Izvor: Politika, 27.Sep.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rimski bunar
Onaj ko bar na trenutak želi da zaviri u prošlost Beograda, svakako treba da se spusti vrtoglavim stepenicama Rimskog bunara na Kalemegdanu do samog nivoa vode na njegovom memljivom i mračnom dnu. Poznati filmski reditelj Alfred Hičkok izjavio je, posetivši Rimski bunar tokom gostovanja u Beogradu 1964. godine, da je "takav ambijent za njega oduvek predstavljao pravu poslasticu". Pominje ga još Evlija Čelebija u putopisima nastalim 1660. godine, ali je gotovo sigurno da je on opisao samo građevinu >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << koja se tada nalazila na tom mestu. Bilo je to udubljenje koje je korišćeno kao silos za žito, a neki istoričari ga kasnije opisuju i kao tamnicu. Tek posle prvog zauzimanja Beograda 1717. godine, Austrijanci su na tom mestu počeli izgradnju bunara za snabdevanje vodom u toku opsade utvrđenja. Radovi na njegovoj izgradnji okončani su 1731. godine.
Istoričari kažu da postoji više pisanih dokaza da je Rimski bunar postojao pre austrijske obnove Beograda (1717–1739). Ali, tvrdi se i da su Rimski bunar napravili Austrijanci!?
Jedan od dokaza da je Rimski bunar pravljen pre Austrijanaca jeste opis Beograda iz vremena despota Stefana Lazarevića (1304–1427). Njegov biograf Konstantin Filozof kaže da je "despot, obezbeđujući grad hranom, namirnice smestio u Rimski bunar".
Do dna vode dva niza spiralnih stepenica, jedne za spuštanje, a druge za izlaženje iz bunara. Stepenici su niski i omogućavali su da se po njima kreću i mazge natovarene posudama za vodu. Silazno stepenište ima 212 stepenika, dva spiralna hodnika obavijena i upletena niz bunarski cilindar. Bunar je dubok 60,15 metara, a prečnik mu je 3,40 metara. Tako je do dubine od 35,51 metar, gde se sužava na prečnik od dva metra.
Prve ozbiljnije radove na istraživanju Rimskog bunara obavila je Vojska Kraljevine Jugoslavije tokom 1940. godine, kada su i odbačene priče o podzemnom tunelu ispod Save, koji je godinama opsedao Beograđane i bio predmet brojnih nagađanja. (Za ovaj bunar su, inače, vezane mnoge misterije i nerazjašnjeni događaji. Na primer, 1954. godine ljubomorni muž je ubio suprugu i bacio njeno telo u Rimski bunar. Ronioci zbog mutne vode deset dana nisu mogli da pronađu leš, ali je on posle toga sam isplivao na površinu. Jeziva sudbina ove žene inspirisala je poznatog režisera Dušana Makavejeva da snimi film "Slučaj poštanske službenice".)
U vreme vladavine Beogradom Austrijanci su gotovo redovno povezivali značajne građevine podzemnim tunelima, pa nije isključeno da je takav plan postojao i za Rimski bunar i da je bio povezan sa nekim objektima unutar Beogradske tvrđave.
Inače, ovaj bunar nije dobio ime po starim Rimljanima, mada mnogi tako misle. U pitanju je ambicija Austrijanaca koji su se proglašavali naslednicima Rimskog carstva. Tako je i ovaj bunar dobio ime, koje mu je ostalo u nasleđe.
Rimski bunar se može razgledati svakog radnog dana i vikendom od 12 do 18 časova, cena ulaznice je 80 dinara, a na ulazu posetioce dočekuju vodiči.
Ozren Milanović
[objavljeno: 27.09.2006.]
