Izvor: Politika, 07.Avg.2013, 11:46 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ponovljen čas istorije u Jerusalimu
U Jad Vašemu – Međunarodnom institutu za istraživanje holokausta, održan je naučni skup o holokaustu u Jugoslaviji.
Iako su u poratnom vremenu rađena istraživanja o stradanju Jevreja (od 75.000 u Jugoslaviji je preživelo samo 6.500), smatra se da su mnoge činjenice prećutane ili nedovoljno razjašnjene. Stvaranje Izraela, raspad Jugoslavije i mali broj preživelih pripadnika jevrejske zajednice bili su povod da se definišu okolnosti i događaji među onima koji ih pamte i >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << onih koji ih istražuju. U radu ovog foruma učesnici iz zapadne Evrope, Sjedinjenih Država, Izraela i zemalja nekadašnje Jugoslavije preispitali su događaje koji su doveli do holokausta na jugoslovenskom prostoru.
Organizator skupa bila je dr Mirjam Rajner, poreklom iz Beograda, predavač moderne i jevrejske umetnosti na Barilanskom univerzitetu u Tel Avivu i Hebrejskom univerzitetu u Jerusalimu, koautor časopisa „Ars Judaica”. Takođe, ona je bila osnivač i organizator radionice „Jevrejska umetnost i kultura” na Filozofskom fakultetu u Beogradu (2008–2010).
Uvodna predavanja održali su Dan Mihman, predstavnik Jad Vašema, Jovan Bajford sa Fakulteta socijalnih nauka „Otvorenog univerziteta” iz Engleske i Mirjam Rajner.
O „Rasističkoj ideologiji o uništenju partizana za vreme Drugog svetskog rata u Srbiji” govorio je Valter Manošek sa Univerziteta u Beču. U svojim istraživanjima Manošek je prikazao uništenje Jevreja u Srbiji, odmah nakon okupacije aprila 1941. godine, gde je do marta sledeće godine stradao celokupni jevrejski živalj. Aleksandar Prusin iz Sjedinjenih Država govorio je o „Ideologiji kolaboracije – Administracija u Srbiji za vreme holokausta” (1941–1944).
Tomislav Dulić, iz Švedske, govorio je o geostatističkoj analizi stradanja u Jasenovcu. Goran Hutinec, iz Zagreba, održao je predavanje o ustaškom teroru protiv Srba i Jevreja u Nezavisnoj državi Hrvatskoj (1941), ističući slučaj koji se dogodio u Velikoj Župi kraj Varaždina. Tomazo Delera, iz Italije, govorio je o italijanskom rasizmu i antisemitizmu za vreme fašističkog režima, predstavljajući rasistička dokumenta o Jevrejima rečima i dokumentarnim filmom (1942).
U radu ovog naučnog skupa učestvovali su i Milan Ristović, autor knjige „U potrazi za utočištem – jugoslovenski Jevreji u bekstvu od holokausta (1941–1945)”; Krinka Vidaković-Petrov sa Instituta za književnost i umetnost u Beogradu koja je predstavila Dnevnik Ervina Milera i Milana Koljanina (Institut za savremenu istoriju – Beograd) koji je održao predavanje „Jugoslovenski Jevreji u antifašističkoj borbi (1941–1945)”.
Mirjam Rajner predstavila je temu „Umetnost u koncentracionim logorima”, osvrćući se posebno na rad Danijela Ozma u Jasenovcu. Elijezer Papo, poreklom iz Sarajeva, danas predavač na Univerzitetu „Ben Gurion”, sa mnogo duha predstavio je humorističku literaturu Jevreja u vreme Drugog svetskog rata.
Dina Katan Bencion, književnica i prevodilac, rođena u Sarajevu. govorila je o svojoj novoj knjizi „Svet u očima žene” – jevrejsko feminističko pismo u posleratnoj Jugoslaviji” gde je obradila stvaralaštvo Fride Filipović, Ane Šomlo, Gordane Kuić i Judite Šalgo.
Ana Šomlo
objavljeno: 07.08.2013.
