Izvor: Blic, 12.Mar.2008, 14:45 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rafinerije i otpadne vode trovači Vojvođana
Rafinerije nafte u Pančevu i Novom Sadu i fabrike hemijske industrije u Pančevu, najveći su zagađivači u Vojvodini, kaže za „Blic" pokrajinski sekretar za zaštitu životne sredine i održivi razvoj Zoltan Đarmati. Iako su samo Pančevci imali „privilegiju" da ih uzbunjuju sirene za biološko-hemijsku opasnost, i žitelji drugih vojvođanskih gradova udišu zagađen vazduh. Pored otrovnog vazduha, Vojvođanima okolinu zagađuju i otpad od prerade poljoprivrednih proizvoda, ali >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << i otrovi koji se ispuštaju u vode.
- Životnu sredinu najviše zagađuju Rafinerije u Pančevu i Novom Sadu, a ne zaostaje ni hemijska industrija u Pančevu. Nekada je i „Zorka" u Subotici bila opasna, ali otkada ne radi nema zagađenja. Problem je i industrija koja se bavi građevinskim materijalom i sem „La farža" koji je vlasnik fabrike cementa u Beočinu, svi ostali nemaju sisteme za zaštitu vazduha od prašine. Veliki problem u Vojvodini je otpad od organskih materija u poljoprivredi koji se raspada i proizvodi metan. Poljoprivredni otpad sa stočarskih farmi, šećerana, fabrika kvasaca i pivara, odgovoran je i za zagađenje kanala - kaže Đarmati.
Profesor na Prirodnom matematičkom fakultetu Božo Dalmacija koji se bavi zagađenjem voda, kaže da su gradovi veliki zagađivači.
- Najveći zagađivači vodenih tokova su Novi Sad, Vrbas, Zrenjanin i svi ostala velika mesta koja nemaju postrojenja za preradu otpadnih voda. Sem građana tu je i prehrambena industrija, klanice, pivare, fabrike kvasca, pojedine šećerane koje direktno neprerađeni otpad ispuštaju u reke i kanale. Problem su i sela, jer veliki broj septičkih jama dovodi do zagađenja podzemnih voda - kaže Dalmacija.
„Četiri najveća zagađivača u Vrbasu su kanalizacija, fabrika šećera „Bačka", „Karneks" i „Vital". Nakon godina kritika, ovi zagađivači su u manjoj ili većoj meri pokrenuli projekte za smanjenje zagađenja", kaže Ratko Đurđevac, predsednik vrbaskog Ekološkog pokreta. Otpadne vode ulivaju se u već zagađeni Veliki bački kanal. Đurđevac smatra da su, uz ovaj kanal, kritična mesta i gradska deponija i obližnji kanal koji se koristi za navodnjavanje oranica.
- Postoji opravdan strah da otrovni ocedak sa deponije stigne do vode. Ovaj ocedak je deset puta otrovniji od neprerađenih kanalizacionih voda. Naslage smeća koje su stvorile gasne čepove, pune ugljen-monoksida i dioksida, ali i metana, prete okolini i uređenje deponije nam je neophodno - kaže Đurđevac. Pored deponije, kritično mesto je lateralni kanal I - 63 koji direktno prima sve otpadne vode kulskih i vrbaskih zagađivača na početku Vrbasa, uliva ih u Veliki bački kanal.
- Potencijali akcidenti mogu se desiti na rezervoarima amonijaka u fabrikama. Tu je i opasnost od blizine međunarodne pruge kojom prolaze vozovi sa otrovnim materijama - rekao je Đurđevac.
„Subotica nema katastar zagađivača, pa čak ni vodoprivrednog inspektora koji bi reagovao na poziv građana. Zagađivači sami kontrolišu otpadne vode ili plaćaju nalaze institucijama koje ove podatke ne saopštavaju javnosti", kaže Suzana Dulić, član opštinske vlade zadužena za zdravstvo i zaštitu životne sredine.
- Zagađivači imaju zakonsku obavezu da ugrađuju filtere i da sami vode računa o otpadnim vodama. U Subotici nemamo čak ni ovlašćenog vodoprivrednog inspektora zaduženog za ovu oblast, već je to u nadležnosti inspektora uSomboru ,pa je teško pravovremeno reagovati - kaže Dulićeva.
Ranijih godina nebo nad Suboticom bilo je prepuno otrovnih gasova, naročito kada je „Zorka" proizvodila veštačka đubriva i sumpornu kiselinu Do pre godinu i po dana i žitelji naselja „Makova sedmica" žalili su se na kvalitet vazduha i upirali prst u fabriku „Azohem". Njen vlasnik je, međutim, uz brojne inspekcijske nalaze i pojačanim zaštitnim merama demantovao tvrdnje stanara, a nedavno je veći deo proizvodnje preselio u „Azotaru".
- „Zorki" je sada dozvoljeno samo da pakuje praškaste materije, a opština planira da sačini stručni katastar zagađivača i da ih prezentuje javnosti - kaže Dulićeva.
Među najveće zagađivače minule decenije, pored „Zorke", ubrajane su i fabrike mesa „29 Novembar", kožara „Panonija", deo Fidelinkine „Skrobare", jedan pogon „Severa". Mnogi od njih u međuvremenu su otišli u stečaj, ili su smanjili proizvodnju, ili se pak, poput „Mlekare", „Severa" i „Fidelinke" pridržavaju ekoloških propisa.
Krajem prošle godine u Kikindi je zatvoren deo pogona „Nodularni liv" Livnice, koji je emitovao štetne praškaste materije i čestice koje nastaju topljenjem metala i sagorevanjem goriva. Zbog toga je u blizini fabrike zagađenje vazduha ponekad bilo i deset puta veće od dozvoljenog. Stanari obližnjeg naselja Šumica oštro su protestovali, a peticiju protiv zagađenja pisali su i stanovnici Mikronaselja.
- Zatvorili smo deo „Nodularnog liva", koji je po proceni inspekcije najveći zagađivač životne sredine, a bio je i najrizičniji za rad radnika - kaže Valentina Glavina, direktorka Livnice.
U Dispanzeru za plućne bolesti u Kikindi, lekari kažu da su radnici u livačkim pogonima izloženi štetnom uticaju radne sredine na njihovo zdravlje.
- U kikindskoj opštini ljudi češće obolevaju od silikoze pluća, nego u drugim vojvođanskim opštinama. To je profesionalno oboljenje radnika Livnice, koji rade sa peščanom prašinom - podaci su Dispanzera za plućne bolesti u Kikindi.
Kikinđani su se izborili i protiv spaljivanja falsifikovanih patika i druge zaplenjene robe u pećima Livnice. Iako je dogovorom Livnice „Kikinda" i Republička uprava carina bilo planirano da se u livačkim pećima uništi skoro 150.000 krivotvorenih patika i odeće zaplenjene na carini, republički inspektor za zaštitu životne sredine zabranio je takvu nameru.
Kafilerija guši Somborce
Najveći zagađivač u Somboru je kafilerija „Proteinka", ali se radi na njenom iseljenju iz grada, kaže Aleksandar Radišić, predsednika Ekološkog udruženja građana u Somboru.
- Verovatno više štetnih gasova emituju i stalna su opasnost za izbijanje zaraza divlje deponije na kojima ima svega, od leševa životinja do automobilskih guma, kućnog šuta i ostalog otpada - kaže Radišić i kao primer navodi smetilište između Bačkog Monoštora i Bezdana.
Pančevci čekaju nalaz inspekcije
Predsednik opštine Pančevo Srđan Miković izjavio je da se još čeka zvaničan izveštaj Republičke inspekcije za zaštitu životne sredine ko je odgovoran za prekjučerašnje zagađenje vazduha u ovom gradu. Prema mišljenju nadležnih u resornom ministarstvu, postoji uzročna veza između nestanka struje i izmerene količine benzena u vazduhu iznad Pančeva.
Miković kaže da opštinska vlast ima pravo i obavezu da upozori Pančevce na prekomerno zagađenje. On navodi da je opštinska vlast odredila granične parametre zagađenja vazduha prema evropskim standardima, pošto to država nije uradila. Od 14. novembra 2006. godine kada je, prema parametrima iz tog pravilnika, prvi put uključena sirena, ona se do danas čula još sedam puta, uključujući i prekjučerašnja dva alarma.
Krivična prijava zbog piralena
Zbog toga što je u fabričkom krugu na nepropisan način, u metalnim buradima, skladištila opasne materije, poput piralena, Ministarstvo za zaštitu životne sredine, u avgustu prošle godine, podnelo je Opštinskom javnom tužilaštvu u Kikindi krivičnu prijavu protiv Livnice „Kikinda".
