Izvor: Večernje novosti, 15.Okt.2015, 21:32   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Sanja da napravi luk Nemanjića

ZVIŽDUK strele i brujanje tetive velikog ratnog luka je muzika koja uzburka krv i probudi instikte koji spavaju u svakom čoveku, kaže Milorad Trebješanin, majstor drevne oružarske veštine lukarstva. Lukar s beogradskog Crvenog krsta se ovih dana priprema da krene u lutanje po šumama u potragu za najboljim drvetom koje koristi za izradu tradicionalnih lukova. San mu je da napravi luk kakvim su srpski srednjovekovni ratnici zaustavljali i teško oklopljene krstaše. - Pokušavam da odgonetnem >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << zaboravljenu tehnološku tajnu naših srednjovekovnih oružara - kaže Trebješanin. - Naime, srpski strelci su već početkom 12. veka imali lukove i strele kojima su bušili oklope i verižne košulje, a čuveni engleski i velški strelci su takvo oružje koristili tek dva veka kasnije u Stogodišnjem ratu. Krstaški hroničari su ostavili svedočanstvo kako su srpski strelci 1188. disciplinovali pljačkaše iz Barbarosinog krstaškog pohoda na Svetu zemlju. Pobožni cilj oslobođenja Hristovog groba bio je izgovor riterima i pustolovima da haraju po svim krajevima kroz koje su prolazili. Kad su pokušali da pljačkaju i pale srpska sela, stanovništvo se povuklo u šume iz kojih su streličari ubojitim projektilima lako obarali oklopnike. Zbog velikih gubitaka krstaši su požurili da što pre izađu van dometa srpskih lukova. - Ovi podaci govore o visokoj tehnologiji izrade oružja koje je nesumnjivo korišćeno i u ratovima s vizantijskim, odnosno rimskim legijama, ali i u svakodnevnom životu - kaže Trebješanin. - Podatak o mnogobrojnim uvežbanim streličarima sugeriše da je luk bio široko rasprostranjen zbog lova. Nažalost, pošto drvo nije dugovečan materijal, a pisanih podataka nema, u potrazi za nemanjićkim lukom oslanjam se na zapadne izvore i predstave ratnika na freskama, jer su umetnici slikali oružje svog doba.DOMET STRELE 200 METARA - TETIVA ne sme direktno da dodiruje drvo jer bi ga isekla zbog ogromnih sila koje se razvijaju pri napinjanju - upozorava Trebješanin. - Kod srpskog luka za odapinjanje strele potrebno je da ramena, ruka i dva prsta koji natežu tetivu ulože snagu kojom bi povukli 35 kilograma težine. Zato je domet strele i više od 200 metara, precizna je na 80 metara, a na 30 probija lim. To objašnjava zašto su srpski strelci bili strah i trepet oklopljenih krstaša. Sagovornik "Novosti" navodi da lukarstvo zahteva niz najrazličitijih znanja, od botanike do mehanike, kao i strpljenje i dobru stolarsku tehniku. On naglašava da ista vrsta drveta u različitim klimatskim područjima pokazuju različita mehanička svojstva, pa se kod nas ne mogu bukvalno primeniti ni istočni ni zapadni recepti. - Tisa, brest, jasen, bagrem su kod nas najbolji za izradu lukova - navodi Trebješanin. - Kad se nađe odgovarajuće stablo "prizemak" ono se pažljivo seče, a zatim klinovima iscepa uzdužno. Za spoljnu stranu luka koristi se isključivo deo drveta sa severne strane, gde su godovi gušći, što znači da su drvena vlakna tanja, sabijenija i elastičnija. Tek pošto se letve osuše, viseći nekoliko meseci vertikalno obešene o plafon, počinje hirurški precizna mehanička obrada drveta. - Drvena vlakna moraju da se pružaju po osi luka inače će se on uvijati pri natezanju i putanja strele neće biti pravilna - objašnjava Trebješanin. - Vlakna nipošto ne smeju da se preseku prilikom mehaničke obrade, jer će drvo na tom mestu početi da puca. Neprestano mora da se proverava uravnoteženost luka, jer pri napinjanju oba kraja moraju jednako da se savijaju, što se reguliše skidanjem mikronski tankih slojeva drveta. Posle mehaničke obrade sledi tradicionalna zaštita drveta mašću i voskom koji štiti drvo od vlage. Na kraju, na krajeve luka navlače se vrhovi životinjskog roga. ŠIROKA RAMENA STRELACA GAĐANjE tradicionalnim lukom nije igra već zahtevna veština koja zahteva disciplinu i solidnu kondiciju. - Na prvom gađanju iz tradicionalnog luka doživeo sam adrenalinsku eksploziju i odapeo 60 strela zaredom. Posle toga nedelju dana nisam mogao da držim kašiku kako treba, zbog upale mišića. Obavezan je zaštitnik podlaktice na ruci koja drži luk, jer od udara tetive može da pukne koža - kaže Trebješanin. Antropolozi su proučavajući skelete srednjovekovnih strelaca utvrdili da su im ramena bila izuzetno razvijena zbog posebnih vežbi i obuke.

Nastavak na Večernje novosti...