Izvor: Blic, 22.Dec.2013, 16:32 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tefter o dugu iz doba Turaka: Zanimljiv dokument u pirotskom muzeju
Tefter Malog Riste iz 1854. je dnevnik računa najbogatijeg pirotskog trgovca Hriste Jovanovića iz koga se može videti kako se trgovalo u tursko vreme.
U njegovom tefteru pedantno su ispisane vrsta robe i zaračunata kamata dužnika na kojoj bi mogla da mu pozavidi većina današnjih bankara. Tefter prati period trgovine odnosno potraživanja i dugovanja od februara do juna 1854. Tekst koji prati Tefter napisale su Saška Velkova, viši kustos etnolog i Mila Panajotović, kustos >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << istoričar Muzeja.
- Pisan je crkvenoslovenskom azbukom, crnim mastilom na debljoj gruboj hartiji svetloplave boje na 102 nenumerisana lista. Jezik je lokalni pirotski, sa mnogo turcizama, ponegde sa zapisima na turskom jeziku, sa strane glavnog teksta. Tefter je podeljen na delove sa zaglavljima kao posebnim celinama. Neka zaglavlja nose imena ljudi koji su bili u rodbinskoj ili prijateljskoj vezi sa prodavcem (bata Stoilko, Toša naš, Iga naš), kao i nazive proizvoda koji su bili najtraženiji na tržištu hrane. Mali Rista je davao i novac na zajam uz veliku kamatu, najčešće, seljacima za plaćanje poreza - kaže Mila Panajotović.
Osim što je davao bakalsku robu na veresiju, Mali Rista je davao i novac na zajam uz veliku kamatu, najčešće, seljacima za plaćanje poreza (desetak i vergija), ali i Turcima i Jevrejima, Ciganima. Sa nekima od njih je i poslovno sarađivao.
- Dugovanja su obično vraćana do Cvetnice, Đurđevdana ili Gmitrovdana, često i za vreme pirotskog panađura. Zanatlije su veoma često, svoja dugovanja vraćali su u naturi, izradom rukotvorine koja mu je u tom trenutku bila neophodna: burad, kola, svila, odevni predmet ili obavljanjem nekog fizičkog posla. Kao obavezu da će mu dužnik vratiti dug, Mali Rista je od njih uzimao pismene garancije u vidu tapija na neko imanje. Na taj način je došao i do velikog imanja koje je izdavao - kaže Velkova.
Najstariji izvor o uplati poreza
Tefter predstavlja najstariji materijalni istorijski izvor i pisani dokument o načinu ubiranja poreza. Cilj objavljivanja publikacije je zaštita originalnog Teftera, čije su korice i stranice oštećene - kaže Saška Velkova. Muzej ponišavlja nalazi se više od 60 godina u kući Malog Riste
Najčitanije SADA:
