Izvor: Večernje novosti, 17.Avg.2013, 12:25   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Srpski Panteon na Fruškoj gori

KNJAZ Mihail majci svojoj Ljubici. Ove reči su, na staroslovenskom, uklesane na sarkofagu koji tačno 170 godina, stoji desno od ulaza u crkvu manastira Krušedol. Velika i ne uvek srećna kneginja, upokojila se 1843, u izbeglištvu u Novom Sadu. Njen nesrećni sin čija prva vladavina Srbijom se, godinu ranije, završila zbacivanjem, a druga 1868. atentatom u Košutnjaku, odlučio je da mesto njenog večnog mira bude najveći i najlepši manastir na svetoj Fruškoj gori. - Gradnju Krušedola su, >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << 1509. otpočeli despotica Angelina Branković, ili Sveta mati Angelina, i njen sin Maksim - počinje priču o svetinji koja je pretrajala sve burne mene pet zadnjih vekova, iguman manastira Pajsije. - Krušedol, uz Hilandar i Studenicu, ima zvanje svete carske lavre, i to ga, po značaju, svrstava u naše najvažnije manastire. Kada je Mihailo, zbog povratka dinastije Karađorđevića, prethodno izgnan u Novi Sad, odlučio da Ljubicu sahrani u Krušedolu, tu su već počivali Maksim i Angelina, njen muž Stefan i drugi sin Jovan, sa kojim se i ugasila despotska loza Brankovića. - Ovde su, s početka 18. veka, sahranjena i dva naša sveta patrijarha, Arsenije iII Čarnojević, koji je predvodio Prvu seobu Srba, i Arsenije iv Jovanović Šakabenta, koji je bio na čelu Druge seobe Srba u Panoniju - dodaje, u miru nesvakidašnjeg mauzoleja smeštenog u ulaznom delu manastirske crkve, iguman Pajsije kojem je, inače, tek 25 godina. Nedugo posle kneginje, u zimu 1849. u Krušedolu će, po sopstvenoj želji, biti sahranjen i pukovnik Stevan Šupljikac, prvi vojvoda godinu dana ranije proglašene Srpske Vojvodine. Nizu besmrtnika se, 1901, pridružio i Milan Obrenović, prvi srpski kralj posle Kosovske bitke. - Još kao desetogodišnjaka, budućeg kralja Milana je njegov stric, srpski knez Mihajlo Obrenović, 1864. poslao u Pariz, u tada najprestižniju školu koju je držao profesor i ugledni književnik Fransoa Hist - objašnjava vodič grupi francuskih turista koji su, baš u vreme posete reportera "Novosti", stigli u Krušedol. - "Čiki i knjazu", kako je oslovljavao svog strica, iz Francuske je slao nežna i opširna pisma o lepotama Šenonsoa, Bloa, Šamberija. Ona su sačuvana do danas.FRESKE I RASPEĆE RASKOŠ fresaka krušedolske crkve je - impresivan. Najstarije potiču još iz 16. veka, a ostale su nastale u dva talasa, u 17. i 18. veku. Raspeće iznad ikonostasa je replika raspeća u Pećkoj patrijaršiji, iz koje je patrijarh Arsenije Čarnojević, jedan od besmrtnika koji počiva u Krušedolu, 1690. poveo Srbe u veliku seobu. Francuzi, već impresionirani prethodnom pričom o despotima Brankovićima koji su srpskom Panonijom vladali u 15. i 16. veku, ali i mogućnošću da, uz igumanov blagoslov, vide delove njihovih moštiju koji se čuvaju u malom kivotu ispred oltara, slušaju netremice. Po izrazima lica, vidi se da je nekima od njih, za razliku od Srpkinje koja im to govori na besprekornom francuskom, čak i ime Fransoa Hista potpuno nepoznato. O srpskom kralju da i ne govorimo. - Kao i kneginja Ljubica, i kralj Milan Obrenović je umro u izgnanstvu, u Beču - vraća nas u priču o srpskim besmrtnicima koji počivaju u Krušedolu iguman Pajsije. - Od svog prijatelja, austrougarskog cara Franje Josipa, izričito je tražio da, zbog sukoba sa sinom, tragičnim kraljem Aleksandrom, ni po koju cenu ne bude sahranjen u Srbiji. Uz blagoslov naše crkve, izabran je baš Krušedol. Bog je, slava mu, nedugo posle toga, odlučio da naš manastir, konačno, postane deo Srbije, pa kralj, evo, već gotovo vek ipak počiva u svojoj zemlji. POHARE TURSKE I USTAŠKE TOKOM duge i burne istorije, Krušedol je doživeo više pohara. Najveće su, kaže otac Pajsije, bile one iz 1716, kada su ga Turci, posle poraza u bici na Tekijama povrh Novog Sada, spalili do temelja, odnosno iz 1941, kada su manastir opljačkale Pavelićeve ustaše i iz njega dragocenosti odvukle u čak četiri vagona.

Nastavak na Večernje novosti...