Izvor: Politika, 03.Nov.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Razvoj crnogorske vojske
ISTORIOGRAFIJA
Izdavačka kuća Evoluta objavila je monografiju Crnogorska vojska (1896–1916), iz pera trojice uglednih autora Dušana Bapca, Čedomira Vasića i Mladena Markovića. Pisana po obrascu koji je uspostavila poznata britanska izdavačka kuća "Ospri" (Osprey), ova knjiga pruža sasvim nov pogled na razvoj vojske – važnog segmenta crnogorske državnosti koji do našeg vremena nije posebno sistematizovan.
Monografija Crnogorska vojska prati organizaciju >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i razvoj crnogorske vojske od vremena kada je ona uspostavljena kao organizovana i stalna oružana formacija do njene propasti u Prvom svetskom ratu. Rast i razvoj vojske najmanje balkanske države bio je kratkotrajan i buran. Tokom dvadeset godina ekskluzivne jedinice koje su činile tek mirnodopsku okosnicu jednog naoružanog naroda pretvorile su se u stajaću vojsku. Nikada do kraja opremljena i obučena, ova vojska jedne od najsiromašnijih evropskih država, u prvo vreme je uniformisana i organizovana po uzorima oružanih snaga Velikih sila, posebno ruske vojske. Vremenom su saradnja sa Srbijom i učešće u Balkanskom savezu doveli do njene sve veće sličnosti sa srpskom vojskom. Ipak, crnogorska vojska ostala je od vremena svog stvarnog organizovanja do kapitulacije u Prvom svetskom ratu jedna egzotična armija svesna svojih orijentalnih tradicija, organizovana u skladu sa malobrojnošću crnogorskog stanovništva, skromnim ekonomskim resursima i spremna da prihvata uzore većih država, pre svega Rusije i Srbije.
Autori knjige Crnogorska vojska (1896–1916) predstavili su nam celovit prikaz razvoja, organizacije, uzora i razvoja oznaka i uniformi crnogorske vojske. U monografiji je objavljen veliki broj fotografija, od kojih su neke iz do sada nedostupnih privatnih zbirki. Autori su uspeli da otkriju i postojanje probne uniforme konjičke garde. Crnogorska vojska, baš kao i njena prethodnica Specijalne jedinice jugoslovenske vojske u Aprilskom ratu, takođe sadrži i šest tabli sa autorskim ilustracijama u boji koje je izradio naš ugledni slikar prof. dr Čedomir Vasić.
Isti izdavač objavio je i drugu knjigu u ovoj ediciji, Specijalne jedinice jugoslovenske vojske u Aprilskom ratu, Dušana Bapca. Decenijama je Aprilski rat bio simbol neuspeha državnog projekta jugoslovenske monarhije. Ipak, vojska koja je bila napadnuta od strane Nemačke, Italije i njihovih balkanskih saveznika, podelila je neslavnu sudbinu vojski mnogobrojnih drugih, ponekad i znatno moćnijih država, koje su u razdoblju od 1938. do 1941. uspevale da se najviše tokom nekoliko nedelja odupru neodoljivim napadima armija Osovine. Mr Dušan Babac je u ovoj knjizi otkrio svet specijalnih – planinskih i padobranskih – jedinica koje su tokom kasnih tridesetih godina 20. veka doživele verovatno najveću modernizaciju.
Mr Babac je uspeo da rekonstruiše izgled padobranskog znaka, čiji primerci, koliko je poznato, do danas nisu sačuvani i predstavi ga u ovoj knjizi. Autor je potkrepio svoje minuciozno istraživanje velikim brojem fotografija, od kojih su neke iz njegove lične zbirke. Takođe, inovaciju u odnosu na praksu britanske izdavačke kuće Ospri (Osprey), čije su monografije posvećene vojskama ili različitim vojnim jedinicama poslužile kao uzor našoj Evoluti, predstavlja i činjenica da je autor nekoliko tabli u boji sa ilustracijama uniformi pripadnika specijalnih jedinica jugoslovenske vojske naš ugledni slikar prof dr Čedomir Vasić.
[objavljeno: ]
