Izvor: Večernje novosti, 14.Avg.2013, 23:33   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Sveta Gora kraj Stalaća

PUT je lako promašiti, valja skrenuti u brdo i prekoračiti potok. Tu se, pred očima retkih namernika koji ovuda zalutaju, ukazuje bajkovit prizor - na brdu, usred šume, naizgled niotkuda - crkva. Bogomolja posvećena Svetom Jovanu svedočanstvo je jedne pomalo zaboravljene legende. One o Mojsinju, "srpskoj Svetoj Gori".Slava "srpske Svete Gore" odavno je ugasla, ali meštani se nadaju da bi dolina Južne Morave mogla da postane odredište za religiozni i kulturno-istorijski turizam.Bilo je ovde, >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << na uskom prostoru južno od Stalaća, čak 77 crkava i manastira, kaže narod. Arheolozi su ih izbrojali tridesetak. Priča se da se nekada uz dolinu Južne Morave čulo samo pojanje kaluđera i brujanje zvona. Danas je od većine srednjovekovnih crkava i manastira ostao tek pokoji kamen poput temelja Bogorodičine crkve u Stevancu.Crkvu svetog Jovana je krajem četrnaestog veka podigao neki od manaha sinaita koji su se u to vreme doselili u ove krajeve. Obnovljena je početkom prošlog veka. Otkako je selo Stevanac u kojem se nalazi opustelo, tokom čitave godine je tek utočište za poneku sitnu šumsku zverku, dok se vernici iz okolinih mesta okupe samo na praznik posvećen njenom zaštitniku.GRANATA ZA RIBOLOV U ZIDU crkve posvećene svetom Romanu i danas stoji rupa u zidu i iznad nje natpis: "Ovde je udarila granata u vreme Srpsko-turskog rata 18. oktobra 1876." Granata je u zidu stajala duže od jednog veka, dok je pre petnaestak godina ribokradice nisu ukrale da bi iz nje uzele barut.- Veruje se da su crkve i manastire podizali uglavnom sinaiti koji su ovim krajevima tragali za osamljenošću i duhovnim mirom - objašnjava Dušan Rašković, arheolog iz kruševačkog muzeja. - Bežeći sa Svete Gore i iz južnih krajeva, mnogi sinaiti našli su relativno bezbedno utočište na Mojsinjskoj gori. Podizali su crkve i isposnice na zaklonjenim i teško pristupačnim mestima stvarajući novo monaško središte. Tako su mogli da se posvete svom strogom načinu života, misticizmu i isihastičkoj kontemplativnosti.Mistični duh ni danas, kada su od većine sinaitskih isposnica, ostali samo tragovi, ne napušta Mojsinjsku goru. Žive su legende o čudotvornim izvorima i lekovitom bilju koje ovde raste.- Samo u blizini ove crkve ima devet izvora koji mogu da pomognu ljudima da bolje vide ili da se izleče - priča nam jedan od meštana susedne Braljine. - Kraj crkve se bere i posebna vrsta divlje ciklame od koje travari prave čajeve za lečenje najtežih bolesti.Jedan od najstarijih sačuvanih manastira u ovom kraju, jeste onaj posvećen svetom Romanu, izgrađen u devetom veku kraj današnjeg Đunisa. Stolećima ovaj manastir bio je čuveno lečilište. U njemu su se oporavljali naši borci tokom Prvog srpskog ustanka i kasnijih srpsko-turskih ratova. Kraj niske crkve u kojoj se čuvaju mošti zaštitnika manastira i koja još čuva mirise davnih vremena uzdiže se kula zvonara. U srednjem veku služila je kao lečilište za umobolne. Nesrećnike sišle s uma zatvarali bi unutra i zvonili, moleći se da im Bog vrati pamet.U manastirskoj porti nalazi se grob Nikolaja Nikolajeviča Rajevskog, ruskog pukovnika i srpskog dobrovoljca nastradalog u Srpsko-turskom ratu koji je bio inpiracija za lik grofa Vronskog, glavnog junaka romana "Ana Karenjina".Najpoznatije svetilište Mojsinjske gore sagrađeno je mnogo kasnije. Manastir u Đunisu sa crkvom Pokrova presvete Bogoridice odredište je hodočasnika iz čitave Srbije i jedan je od najposećenijih manastira. Svakog 14. oktobra o Pokrovu presvete Bogorodice okupi se nekoliko hiljada vernika. U manastirskoj porti nalazi se izvor za koji se veruje da isceljuje bolesne, a po legendi crkva je podignuta na mestu gde se trinaestogodišnjoj devojčici 1898. godine ukazala Bogorodica.- Svaki put kad prolazimo ovuda, svratimo u manastir da se umijemo čudotvornom vodom - kaže Dragan Joksimović koga smo sreli u maloj crkvi podignutoj 1934. godine po blagoslovu vladike Nikolaja. - Kažu da se i danas ovde dešavaju čuda, ima ljudi koji tvrde da su od ove svete vode progledali i izlečili se.A čudo kojem se meštani Mojsinja najviše nadaju, možda i nije tako nemoguće - da ovaj kraj dostigne bar delić slave Svete Gore, sa kojom ga porede oni koji su ga dobro upoznali.

Nastavak na Večernje novosti...