana grof Vronski (u stvarnom životu Nikolaj Nikolajevič Rajevski, pukovnik ruske vojske) boravio u Višegradu na desetine puta i šetao mostom Mehmed-paše Sokolovića na Drini, premeravao ga i skicirao u svojoj vojničkoj beležnici.

Roman slavnog ruskog pisca obavezna je školska lektira u srednjim školama. Čitaoci >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << tuguju sa Tolstojevom junakinjom Anom, koja je zbog ljubavi prema Vronskom žrtvovala brak i život, bacivši se pod točkove voza.

Generacije učenika i profesora izučavale su likove Vronskog i Ane, njihove karaktere, cenu žrtve zbog ljubavi, osuđivali i osporavali postupke glavne junakinje i njenog voljenog....

Pukovnik Rajevski, koji je Tolstoja inspirisao da stvori lik Vronskog, obišao je i druga pogranična mesta između tadašnje Srbije i Bosne, koja je još bila pod turskom vlašću.

Trasirao „Šargansku osmicu"

Rajevski je, uz saglasnost ministra srpske vojske Blaznavca, obilazio putne pravce prema Bosni u njenim pograničnim delovima i o tome obavestio ministarstvo, ali i vladu tadašnje Rusije.

"Imajući u vidu da će Bosna veoma brzo postati poprište rata između Srbije i Turske, nastojao sam da prikupim određena obaveštenja o putevima u toj provinciji", pisao je Rajevski ministru vojnom na francuskom jeziku iz Višegrada.

Slavni pukovnik ruske vojske, još slavniji književni lik, trasirao je i novi put od Užica preko skoro nesavladive planine Šargana prema Mokroj Gori i granici prema Bosni.

Tako je ovaj Rus bio preteča onih koji su kasnije - 1916. i 1925. godine - projektovali čuvenu kružnu petlju uskotračne pruge od Kremana do Mokre gore - "Šargansku osmicu".

Srce u Srbiji, telo u Rusiji

O životu pukovnika Rajevskog pisao je novinar beogradskog lista "Politika" Budimir Potočan u svojoj knjizi "Vronski, čast i ljubav".

Pukovnik Rajevski, koji je poticao iz čuvene ruske plemićke porodice, pokazao se kao hrabar i sposoban oficir u srpsko-turskom ratu.

Poginuo je na ratištu u bici sa turskom vojskom 20. avgusta 1876. godine kod sela Gornji Adrovac kod Aleksinca. Mnogi neobični događaji vezani su za Rajevskog i njegovu smrt.

Njegovi saborci zabeležili su da je, samo nekoliko minuta pre no što ga je smrtno pogodio turski kuršum, ručao, pio vino iz podruma jednog srpskog domaćina i, polazeći na položaj, rekao: "Ako poginem, srce mi ostavite u Srbiji, a telo prenesite u Rusiju".

Znameniti ruski kompozitor Petar Iljič Čajkovski napisao je i Rajevskom specijalno posvetio kompoziciju pod nazivom "Srpsko-ruski marš", a kasnije ga je preimenovao u "Slovenski marš".

Telo pukovnika Rajevskog preneseno je iz Gornjeg Adrovca u manastir Svetog Romana kod sela Praskovača.

Prvobitno je bilo sahranjeno u manastirskoj porti, jugoistočno od oltara. Iako je tu počivalo samo nekoliko dana, to mesto postalo je mesto za hodočašća, a monahinje oko njega sade cvijeće, uredno održavajući ovaj prostor.

Posmrtni ostaci ruskog pukovnika, koji je iz smrti prešao u legendu, uz sve vojne počasti iz Beograda je preneseno i sahranjeno, prema želji njegove porodice, u porodičnoj grobnici u selu Ruzmovska, u Ukrajini.

Ruže na grobu svetilišta zaljubljenih

Mesto na kome je poginuo u Srbiji obeleženo je skromnim krstom od kamena, na kome piše: "Ruski pukovnik Nikola Rajevski u borbi sa Turcima pogibe na ovom mestu 20. avgusta 1876. godine".

U Adrovcu je 1903. podignuta crkva Svete Trojice u pomen slavnog ruskog pukovnika. Zadužbinar je grofica Rajevska. Lipe u drvoredu koji vodi do hrama donesene su sa imanja Rajevskih iz Rusije.

Ivo Andrić je jednom napisao da su mnogi njegovi književni likovi iz romana "Na Drini ćuprija" i drugih dela zaista postojali i šetali Višegradom.

Možda će se neko setiti da, na neki način, označi da je u ovaj grad na Drini dolazio slavni ruski pukovnik i čuveni lik iz romana Lava Tolstoja "Ana Karenjina" - Nikolaj Nikolajevič Rajevski alijas Vronski.

Mjesto pogibije Rajevskog u Gornjem Adrovcu kod Aleksinca postalo je svetilište zaljubljenih i kažu da na njegovom prvobitnom grobu uvijek ima svežih ruža.

Kada su Italijani mogli izmisiliti balkon na kome su se "viđali" Romeo i Julija, koji je postao svetska turistička atrakcija, zašto i u Višegradu ne bi bile obeležene - "stope zaljubljenog Vronskog"?.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...