Izvor: Mondo, 27.Mar.2013, 15:30 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tanjug: Dan kad smo Hitleru rekli "Ne"
Danas se navršava godišnjica vojnog prevrata izvršenog 27. marta 1941. godine u jedan sat po ponoći, koji je bio ne samo državni udar, već je kao posledica puča Kraljevina Jugoslavija uvedena u Drugi svetski rat.
U Beogradu i drugim srpskim gradovima a ponegde i širom Jugoslavije (Dalmacija), izbile su masovne ulične demonstracije u znak podrške građana puču.
Veliki masovni bunt dvadesetsedmog marta upamćen je po parolama "Bolje rat nego pakt" i "Bolje rob >> Pročitaj celu vest na sajtu Mondo << nego grob". Britanski lider Čerčil izjavio je tada da je "Jugoslavija pronašla svoju dušu".
Pučem je, de fakto, poništeno potpisivanje protokola o pristupanju Jugoslavije Trojnom paktu (Nemačka, Italija i Japan) od 25. marta.
U ime kraljevske vlade, posle mučnih pregovora, nakon ocene da je Jugoslavija strategijski u bezizlaznom položaju, a da se nikakva pomoć od saveznika ne moze dobiti, u Beču su protokol o pristupanju Trojnom paktu, potpisali ministar predsednik Dragiša Cvetković i ministar inostranih poslova Aleksandar Cincar-Marković.
Namesništvo, čija je prva ličnost bio knez Pavle Karađorđević uklonjeno je, a maloletni kralj Petar II proglašen je punoletnim, što je razume se bila farsa. Pri tom je knez namesnik poslat u progonstvo.
Planeri i izvođači puča bili su pripadnici neformalne grupe uglavnom vazduhoplovnih oficira kao i pojedinci iz redova jedinica garde. Centralna ličnost puča bio je vazduhoplovni general Dušan Simović, potonji predsednik vlade, ali je nepodeljeno mišljenje da je iza njega stajao general Bora Mirković a istaknutu ulogu je imao i major Živan Knežević.
Nije potpuno rasvetljeno, ali je opšte prihvaćeno uverenje, među straučnjacima, da je presudan podsticaj državnom udaru, u tako prelomnom trenutku, ima uticaj inostranstva, pre svega Londona, ali po svemu sudeći i Moskve. General Mirković nije ni krio kontakte i susrete sa Maplbekom, ili Kempeblom.
General Simović je uz položaj načelnika Glavnog generalštaba, preuzeo i ulogu predsednika vlade. Slobodan Jovanović, ugledni pravnik, akademik, prvi put je dobio i nekakvu političku funkciju, izuzimajući možda "Srpski kulturni klub".
Izgnani knez Pavle, iako potpuni anglofil, tertiran je od britanske, istina ratne vlade, izuzeteno grubo. Prvo je bio zatočen duboko u unutrašnjosti Kenije a bitno docnije dozvoljen mu je boravak u Južnoj Africi.
Srpske opozicione stranke i patriotske grupe, kao i Srpska crkva oduševljeno su primili vest o državnom udaru. Usledio je 6. aprila masovni brutalni napad Nemačke, Italije, Bugarske i Mađarske. Jugoslavija je raskomadana a nacistički okupatori formirali su ustašku tzv. Nezavisnu državu Hrvatsku, kao i veliku Albaniju.
Poslednjih nekoliko godina sudovi u Srbiji rehabilitovali su nekolicinu učesnika događaja od 25. i 27. marta 1941. godine. Okružni sudovi u Beogradu, odnosno Nišu, doneli su rešenja o rehabilitaciji Dragiše Cvetkovića, Slobodana Jovanovića, Živana Kneževića..., a Viši sud rehabilitovao je kneza Pavla.
Njegovi posmrtni ostaci preneti su nedavno, oktobra 2012. u porodičnu grobnicu Karađorđevića u kripti hrama Svetog Đorđa na Oplencu. Zemni ostaci Slobodana Jovanovića sahranjeni su u Aleji zaslušnih građana u Beogradu, decembra 2011. godine.
U Srbiju su nedavno dopremljeni posmrtni ostaci nesrećnog kralja Petra II i tokom maja očekuje se sahrana na Oplencu.
(Tanjug Foto printscreen)
