Izvor: Politika, 25.Nov.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rujno, a ne Rujan
UŽICE. – Na ponos služi Srpskoj pravoslavnoj crkvi i Užičanima što poslednjih godina uspešno obnavljaju srednjovekovni manastir Rujno, postojbinu našeg štamparstva. Niče u selu Vrutci novo i lepo manastirsko zdanje nadomak tog nekadašnjeg (davno zarušenog, pa rečnim jezerom prekrivenog) u kome je Leta gospodnjeg 1537. svetlost dana ugledalo "Rujansko četvorojevanđelje". To je prva knjiga odštampana na tlu današnje Srbije, rukama rujanskog monaha Teodosija i njegove sabraće. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Delo koje neugasivim sjajem svetli iz tame srednjeg veka.
Dakle, o bogougodnom obnoviteljskom poduhvatu svi imaju samo reči hvale. No, postoji i jedna sitnica (a da li je sitna?) što običnom čoveku nedoumicu stvara. Kako je ime manastiru koji se obnavlja? Pitanje, naizgled banalno, ima smisla. Neko kaže i piše Rujno, drugi su skloniji nazivu Rujan. Oba imena su u upotrebi, i u govoru i u pisanoj formi, pa se nedoumica uselila među Užičane, u kraju gde do čistote govora itekako drže.
Naziv Rujno odavno je znan ovde. Učiše nas da se tako zvao manastir, pa potom i ovdašnja knežina sa 62 sela. U novije vreme nadenuše to ime Užičani jednom svom štamparskom preduzeću. Govorna logika je nalagala: manastir Rujno, četvorojevanđelje rujansko. Niko, bar u običnom govoru, dilemu oko toga nije postavljao.
Ali, započe pre neku godinu obnova manastira i odjednom na svetlost dana ispliva naziv Rujan. Uđe on brzo i u zvanične oblike. Osvanu na jednom putokazu koji vodi ka manastiru, te na koricama jedne prigodne publikacije. Lako se primi i kod nekih koji javnost izveštavaju.
A šta kažu oni koji život reči naučno izučavaju? Za njih, sudeći po stavu dr Ratomira Cvijetića – ovdašnjeg autoriteta u ovoj oblasti, docenta na užičkom Učiteljskom fakultetu, čoveka rođenog baš u selu Vrutci gde se manastir obnavlja – dileme ne bi trebalo da bude. Rujno je jedini ispravan naziv, kao ime celog tog kraja i manastira, ukorenjen u srpsku usmenu i pisanu tradiciju, pa i govor na ovom području.
– Najverovatnije je da je ovaj manastir, kao i mnogi naši drugi, dobio ime prema kraju u kome je nastao. Kraj Rujno pominje se u turskim tefterima iz 15. i 16. veka. To je poimeničen pridev srednjeg roda (rujno mesto, selo, brdo ili štogod slično). U svakodnevnom govoru imenica se shvati kao suvišna i izgubi se, a pridev preuzme njenu ulogu, poimeniči se – navodi Cvijetić.
Po njemu, oblik Rujan bi bio poimeničen pridev muškog roda, što je nekakvo podsvesno naknadno povezivanje sa imenicom manastir. Ali, kad se misli na kraj ili manastir uobičajeno je da se kaže i piše samo Rujno, isto kao Duboko, Visoko, Kosovo... Ime Rujno koristili su i Vuk Karadžić, Đura Daničić, Ljubomir Stojanović, te mnogi drugi. Zato, dosledan je dr Cvijetić, treba se radovati ponovnoj gradnji manastira Rujno.
I javno to on izreče već poodavno, ali tabla sa natpisom "Rujan" i sada navodi putnike namernike ka hramu koji se kraj jezera Vrutci obnavlja.
B. Pejović
[objavljeno: 25.11.2006.]
