Izvor: RTS, 26.Jul.2009, 11:27 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Skupština poput muzeja
Skupština Srbije mogla bi da stane "rame uz rame" sa galerijama koje imaju dobar presek stvaralaštva u Srbiji i bivšim jugoslovenskim republika posle 1945. godine. U Skupštini se nalazi oko 300 umetničkih dela, mahom slika, od kojih neke datiraju iz vremena vladavine Miloša Obrenovića.
Skulpture u Skupštini su namenski rađene kao deo enterijera. U ulaznom holu nalaze se figure cara Dušana, Karađorđa Petrovića, kralja Tomislava i kneza Kocina, koji su među najznačajnijim >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << ličnostima iz istorije Srba, Hrvata i Slovenaca, tri konstitutivna naroda tadašnje Kraljevine Jugoslavije.
U centralnom holu je i celina koju čine četiri alegorije pod nazivom "Narodna privreda", koja predstavlja zanatstvo, industriju, pomorstvo i ratarstvo, posebno zastupljene grane privrede u Kraljevini Jugoslaviji, objasnio je Dinić.
Između dva rata nastao je i veliki mural u maloj sali koji je iz 1937. godine, a uradio ga je Mate Managel Rodić pod nazivom "Alegorija rada". Njemu je nakon 1945. godine dodata celina koju čini 12 portreta muškaraca i žena iz svakog od šest naroda Kraljevine Jugoslavije, verovatno dela Mirka Račkog.
U drugoj zgradi parlamenta, u Kralja Milana 14, nalazi se slika na platnu kaširanom na zid "Čitanje adrese o ujedinjenju". Nju je uradio poznati hrvatski umetnik Ivan Tišov na zidu sale u kojoj je održana konferencija Balkanskog saveza 1935. godine.
Slika koja je, kako je ocenjeno, glorifikovala kraljevinu, bila je sakrivena iza lažnog zida, a ugledala je svetlost dana po njegovom uklanjanju, pre četiri godine. Po rečima Dinića, bila je prilično dobro očuvana i obnovljena zahvaljujući stručnom timu Narodnog muzeja.
Sa oko 300 umetničkih dela, mahom slika, među kojima su i ona naših najvećih umetnika, Skupština Srbije bi mogla da stane rame uz rame sa galerijama koje imaju dobar presek stvaralaštva u Srbiji i bivšim jugoslovenskim republika posle 1945. godine, rekao je Tanjugu skupštinski kustos, istoričar umetnosti Rodoljub Dinić.
Prema njegovim rečima, parlament kao državna institucija, nema formirane kriterijume, poput muzeja, za odabir umetničkih dela, ali da to ne umanjuje vrednost umetnina koje poseduje, jer su taj posao uvek radili znalci.
"Tako mi sada imamo dobar presek našeg stvaralaštva u Srbiji i bivšim jugoslovenskih republika posle 1945. godine i u toj kolekciji imamo ostvarenja naših najvećih umetnika: Save Šumanovića, Milana Konjovića, Mila Milunovića, Peđe Milosavljevića, Petra Dobrovića, Marka Čelebonovića, Petra Lubarde... Gotovo da ne postoji velikan koji je stvarao posle 1945. godine, a koji nije u kolekciji Narodne skupštine", rekao je Dinić.
Skupština poseduje umetnine čija je tržišna vrednost procenjena na više desetina hiljada evra, ali je od te materijalne vrednosti ona umetnička daleko veća, ocenio je kustos.
Dinić je rekao da prikupljanje starina ili umetničkih dela u državnim institucijama datira još iz vremena vladavine Obrenovića.
"Pošto je Knez Miloš Obrenović bio ljubitelj starina, pokrenuo je to kao inicijativu i nakon toga su brojne institucije počele sa tom praksom", objasnio je kustos skupštine Srbije.
Narodna skupština nema uspostavljene mehanizme organizovanog otkupa umetničkih dela, rekao je Dinić, primetivši da se kao zemlja ne nalazimo u situaciji da krenemo sa takvim aktivnostima, kada neke druge, uslovno rečeno, važnije stvari nisu rešene.
"Neka dela se nalaze u kolekciji pošto su otkupljena od dobitnika sedmojulske nagrade, neka su umetnici poklanjali, neka smo dobijali kao posledicu dobre saradnje sa drugim institucijama", napomenuo je Dinić.
Skupština opustošena 5. oktobra
Tako je tokom 2000. i 2001. godine parlament od Ministarstva kulture dobio 41 delo, uglavnom slike, što je donekle upotpunilo fond koji je stradao prilikom upada demonstranata u zdanje Doma narodne skupštine tokom 5. oktobra 2000.
Prema podacima kojima u skupštini raspolažu, 5. oktobra 2000. godine u zgradi je bilo 151 delo, na sam dan je nestalo oko 90, ali su neka od njih ljudi odnosili da ne bi stradala i kasnije vratili. Neka od dela su na licu mesta stradala, neka su uz saradnju sa Ministrarstvom unutrašnjih poslova vraćena, dok za oko 45 umetnina ne znaju gde se nalaze, precizirao je Dinić.
Među nestalim slikama su i dela Dobrovića, Šumanovića, Čelebonovića, Branka Šotre, Peđe Milosavljevića, Milunovića, Konjovića, Lubarde, Marka Šuštarića i drugih.
"Dom Narodne skuštine je živi svedok naše burne istorije 20. i 21. veka. U tom smislu bi se moglo očekivati da su iz ideoloških ili nekih drugih razloga neka od dela sklonjena, što se nije desilo. Tako se u njemu i danas u maloj sali mogu videti porteti naroda u SFRJ, u hodnicima su grbovi Kraljevine Jugoslavije koji nikada nisu pomerani", rekao je Dinić.
Njihovo izmeštanje bi predstavljalo kvazi umetničko demoliranje, prekrajanje i prepravljanje istorije, koja čini bogatstvo zdanja na Trgu Nikole Pašića, sagrađenog 1936. godine u neoklasicističkom stilu, a 1984. godine proglašenog za spomenik kulture.
