Izvor: Politika, 02.Dec.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Preti nestanak sela
Postoji realna mogućnost da u dogledno vreme potpuno opusti desetak planinskih sela, a broj stanovnika opada i u drugim seoskim naseljima
KRALJEVO – U planinskim selima kraljevačke opštine kao što su Bojanići, Borovo, Brezna, Maglič, Bresnik, Stanča, Tepeče, Vrh, Gokčanica, Đakovo, Orlja Glava, Plana... najviše za deceniju i po biće od dvadeset do 70 stanovnika. Tu će u većem delu domaćinstava živeti po jedan ostareli član, a u seoskim školama već sada >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << nema đaka. To znači da će se u dogledno vreme tamo ugasiti sva ognjišta i ta sela, u kojima je 70-ih i 80-ih godina, ipak, bilo ,,mladosti i života", potpuno će nestati.
Takva zabrinjavajuća demografska situacija na području kraljevačke opštine, koja se prostire na više od 1.500 kvadratnih kilometara i prema tome je jedna od najvećih u Srbiji, nedavno je novinarima predočena na konferenciji za medije ovdašnjeg odbora Nove Srbije, na kojoj je dr Miloš Gostiljac, uz još niz sličnih podataka, apelovao na povratak naročito mladih bračnih parova ,,domaćinskom i porodičnom duhu", zarad povećanja nataliteta i zaustavljanja tako nepovoljnih demografskih kretanja.
Pored pomenutih sela, gde je situacija najkritičnija, čulo se još i to da broj stanovnika opada u ostalih četrdesetak planinskih sela, a povećava se samo u četiri. Takođe, kuće su sve praznije i u 19 ravničarskih seoskih naselja i na prste se mogu izbrojati ona gde je broj meštana iz godine u godinu veći. Nasuprot tome, u poslednje dve decenije stalno se povećava broj stanovnika u urbanim delovima opštine, u prigradskim naseljima, čak za oko 11 odsto godišnje, a za devet odsto u samom gradu.
Uprkos tome što je tokom devedesetih godina broj stanovnika u Kraljevu povećan zbog prognanih Srba za oko 25 hiljada i dostigao je cifru od oko 120 hiljada žitelja manje je sklopljenih brakova, recimo, tokom prošle godine nego krajem osamdesetih. Takođe, broj novorođene dece nikako da dostigne cifru od 2.030, koliko je bilo 1988. godine, a, nažalost, broj umrlih je skoro dvostruko veći i tokom prošle godine iznosio je 986 dok je 1988. godine život okončalo 520 stanovnika kraljevačke opštine.
Niz je, naravno, faktora za ovako nepovoljna demografska kretanja, ali se ovde smatra da je od presudnog uticaja materijalni položaj, odnosno siromašenje stanovništva i posebno u planinskim selima otežani uslovi za život. Seobe iz ovih sela usledile su najpre zbog neizgrađene osnovne infrastrukture, odnosno puteva, telefonske mreže... a onda i zbog mogućnosti bolje zarade u gradu, kako je to bilo ranije. Zbog toga će, kako nam je nedavno objasnio predsednik kraljevačke opštine dr Miloš Babić, znatno više novca biti uloženo u rubna područja opštine i baš je nedavno u Bresniku, jednom od pomenutih planinskih sela, gde je situacija u pogledu naseljenosti kritična, do samog centra sela sagrađen asfaltni put a koju godinu ranije tamo su uvedeni i telefoni. Tako, kada se sve sabere državu je svako domaćinstvo ovog sela koštalo oko milion dinara, ali to može biti i svojevrsni eksperiment, pokušaj da se mladi, naročito oni besposleni zainteresuju za povratak u selo u kome su izvanredni uslovi za uzgoj stoke, ribe i druge poslove u poljoprivredi.
Svojevrsna podrška za takav pristup lokalne vlasti u pogledu zaustavljanja procesa ,,pražnjenja" došla je nedavno i od samih građana, koje su prvi put ove godine u anketi za koju je podeljeno oko 22 hiljade listića, ,,kreatori" budžeta pitali u koju oblast najviše treba ulagati iz opštinske kase. Najviše odgovora, ,,preporuka" anketiranih i u selu i u gradu bilo je: za izgradnju puteva, zaštitu životne okoline i subvencije u poljoprivredi.
M. Dugalić
[objavljeno: 02.12.2006.]
