Izvor: Blic, 29.Maj.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rođeni sa mistrijom
Rođeni sa mistrijom
LESKOVAC, CRNA TRAVA - Najbolji srpski dunđeri ne žive više u svom zavičaju Crnoj Travi, vrletnoj opštini sa oko 2.300 stanovnika. U potrazi sa poslom davno su napustili svoje skromne domove u selima Gradska, Preslap, Kalna, Darkovce, Livađe, Popadinci, Strumićevo, Dankovici... i po gradovima širom Srbije zidaju tuđe kuće, vile, fabričke hale i dimnjake.
Prva stanica na putu bili su im susedno Vlasotince i Leskovac, ali u ovim gradovima >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << nema nijednog zidara među 35.000 nezaposlenih na evidenciji tržišta rada, pa potraga za crnotravskim majstorom može da bude dugačak i mučan posao.
- U Leskovcu živi oko tri stotine crnotravskih zidara, ali se od Mladenaca do Mitrovdana mogu naći samo na građevinama u bogatijim krajevima Srbije. Najradije odlaze u Požarevac i okolinu i u krajevima gde žive Vlasi. To su najbolje platiše. Tamo zidarsku dnevnicu naplaćujemo od 35 do 50 evra, a ovde jedva izvučemo do 25 evra - objašnjava nestašicu dunđera u Leskovcu Petar Ristić, rodom iz crnotravskog sela Dobroviš, koga smo zatekli na betoniranju komšijskog dvorišta.
Iako se porodica Ristić povremeno bavi i drugim, lakšim poslovima, zidarstvo je njihov osnovni izvor prihoda. Zanat se prenosio s kolena na koleno.
- Duđer je bio moj pradeda, deda, otac, koji me je naučio zanatu. Ovim poslom bave se i moja dva brata, koja žive u Požarevcu i njihovi sinovi. Ovo je težak posao. Moraš da budeš najbolji da bi od njega mogao da živiš. Želeo sam da moj sin ne ide ovim putem. Završio je mašinsku školu, ali kako posla nema u toj struci, primoran je da se prihvati mistrije, čekića, viska, fangle, oble i tesle - priča Petar, koji je je od zidarskih dnevnica porodici sagradio velelepnu dvospratnu kuću.
Crnotravski zidari, prema rečima Zorana Popovića iz vlasotinačkog tržišta rada, raseljeni su, zparavo, po celoj Srbiji, ali i van nje.
- Naše Crnotravce danas možete kao najbolje majstore ili preduzimače da sretnete i u Beogradu, Novom Sadu, Zagrebu, Ljubljani, Sarajevu i Skoplju. Njihova slava nije potamnila raspadom Jugoslavije. Crnotravci su, takođe, i najbolji građevinski inženjeri. Dunđerstvo im je u krvi, kao da se rađaju sa već naučenim zanatom - veli Popović.
Iz trogodišnje Srednje građevinske škole u Crnoj Travi svake godine izađe po petnaestak kvalifikovanih zidara, koji potom nađu posao van te opštine. Zato se broj stanovnika ove opštine u poslednjih 15 godina smanjio za preko pet hiljada.
- Na evidenciji tržišta rada imamo samo nekoliko svršenih školaraca, ali oni nisu zainteresovani za zidarski posao. Crnotravskim zidarima nije ni potrebna škola. Ili si talenat ili nisi - zaključuje Popović.
Milica Ivanović
