Izvor: Politika, 13.Jul.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Spektakl
"Kako je divan taj prizor...", tekst i režija Ljubivoje Tadić, Pozorište "Ogledalo"
U osnovi predstave "Kako je divan taj prizor..." nalazi se razgovor između Nikole Tesle i Đorđa Stanojevića, tokom kojeg oni igraju šah (motiv partije šaha kao metafore života je vrlo često korišćen u umetnosti, npr. u brilijantnom finalu Šekspirove "Bure"). Teme njihove konverzacije su opsesija naukom i faustovskim težnjama ka prevazilaženju granica svakodnevnog iskustva, zatim >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << poetsko-filozofske teze o ljudskom postojanju, kao i kritika srpske vlasti zbog nemara prema nauci.
Ovaj razgovor se predstavlja kao priča ostvarena u formi flešbeka, u koju uvodi narator (Katarina Obradović), čime se oblikuje distanca prema događajima. U predstavi se epizodno pojavljuju još neke istorijske ličnosti koje igraju glumci (Pol Valeri, Džoni Keš, Dragoljub Jocić), kao i realne osobe iz našeg okruženja (Dragoljub Đuričić, Srđan Došen, Alisa Marić), koji su u radnju uvedeni po principu asocijativnosti, najčešće tematske (niko od njih, naravno, nije imao realne veze sa ova dva naučnika). Centralni deo scene predstavlja šahovsku tablu, na kojoj su raspoređene ogromne šahovske figure, sa jedne strane sede muzičari koji komentarišu radnju (gitarista Aleksandar Sedlar i bubnjari na čelu sa Dragoljubom Đuričićem), a postavljena su i dva televizijska ekrana (scenograf Boris Maksimović).
Izbor forme predstave, obeležene vremenskim i tematskim nedoslednostima, komplikovanom fragmentarnošću, multimedijalnošću, dakle jednom ekstremnom fleksibilnošću, u čijoj se osnovi nalazi želja za eksperimentom, može se tumačiti kao rezultat sadržaja koje ona tretira, imajući u vidu da se bavi ličnošću čiji je život bazično bio definisan težnjom ka eksperimentisanju. U tom smislu je osnova forme predstave opravdana no, problem nastaje kasnije u načinu interpretacije i povezivanju tih heterogenih delova. Ova vrsta totalno slobodne fragmentarnosti izvođenja, u određenom smislu bliska praksi istorijskih avangardi (nadrealizmu, dadaizmu), kada funkcioniše, podrazumeva radikalnu (samo)ironičnost, ambivalentnost, teatralnije i kompleksnije poigravanje sa elementima koje upotrebljava. Sa druge strane, ovde su ti pojedinačni elementi uglavnom postavljeni isuviše pojednostavljeno, bez duhovitih i provokativnih dvosmislenosti, zbog čega se konačno stiče utisak nasilnog sprovođenja premisa istorijskih avangardi, te se ovaj koncept, na žalost, urušava.
Izdvojen iz celine predstave, Mihailo Lađevac vrlo ekspresivno stvara lik Tesle, u maniru psihološkog realizma. On svojim svedenim izrazom, usporenim, odsutnim, mesečarskim gestovima, govorom i pogledima, jasno oblikuje Teslinu specifičnu isključenost iz spoljne stvarnosti, odnosno fokusiranost na unutrašnji svet, svoje misli i opsesije. No, takva, realistička postavka lika nije sasvim odgovarajuća u totalu predstave, jer ta njena, osnovna, fragmentarna multimedijalnost ipak zahteva ozbiljniju stilizaciju i u načinu glume. Radovan Miljanić na sličan način stvara lik Đorđa Stanojevića, dok Nataša Vlašković, stilizovanije i efektnije, nastupa u ulozi Džonija Keša, vrlo emotivno pevajući poznatu pesmu "Brigde Over Troubled Water" (komentar na razgovor Tesle i Stanojevića). Mile Stanković igra Ljubišu Jocića koji energično, skoro ludački, poetski propoveda svoje viđenje savremenog sveta i njegov lik je u celini predstave možda najadekvatnije ostvaren...
"Kako je divan taj prizor..." jeste, dakle, spektakl bez prevelikih umetničkih vrednosti no, imajući na umu da je predstava realizovana u kontekstu obeležavanja godišnjice Teslinog rođenja, njena formalna spektakularnost u tom smislu može da se opravda. Iako konačni rezultati pojedinačnih predstava možda ponekad izostanu, postojanje alternativnih pozorišnih scena je uvek dragoceno, naročito u našoj sredini gde je ono prilično oskudno. Zato novi početak rada Pozorišta "Ogledalo" treba na svaki način ohrabriti, posebno zbog njegovog jasnog, konstruktivno kritičkog stava prema srpskom društvu.
Ana Tasić
[objavljeno: 13.07.2006.]
