Izvor: Blic, 24.Maj.2013, 21:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tajna ćirilice kroz vekove
Beogradski parimejnik, najstarija rukom pisana knjiga srpskom ćirilicom posle Miroslavljevog jevanđelja nastala početkom XIII veka, navrednije je delo izložbe koja će danas (12 h) biti otvorena u holu Narodne biblioteke Srbije.
Izložba koja nosi naziv “Rasejaše reči među narode nove” deo je obeležavanja 1.150 godina od dolaska slovenskih misionara Ćirila i Metodija u Veliku Moravsku (današnja Češka i Slovačka) da među Slovenima šire hrišćanstvo i pismenost.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << />
Osim Beogradskog parimejnika, na izložbi u holu NBS izloženo je i 30 vrednih artefakata, među kojima dominiraju srpski ćirilični rukopisi i rane štampane knjige od 12. do 18. veka.
Jedan od autora izložbe, Jovana Stanojlović iz Arheografskog odeljenja Narodne biblioteke Srbije, kaže za “Blic” je cilj postavke da se pokaže razvoj ćiriličnog pisma kroz vekove.
- Svi koji dođu u NBS upustiće se u avanturu proučavanja izuzetnog pisma kroz vekove. Analizirajući 25 rukopisnih knjiga, mogu da otkriju tajne održanja ćirilice i njene upotrebe na različitim geografskim prostorima. Beogradski parimejnik je najstariji originalni rukopis sa početka 13 veka koji će biti predstavljen na izložbi i nastao je nekoliko desetina godina posle Miroslavljevog jevanđelja, koja je naša prva sačuvana knjiga. Njegova vrednost je u kaligrafskom pismu, arhaičnom jeziku i raznovrsnoj iluminaciji - ističe Jovana Stanojlović.
Ona dodaje da su deo izložbe izuzetno vredna dela poput prizrenskog prepisa Dušanovog zakonika, nastalog u prvoj četvrtini 16. veka ili arhijerejski činovnik iz 1688. godine.
- Posetioci izložbe imaće priliku da vide različite faze razvoja ćiriličnog pisma, od takozvanog ustavnog, koje je monumentalno, preko poluustavnog, do kancelarijskog brzopisa, kojim su pisani neki noviji rukopisi. Među artefaktima su i primerci starih štampanih knjiga, od cetinjskog Oktoiha, prvog izdanja na srpskoslovenskom jeziku, štampanog 1494. godine, pa sve do “Rečnika” Vuka Stefanovića Karadžića, nastalog 1818. godine - navela je Jovana Stanojlović
Beogradski parimejnik
Monumentalni srpski srednjovekovni kodeks (ustavno pismo) odnegovane kaligrafije. Zastavice i inicijali izvedeni spletom floralnih, zoomorfnih i antropomorfnih motiva. Po svom pismu i izgledu u celini ovaj rukopis pripada grupi najlepših i najmonumentalnijih spomenika rane srpske pismenosti uopšte. Predstavnik je redakcije koja čuva staroslovensku tradiciju. Rukopis je nekada pripadao starom fondu Narodne biblioteke (signatura 300). Knjiga je nestala prilikom evakuacije dêla rukopisnog fonda 1915. godine, vraćena je u biblioteku 1969. godine iz SR Nemačke.
Autori izložbe, pored Stanojlovićeve, jesu i njene kolege iz Arheografskog odeljenja Milanka Ubiparip i Miroslav Lazić.
- Prema najnovijim istraživanjima, naša najstarija sačuvana knjiga nije Miroslavljevo jevanđelje sa kraja 12. veka, već Marijino jevanđelje, čija je reprodukcija takođe izložena u NBS - kaže Milanka Ubiparip.
Ona dodaje da se original čuva u Moskvi.
- Nastala je početkom 11. veka. Interesantno je da se dva lista tog rukopisa čuvaju u Beču. Kako obe knjige nisu u vlasništvu NBS, napravili smo reprodukcije da ilustrujemo prvu fazu pismenosti - kaže Ubiparip.
Izložba traje do 1. jula.
Najvredniji rukopisi čuvaju se u trezoru Narodne banke
Svi izloženi rukopisi stigli su iz trezora Narodne banke Srbije pre nekoliko dana u Narodnu biblioteku Srbije. U toku je rekonstrukcija i modernizacija depoa biblioteke, u kojem će za par meseci vladati svi uslovi za čuvanje starih knjiga kao što je vlažnost vazduha između 44 i 55 posto.
Najčitanije SADA:
