Izvor: Blic, 12.Jan.2008, 07:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Put kojim treba što češće ići
Tokom prošlog meseca objavljene su tri izuzetno zanimljive knjige iz oblasti umetnosti koje pokazuju da je partnerstvo između države i kulture ne samo moguće nego i nužno ako se izlazi iz okvira uobičajenih u izdavačkoj delatnosti; dabome, reč je o izdanjima koja podrazumevaju specifičan krug čitalaca, ali koje, osim što pokrivaj tzv. rupe u izdavaštvu, popravljaju sliku jedne kulture.
Monografija „Vek stripa u Srbiji" (izdavač Kulturni centar Pančevo), >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << autora Zdravka Zupana nastala je povodom istoimene izložbe održane u Galeriji savremene umetnosti u Pančevu. Donosi pregled razvoja stripa u nas, od protostripova u publikacijama XIX veka (koje su crtali Dimitrije Avramović, Milivoj Mauković, Jovan Pešić...), do glavne i alternativne produkcije našeg vremena. Značajan deo je posvećen nastanku beogradske škole stripa tridesetih godina, stripu u vreme okupacije (kako radovima objavljivanim u listovima koje je kontrolisala okupaciona vlast, tako i onim iz partizanske štampe), produkciji stripa neposredno nakon oslobođenja i tokom posleratnog perioda, obnovi stripa šezdesetih, kao i savremenim autorima. Zdravko Zupan je sabrao svedočanstava, strip izdanja, fotografije i novinske članke, čime je sa sažetkom na engleskom jeziku, zaokružio jedan vek stripa u Srbiji. Oni koji prate devetu umetnost dobili su konačno „enciklopediju" stripa kod nas koja im je nedostajala.
Monografija o delu Danice Jovanović (izdavači: TOPY, Vojnoizdavački zavod, Spomen-zbirka Pavla Beljanskog i Narodna biblioteka - Inđija), iz pera Jasne Jovanov, podseća na opus ove srpske slikarke koju su austrijski vojnici pogubili 1914. zajedno sa jedanaest rodoljubivih Beščana. U toku rata njena majka je bila prinuđena da prodaje ćerkine slike zbog čega je trebalo da prođe više od pola veka da se one evidentiraju i izlože.
„Mada nastala nezavisno od dometa beogradske impresionističke škole - navodi Jasna Jovanov - lica Danice Jovanović mogla bi se uklopiti u domen intimnog portreta kakav pred Prvi svetski rat slikaju Kosta Miličević, Natalija Cvetković, Milutin Rosić, Vidosava Kovačević i Miloš Golubović: ne vezuje ih pripadnost jedinstvenoj stilskoj grupi, niti jedinstveni zahtevi psihološkog tretmana lika, već zajednički stav da u iskustvu impresionizma ugrade lični senzibilitet i koncepciju moderne slike". Ovakve monografije retkost su na našem tržištu knjiga iako su nužne za podvlačenje kontinuiteta srpske umetnosti u Evropi, jer, primera radi, Danica Jovanović je neko vreme boravila u Minhenu, poput drugih naših slikarki na čijem je čelu svakako Nadežda Petrović.
Najzad, treća knjiga tiče se savremene scene i trendova sa kojima živimo. „Art klinika" osnovana je u Novom Sadu pre pet godina, kao umetnički utopistički projekat grupe građana pri Multimedijalnom centru „Led art" oko kojega su okupljeni kreativci koji reaguju na bolesno stanje društva, uvereni da umetnost može da menja i leči svet. Šta su tokom petoletke uradili, sada se osim na sajtu može saznati iz obilatog almanaha čiji su izdavači Nikola Džafo i Jovan Gvero.
- Odeljenje intenzivne nege, tzv. Šok galerija (najmanja na Balkanu, svega 2x2 metra), „Večernji akt" (javni čas crtanja i vajanja), tribine, performansi, radionice, projekcije video-radova i filmova, istraživanja, kao i prodajni štand deo su programa kojim smo privukli i iskusne aktere vizuelne scene kao što su predavači prof. Ljubomir Gligorijević i Branislav Dimitrijević, ili umetnici Živko Grozdanić Gera, Perica Donkov, Uroš Đurić, Vlasta Delimar, Caja Radojčić... Štampanje almanaha omogućila nam je Uprava za kulturu Novog Sada i Pokrajinski sekretarijat za obrazovanje i kulturu - rekao nam je Džafo, što je za svaku pohvalu, kao, uostalom, i podatak koji nam je takođe izneo da će, pošto su ovim izdanjem konačno „pokrili" svoju petoletku, ubuduće štampati godišnjake.
