Izvor: Večernje novosti, 19.Okt.2014, 11:24   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Rimski grad na obali Drine

Na mestu današnjih Skelana, varoši sa 1.500 duša, u drugom veku nove ere blistao je punim sjajem - Municipium malvesiatium, značajan rimski administrativni centar ove regije i dom za 40.000 carinika, rudara i čuvara imperijalnog puta. Iz vekovnog mraka, ovih dana na tri lokacije nedaleko od obale Drine, zaboravljeni grad sa imperatorskom palatom u centru izlazi na videlo: pred očima radoznalaca pojavljuju se veličanstveni mozaici, skulpture i antički spomenici, a ukupno 80 vrednih predmeta >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << preostalih na ovom području pukim slučajem - spasio ih je pre tačno 110 godina veliki povodanj o kome je Ivo Andrić pisao. - Prva istraživanja Municipium malvesiatiuma obavljao je od 1896. do 1898. Karlo Pač, austrougarski istoričar (bio je i ministar finansija). Najviše ostataka rimskog grada pronašao je na tri lokacije. On je 80 sakupio i odložio u jednu od bazilika sa najvišim zidovima, s namerom da ih prebaci u Beč. Međutim, dogodila se velika poplava, Drina se izlila, pokrenula su se klizišta, mislilo se da je voda sve odnela - objašnjava mr Milica Kotur, rukovodilac konzervatorskih radova Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulturno-istorijskog nasleđa Republike Srpske. Zahvalni Paču što je želeo da dragocenosti „preseli“ u Beč ne možemo biti. Međutim, on je napravio tlocrt municipijuma, sve je evidentirao, iscrtao je spomenike i kompletno istraživanje objavio u Zemaljskom glasniku muzeja Bosne, iste godine. Na osnovu njegovog rada, započeta su sadašnja istraživanja, a veliki posao stigao je do faze konzervacije.MOZAIK GORGONE UZ veličanstveni podni mozaik, stručnjaci na terenu rekonstruišu i izuzetno dobro sačuvan Gorgoneion, mozaički prikaz Meduze - najpoznatije od tri Gorgone. Pred znatiželjnicima ukazali su se obrisi velelepne rimske građevine, imperatorske palate koja se nalazila u središtu rimskog grada, administrativnog centra regije. Do sada otkriveni deo zahvata 900 kvadratnih metara i obuhvata veliki broj prostorija, hodnike, dva polokruga, hipokaust - podno grejanje, ostatke zidnog slikarstva u tri sloja, svedočanstvo da je velelepna građevina dugo bila u funkciji. Najznačajnije otkriće je podni mozaik na 100 kvadratnih metara, najveći na zapadnom Balkanu, čija je polovina sačuvana i rekonstruisana. Ovdašnji čuveni majstori, Osećani, prethodnih dana prezidali su već 250 metara do juče urušenih zidova, širokih 60 centimetara, veći deo podigli su do 115 centimetara visine...KAKO SE DOŠLO DO OTKRIĆA - OD 1896. do 1898. Karlo Pač obavlja prva istraživanja, s namerom da blago prebaci u Beč - 2008. arheolog mr Mirko Babić, direktor Muzeja Semberije u Bijeljini, i Nada Jovanović, direktor Narodne biblioteke u Srebrenici, započinju istraživanja na tri lokacije. - 2012. srušen Zadružni dom ispod koga se nalazio Municipium malvesiatium - 2014. napreduju istraživanja velelepne građevine, središta rimskog grada i počinje konzervacija. Projekat iskopavanja vodila je Nadežda Gavrilović Vitas, uz superviziju Slaviše Petrića, direktora Arheološkog muzeja Srbije, i nadzor Ljubice Srdić, iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture RS. Konzervatorske radove vodi mr Milica Kotur iz istog zavoda. Građevina je, prema istraživanju Đorđa Jankovića, bila u upotrebi do početka 4. veka, a veruje se da je stradala u vojnom sukobu. - Svih 80 predmeta iz prva tri veka nove ere nalaze se u Arheološkom muzeju Rimski municipium u Skelanima, reč je o nadgrobnim spomenicima, stubovima, ukrasnim vencima, nadvratnicima, žrtvenicima, novčićima... Još toliko spomenika najverovatnije se i dalje nalazi pod zemljom, ispod kuće gde zbog nerešenih imovinsko-pravnih odnosa još uvek ne možemo kopati - dodaje Svjetlana Marković, direktor Arheološkog muzeja u Skelanima. - Spomenici su posvećeni bogovima Jupiteru, Silvanu, trijadi Jupitera, Junone i Minerve... Koliko je rimska imperija bila prisutna na ovom prostoru, govori podatak da je u drugom veku na Drini bilo 17 mostova, a danas ih je trostruko manje. Istraživanja arheologa mr Mirka Babića pokazala su da se u ovom području u rimsko vreme kovao novac, eksploatisane su rude, nicale su kolonije, građene su palate i vojna utvrđenja. Skelani su bili politički, Sase privredni, a Fakovići vojni centar oblasti. U budućnosti biće istražen širi pojas oko velelepne rimske građevine u centru Skelana. Zidovi i jedinstveni mozaik biće natkriveni, a antičko nasleđe izgledaće kao slični, u ovom trenutku daleko poznatiji spomenici rimske kulture širom sveta. Za do sada urađeni, veliki posao, novac je izdvojila Vlada Republike Srpske. Rimski municipijum u Skelanima proglašen je za nacionalnim kulturnim spomenikom Republike Srpske.

Nastavak na Večernje novosti...