Izvor: RTS, 26.Mar.2009, 09:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sećanje na Branka Ćopića
Navršava se 25 godina od smrti poznatog pisca Branka Ćopića. Jezikom punim razumevanja pisao je o siromašnim seljacima, deci, sanjarima i skitnicama, a nemogućnost mirenja sa stvarnošću i potraga za boljim svetom bili su glavni razlog samoubistva velikog pisca.
Danas se navršava 25 godina od smrti Branka Ćopića, "besmrtnog srpskog pisca".
Ćopić će ostati upamćen po izuzetnom osećaju za pravdu i pravednost čiji je nedostatak u sopstvenoj realnosti okončao >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << samoubistvom.
Rođen je prvog dana 1915. godine u Hašanima, u Bosanskoj krajini, tadašnjoj Austro-Ugarskoj, a počeo je da piše još kao đak Učiteljske škole koju je završio u Banja Luci.
Pre Drugog svetskog rata objavio je zbirke pripovedaka "Pod Grmečom", "Borci i bjegunci" i "Planinci".
U partizanskom pokretu učestvovao je od 1941. godine i tokom rata nastavio sa pisanjem, tako da je pre završetka rata za decu napisao "Priče partizanske" i zbirku pesama "Ognjeno rađanje domovine".
Filozofski fakultet završio je u Beogradu i već kao student skrenuo je na sebe pažnju književne kritike koja je zabeležila da je Ćopić, "nadahnut i spontan u svom književnom radu, dobar opservator i poznavalac živog narodnog govora, a uz to vedra duha i sa istančanim smislom za humor, lako i brzo osvojio najšire slojeve čitalačke publike".
Pored tri romana: "Prolom", "Gluvi barut" i "Ne tuguj bronzana stražo", poznate su njegove pripovetke "Rosa na bajonetima", "Surova škola", "Odabrane ratne pripovetke", "Izabrane humorističke priče", "Dragi likovi", "Doživljaji Nikoletine Bursaća", a za "Baštu sljezove boje" je dobio Njegoševu nagradu.
Preko petnaest knjiga za decu, među kojima pripovetke "Bosonogo đetinjstvo" i roman "Orlovi rano lete", svrstavaju ga u jednog od najboljih dečjih pisaca svih vremena sa prostora bivše Jugoslavije.
Teren sa koga je Ćopić pretežno crpeo građu za svoje pripovedačko stvaralaštvo bio je njegov zavičaj, Grmeč i podgrmečki kraj.
Ćopićevi junaci u svetu usamljenih
U pripovetkama nastalim pre rata najviše su ga zanimali siromašni seljaci, sanjari i prosjaci, deca, skitnice i nadničari, o kojima je pričao jezikom punim brige i razumevanja. Ti njegovi junaci su svet zaboravljenih, usamljenih i odbačenih ljudi koji bezglasno tuguju zbog zla kome ne mogu i ne umeju da se suprostave.
Dobar deo njegovog stvaralaštva u prozi humoristično je intonirao. Humor se nalazi u prirodi i mentalitetu njegovih junaka, koji i u najtežim životnim trenucima znaju da sačuvaju vedrinu duha i nasmeju se sopstvenoj nevolju. Otkrivao je sitne ljudske mane i nedostatke, pa se tako desilo da je o mirnim vremenima pripovedao s tugom, a o ratnim - vedro i nasmejano.
Dela, kojima je zavredeo i članstvo u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti i Akademiji nauka i umetnosti Bosne i Hercegovine, prevedena su na ruski, engleski, francuski, nemački, ukrajinski, poljski, češki, bugarski, slovenački i mađarski jezik.
Ceo radni i životni vek nakon Drugog svetskog rata Branko Ćopić je proveo u Beogradu, ali je vrlo često putovao po Jugoslaviji i evropskim državama.
Iako je pripadao narodnooslobodilačkom pokretu, kao čovek velikog obrazovanja, osećaja za pravdu i pravednost, kritički je gledao na stvarnost. Kao jedno od najpoznatijih takvih dela bila je "Jeretička priča" zbog koje je kasnije trpeo velike udare tadašnje komunističke partije na vlasti, državnih organa, pa i samih kolega.
Takvih progona bilo je mnogo, pa je istoričar književnosti Ratko Peković to sabrao u knjigu "Sudanije Branku Ćopiću" koja svedoči o problemima sa kojima je pisac bio suočen ne samo u književnom životu.
Pretpostavlja se da su ti progoni i nemirenje sa stvarnošću drugačijom od one za koju se borio bili glavni razlog samoubistva velikog pisca.
