Izvor: B92, 05.Jun.2012, 09:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
SD: Godišnjica velike eksplozije
Smederevo -- U Smederevu je na današnji-dan, pre 71 godine, eksplodirala municija smeštena na otvorenom. U eksploziji je poginulo više od polovine stanovnika grada.
Na starom smederevskom groblju, ispred spomen-kosturnice stradalim od eksplozije municije danas će smederevski parosi služiti pomen žrtvama te najveće tragedije Smedereva, a u Crkvi Svetog Georgija održan je parastos.
Svake godine, 5. juna u 14.14 lokomotive na smederevskoj železeničkoj stanici zavijanjem >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << sirena podsete stanovnike da je tog dana 1941. u trenu poginula polovina građana Smedereva i onih koji su se zatekli u tom gradu pazarnog dana.
Eksplodirala je municija lagerovana na otvorenom prostoru u smederevskoj tvrđavi. Nije utvrđen uzrok eksplozije, nepoznat je broj poginulih. Najveći broj žrtava sahranjen je bezimen u zajedničkoj grobnici na samom ulazu u groblje.
Pisac knjige "Traganje za istinom" u vreme eksplozije, radnik Železničke radionice Smederevo i putnik na zadnjoj plaformi poslednjeg vagona Miroslav Stanković izračunao je da se tog dana na grad sručilo najmanje 4.000 tona kamena iz zidina tvrđave.
Postoji svedočenje da je kamen veličine vodeničnog točka pao u vinograd udaljen više od tri kilometra od tvrđave. Na mestu eksplozije nastao je krater dubine devet i prečnika 50 metara.
Prvu procenu o pogibiji 4.000 ljudi dala je nemačka komanda u Beču. Posle Drugog svetskog rata broj žrtava je kontinuirano smanjivan dok nije prepolovljena procena nemačke komande.
Na spomen-kosturnici, podignutoj 1942. upisano je 485 imena. Nisu upisana imena stradalih putnika voza 4714. Zna se da su vagoni, zbog
pazarnog dana i deljenja svedočanstava učenicima gimnazije, bili prepuni i da je i na platformama svakog vagona stajalo po desetak putnika.
Istog dana prosvetni radnici iz čitavog sreza primali su plate u Smederevu kao i glumci Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada jer je u Smederevu bilo sedište Dunavske banovine.
U telegramu upućenom iz Železničke stanice Smederevo komesaru Srpske državne železnice 9. juna 1941. stoji da je iz ruševina izvađeno 16 vagona i dve lokomotive, a da je još devet vagona ispod ruševina.
Prema pomenutom telegramu, kompozicija je imala najmanje 25 vagona sa više od 2.000 putnika. Preživelo je 20 putnika. Prema "Izveštaju likvidacione komisije izvanrednog komesarijata za obnovu Smedereva" od 2.393 privatna objekta u građevinskom rejonu grada, u eksploziji je neoštećeno bilo 25 zgrada.
Voz je kasnio u polasku da bi kompoziciji bila dodata još jedna lokomotiva. Više autora u novinskim tekstovima i knjigama o tom događaju
eksploziju su pripisali diverziji komunista, pominjan je i Mustafa Golubić kao izvršilac, ali bez navođenja ozbiljnih dokaza.
Sećanje na Smederevsku tragediju
Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 05.Jun.2012
SMEDEREVO -..U Smederevu je na današnji dan, pre 71. godine, eksplodirala municija smeštena na otvorenom u srednjevekovnoj tvrđavi despota Đurđa Brankovića. U eksploziji je poginulo više od polovine stanovnika grada...Svake godine, 5. juna u 14.14 lokomotive na smederevskoj železničkoj stanici...
