Izvor: Politika, 10.Apr.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Prolaznici kroz Azbukovicu
Ovo područje naseljavali stanovnici Dalmacije i Bosne i Hercegovine, ali se kratko zadržavali. – Varošicu Ljuboviju 1896. godine reka Drina sravnila sa zemljom
Ljubovija – Mnogi stanovnici područja opštine Ljubovija, zvano Azbukovica, koje ima površinu od 356 kilometara kvadratnih, ne znaju da je ono bilo naseljeno još u praistoriji o čemu svedoče nalazi iz nadgrobnih humki u selu Lonjinu i gradskom naselju u Rujevcu. U vreme Rimskog carstva Azbukovica je pripadala >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << provinciji Dalmaciji, putevima je povezivala Domaviju i Sigidijum.
Za zaštitu ovih puteva i puteva dolinom Drine Rimljani su podigli nekoliko utvrđenja od kojih su najpoznatiji Nemić, Gradac, Kulina i Đurin. Rimljani su koristili i rudnike olova i cinka u Crnči, kojima se upravljalo iz Domavije (današnja Srebrenica u Republici Srpskoj) a ostaci naselja iz tog vremena pronađeni su u selima pored Drine Uzovnici, Crnči, Gračanici i Vrhpolju. U Gračanici i danas postoje temelji bazilike iz 4. veka, a rimski spomenici nalaze se raštrkani po Azbukovici ili su u Narodnom muzeju u Šapcu, jer Ljubovija nema svoj muzej.
Kroz srednji vek Azbukovica je bila u sastavu Vizantije i srpskih država a sve vreme radili su rudnici olova u Crnči i Lipniku. U zvaničnim dokumentima, najstariji za sada poznati pomen je onaj iz Lipnika iz 1319. godine. Na reci Ljuboviđi u selu Gornja Ljuboviđa sačuvan je srednjovekovni most koji je bio na karavanskom putu prema Valjevu i Beogradu, poznat u narodu kao Latinska ćuprija, u selu Gornja Trešnjica su ostaci srednjovekovnog Velikog i Malog grada.
U ovo područje Turci su došli odmah posle pada Smedereva, 1460. godine. Zbog značaja rudnika u Crnči ovaj kraj je bio carski has koji je po najvećem selu dobio naziv has Bukovica, pa je verovatno od toga nastao naziv Azbukovica. Turci će se utvrditi, ojačati i naseliti u srednjovekovnoj tvrđavi Soko grad, koja će biti neosvojiva sve do 1860. godine kada je porušena.
Ljubovija je 1860. godine postala sresko mesto a 1871. godine, ukazom Milana Obrenovića, varošica. Međutim, 1896. godine nabujala hirovita Drina će Ljuboviju sravniti sa zemljom i ona se od tada razvija na današnjem mestu, tri kilometra uzvodno i oko 400 metara udaljena od Drine.
Najveći vrh, ,,krov Azbukovice" je planina Bobija čije vrh Tornička bobija visok 1.272 metra. Azbukovicu preseca nekoliko bujnih reka koje se ulivaju u Drinu a najpoznatije su Trešnjica i Ljuboviđa koje su bogate pastrmkom. Ovo područje stalno su kroz istoriju naseljavali stanovnici iz starog Vlaha, Bosne i Hercegovine i Dalmacije, ali su se uglavnom kratko zadržavali i selili se dalje u ravničarske krajeve gde su uslovi bolji za život.
U Azbukovici danas živi 17.232 stanovnika u 27 naselja. Opštinski centar Ljubovija je lepa varoš. Ima oko 7.000 stanovnika i dobila je ima po begu Ljuboviću koji je, u vreme društvenog i ekonomskog uspona, sagradio kulu iznad žitorodnog polja pored Drine Drabića. U blizini Ljubovije nalazi se nekoliko izletišta: Mačkov kamen utvrđenje Soko grad u čijoj je blizini novosagrađeni manastir Svetog Nikolaja Srpskog, etnoselo Vrhpolje, Bele vode, Bobija, Baurić, kanjon reke Trešnjice kao i prelepa Drina.
Miladin Mališić
[objavljeno: 10.04.2007.]
