Izvor: Politika, 09.Jun.2014, 11:27 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Smena generacija na tronu u Rijadu
Hijerarhijski red u saudijskoj dinastiji prelazi na generaciju unuka kralja Abdela Aziza, a tu već postoji poprilična gužva
Saudijska dinastija El Saud nalazi se pred neminovnom smenom generacija. Od 1932, kada je osnivač dinastije kralj Abdel Aziz bin Saud odredio zakon o nasleđu trona, ovaj proces u kraljevini tekao je mirno, u horizontalnom redu: preminulog kralja nasleđivao je krunski princ, po starešinstvu sledeći kraljev brat.
Nedavno imenovanje princa >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Mukrina bin Abdel Aziza, 35. živog sina oca dinastije, za zamenika krunskog princa (što je do sada nepostojeća funkcija u kraljevini) došlo je kao preventivni korak zbog pogoršanja zdravstvenog stanja kralja Abdulaha (90) i aktuelnog krunskog princa Salmana (77), što datum izbora novog vladara čini bliskim.
Ustanovljeno pravo nasleđa ozbiljno je uzdrmano učinjenim presedanom, jer je izborom princa Mukrina za zamenika krunskog princa preskočeno hijerarhijsko pravo aktuelnog vlasnika ovog položaja, princa Salmana, da izabere svog naslednika. Hijerarhijski red u saudijskoj dinastiji, prevaziđen biološkim zakonima, neminovno prelazi na „stepenicu niže, na sledeću generaciju kraljevske porodice, generaciju unuka kralja Abdela Aziza, a tu već postoji poprilična „gužva .
Ustoličenje princa Mukrina na poziciju zamenika krunskog princa i potencijalnog vladara već sada izaziva dinastička trvenja među aspirantima na tron imajući u vidu da su svi dosadašnji vladari, njih petorica posle Abdela Aziza, bili iz grupe sedmorice „istokrvne” braće Kraljevske kuće El Saud. Svi su bili rođeni od saudijskih majki iz moćnog klana Sudairi, dok je majka princa Mukrina – Jemenka. Ovo je, u saudijskoj vladarskoj nomenklaturi, ozbiljna prepreka na putu ka tronu. Ako postane kralj, princ Mukrin bi mogao bi da ustanovi novu naslednu liniju među unucima kralja Sauda, bojazan je najužeg kruga dinastičke porodice. Među zapadnim analitičarima, imenovanje princa Mukrina unosi mnoge nedoumice, imajući u vidu da je jula prošle godine, bez jasnog razloga, smenjen s uticajne pozicije šefa obaveštajnih službi. Po nekim mišljenjima ovih krugova , iza smene je ležao nedostatak njegovog entuzijazma za svrgavanje režima sirijskog predsednika Asada, u vreme kada je Rijad bio u oštroj konfrontaciji sa Katarom oko uticaja na razvoj događaja u Siriji .
Izbijanje Mukrina u prvi plan je utoliko čudnije kada se ima u vidu da je samo pre par meseci njegov sestrić, princ Muhamed bin Najef bio imenovan na važno mesto ministra unutrašnjih poslova, što ga je izbacivalo u prvi red kandidata za tron . Ovo pogotovo jer je bin Najefa prilikom posete Vašingtonu primio predsednik Obama, što je privilegija koja se ne daje ličnosti njegovog tadašnjeg ranga. Prijem u Beloj kući shvaćen je u kraljevini kao jasan znak američke pordrške bin Najefu za budućeg saudijskog vladara. Ostaje pitanje da li je takav znak bio dobar i za bin Najefa. Krug aspiranata na saudijski presto se ovim ne zatvara i u njega svakako ulazi i sin princa Sultana, trećeg u kraljevskom hijerarhijskom redu, princ Bandar bin Sultan, dugogodišnji saudijski ambasador u Americi.
U finalnoj fazi izbora, posebnu ulogu imaće i stav naslednika Muhameda bin Abdela Vahaba, osnivača vahabizma, drugog stuba moći u pustinjskoj kraljevini.
Posmatrači iz država tradicionalnog uticaja na razvoj u Saudijskoj Arabiji ne isključuju mogućnost raspada tradicionalnog principa konsenzusa u dinastiji, kako oko pitanja unutrašnje politike, tako i međunarodnih odnosa. Određene političke razlike već duže se osećaju u vrhu države i od toga koja će linija prevagnuti zavisiće da li će Saudijska Arabija ići ka konstitucionalnoj monarhiji ili nastaviti tradiciju klanovskih kompromisa u dinastiji, u cilju unutrašnjeg mira u zemlji , odnosno neugroženog kontinuiteta vlasti kraljevske porodice .
Oči analitičara sada su uperene u princa Mukrina i njegove sposobnosti da u vrlo delikatnom trenutku za zemlju ostvari i očuva novi politički balans i pozitivnu klimu u stvaranju konsensualnog mehanizma za tranziciji vlasti ka novoj generaciji dinastije El Saud.
Dušan Simeono, ambasador u penziji
objavljeno: 09.06.2014.
