Izvor: B92, 09.Feb.2004, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Šaup: Bosnu je trebalo podeliti
Hag -- Podelom Bosne između Srbije i Hrvatske, o kojoj su u martu 1991. u Karađorđevu pregovarali Slobodan Milošević i Franjo Tuđman, mogao je da se izbegne ne samo srpsko-hrvatski sukob, već i krvavi građanski rat u Bosni i Hercegovini. To se, između ostalog, navodi u ekspertskom izveštaju koji je - za odbranu Radoslava Brđanina, bivšeg predsednika Kriznog štaba Autonomne regije Krajina, optuženog za genocid - sudu podneo američki istoričar Pol Šaup. Izveštaj se bavi uzrocima >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << rata u Bosni i Hercegovini, u kontekstu dezintegracije bivše Jugoslavije i kolapsa komunizma u Istočnoj Evropi. Plan podele Bosne duž linija Sporazuma Cvetković- Maček iz 1939. godine, prema profesoru Šaupu, nije realizovan zbog neslaganja Miloševića i Tuđmana oko budućnosti hrvatskih teritorija naseljenih Srbima, kao i zbog odsustva razumevanja i podrške u međunarodnoj zajednici. Ona se, naime, protivila promeni granica i transferu stanovništva, nastojeći umesto toga da međunarodnim posredovanjem očuva multietničku Bosnu unutar dotadašnjih republičkih granica.
Sukob u Bosni i Hercegovini je, po profesoru Šaupu, bio "građanski rat." Srbija i Hrvatska su, istina, igrale izvesnu ulogu u tom sukobu i "raspirivale su požar", ali je "srž problema", smatra američki istoričar, bio u samoj Bosni, njenoj istoriji i odnosima njena tri naroda. Taj rat nije bio tako "jednostran" kao što se prikazivalo, budući da su, kako navodi ekspert odbrane, hrvatsko-muslimanske snage prognale Srbe iz Mostara; u početku su porazile srpske snage u borbama za koridor u Posavini; istočna Bosna je pretvorena u "polja smrti" u čemu su učestvovale obe strane; dok je Bihaćki džep sve vreme rata bio u rukama Petog korpusa Armije BiH.
Vojska Republike Srpske, smatra američki ekspert, nije bila pod kontrolom Beograda, mada je odatle dobijala izdašnu logističku i materijalnu podršku. Mada priznaje da su bosanski Srbi "bili angažovani u etničkom čišćenju više od Hrvata i Muslimana", profesor Šaup ističe da je bošnjačka strana veoma uspešno igrala "ulogu žrtve" i preuveličavala zločine drugih strana kako bi pobudila međunarodne simpatije. U ekspertskom izveštaju se navodi da su neki od najtežih sarajevskih masakra - kao što su eksplozije u redu za hleb i na pijaci Markale - rezultat "strategije žrtvovanja" koju su, u nastojanju da ocrne srpsku stranu, sprovodile bošnjačke snage.
